Elma Bahçelerinde Gençleştirme ve Yeniden Dikim Rehberi
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Elma ağaçları ne zaman gençleştirilmelidir? Verim düşen bahçelerde budama nasıl yapılır? Hastalıklı alanlara yeniden elma dikerken nelere dikkat edilmelidir?
Elma bahçelerinde verim kaybı, ağaçların yaşlanması veya yanlış bakım sonucu ortaya çıkabilir. Elma ağaçları, doğru yöntemlerle gençleştirilerek veya doğru planlama ile yeniden kurularak ekonomik ömürleri uzatılabilir.
Elma ağaçlarında gençleştirme ne zaman yapılmalıdır?
Elma ağaçlarında verim düşüşü başladığında, ağacın yapısına ve türüne göre şu durumlar göz önlenmelidir:
- Ağaç aşırı boylanmış, meyve dalları azalmış ve bakım zorlaşmışsa,
- Ağaçların meyve verme süresi (gençlik dönemi) çok uzamışsa (özellikle çöğür anaçlı ağaçlarda),
- Ağaçlarda aşırı odunlaşma meydana gelmiş ve meyve kalitesi düşmüşse,
- Budama ile meyveye yatırma (verim artırma) artık sonuç vermiyorsa.
Budama ile gençleştirme teknikleri
Elma ağaçlarında gençleştirme, ağacın büyüme kuvvetine göre iki farklı terbiye sistemiyle yönetilmelidir. Eğer ağacınız MM 106 gibi yarı bodur bir anaç üzerine aşılı ve kuvvetli gelişen bir çeşide sahipse, değişik doruk dallı (modifiye lider) sistemini uygulayabilirsiniz. Daha bodur veya yarı bodur çeşitlerde ise çam şekli (tek bir lider ve çok sayıda yan dal) tercih edilmelidir.
Gençleştirme sırasında, hastalıklı veya aşırı yaşlı dallar, enfeksiyon noktasının en az 30-40 cm altından kesilerek çıkarılmalıdır. Kesim yapılan büyük dalların üzerine mutlaka aşı macunu sürülerek yara kapatılmalı ve enfeksiyon riski önlenmelidir. Ayrıca budama sırasında kullanılan tüm aletler, her seferda %10’luk çamaşır suyuna daldırılarak dezenfekte edilmelidir.
Zarar görmüş veya hastalıklı ağaçlar nasıl kurtarılır?
Ağaçta görülen hastalıklar, özellikle çiçeklenme döneminde çok yakından takip edilmelidir. Eğer ağaçta ağır bir hastalık belirtisi varsa, o ağaç tamamen sökülmeli ve hastalık yayılmaması için yakılmalıdır. Hastalıkla mücadelede yaprak biti ve psillid gibi zararlıların kontrol altında tutulması, hastalığın yayılmasını engellemek için kritiktir. Bahçede arı kovanları bulunuyorsa, hastalık yayılımını önlemek adına bu kovanlar taşınmalıdır.
Elma Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler
Yeniden dikim yaparken dikkat edilmesi gerekenler
Eski bir elma bahçesini tamamen kaldırıp yeniden dikim yapmayı planlıyorsanız, şu noktalar başarıyı belirler:
- Toprak Durumu: Yeni dikimden önce mutlaka toprak analizi yapılmalıdır. Elma, özellikle tınlı toprakları ve iyi drenajı sever. Drenaj sorunu olan yerlerde, özellikle yarı bodur anaçlar iyi sonuç vermez.
- Hastalık Riski: Eğer eski ağaçlar bir hastalık nedeniyle söküldüyse, aynı yere hemen yeni fidan dikmek risklidir. Yeni dikimde, hastalığa karşı daha dayanıklı olan M7, Novole veya Robusta 5 gibi anaçların tercih edilmesi bir avantaj sağlayabilir.
- Anaç Seçimi: Yeni dikimde kullanacağınız fidanın anaç yapısı, bahçenizin geleceğini belirler. Örneğin, MM 106 anaçlı fidanlar çok iyi kök sistemi oluşturur ve kazıkla desteklenmeye ihtiyaç duymazlar; ancak bu anaçların drenajı iyi topraklarda kullanılması gerekir.
- Dikim Mesafesi: Yeni bahçe düzeninde dikim mesafeleri, kullanacağınız anaç tipine (çok bodur, yarı bodur veya kuvvetli) göre ayarlanmalıdır. Genel bir kural olarak, dekara 15-25 arasında elma fidanı dikimi planlanabilir.
Doğru anaç seçimi, doğru budama ve hijyenik bakım ile elma bahçenizin verimini yıllarca koruyabilirsiniz. Yeni dikim planlarınızda bölgenizdeki tarım müdürlüklerinden teknik destek almayı ihmal etmeyin.
Elma hesaplama araçları
Elma fidanı hesaplama – arazime kaç elma fidanı sığar?
Elma verim hesaplama – elma ağaçlarımdan kaç kilo elma alırım?
Elma kurusu hesaplama – kaç kilo yaş elmadan kaç kilo elma kurusu çıkar?
1 kg elma kurusu için yaklaşık 6–8 kg yaş elma gerekir.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Verimli topraklarda tohum anacındaki ağaçtan 60–70 kg'a kadar ürün alınabilir.
- Bodur sık dikim bahçelerde dekara 170–200 ağaç dikilir; ağaç başına 9–13 kg, dekara 2,3–3,3 ton verim alınmıştır.
- Yarı bodur anaçlara aşılı çeşitler dikimden sonraki 2.–3. yılda meyveye yatar.
- Amasya elması geç meyveye yatar; 8–10 yaşından önce ürün vermez.
- Tozlanma için tam verimdeki bahçelere dekara 1 kovan, genç bahçelere 4 dekara 1 kovan arı konmalıdır.
Ayrı sayfada hesaplayın: Elma fidanı hesaplama · Elma verim hesaplama · Elma kurusu hesaplama
Kaynaklar
- ELMA - tarimorman.gov.tr (https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Belgeler/Uretici_Bilgi_Kosesi/Dokumanlar/elma.pdf)
- İstatistik Bülteni (https://istatistik.tarimorman.gov.tr/Sayfa/Detay/2040)
- Elma Yetiştiriciliği (https://isparta.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Faydalı+Bilgiler/Bitkisel+Yetiştiricilik/Meyve+Yetiştiriciliği/Elma+Yetiştiriciliği.pdf)
Elma hakkında diğer yazılar
- Elma Budama ve Terbiye Sistemleri: Şekil Verme, Verim ve Hastalıkla Mücadele
- Elma Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Aşı ve Anaç Seçimi
- Elma Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Elma Dikimi Rehberi
- Elma Fidanı Seçimi: Hangi Çeşit Size Uygun ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Elma Gübreleme Rehberi: Ne Zaman, Hangi Gübre Verilmeli?
- Elma Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Elma Hasat Sonrası: Doğru Depolama, Raf Ömrü ve Kaliteyi Koruma Yöntemleri
- Elma Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Mücadele Yöntemleri
- Elma Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Seçimi Nasıl Yapılmalıdır?
- Elma Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Elma Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Hangi Yöntemle Sulanmalı?
- Elma Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Elma Yetiştiriciliğinde Verim, Alan ve Ekonomi
- Elma Zararlıları: Yaprak Bitleri, Elma İçin En Etkili Mücadele Yöntemleri