Dut Zararlıları ve Mücadele Yolları: Kabuklu Bit, Koşnil ve Amerikan Beyaz Kelebeği
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Dut ağaçlarında görülen kabuklu bit, unlu bit, dut koşnili ve Amerikan beyaz kelebeği gibi zararlıların zarar şekilleri, fiziksel ve kültürel mücadele yöntemleri.
Dut yetiştiriciliğinde zararlılarla mücadele, ağacın sağlığını ve verimini doğrudan etkiler. Dut ağaçları genel olarak fazla hastalığı olan bitkiler değildir; ancak özellikle ağır ve ıslak topraklarda kök ve kök boğazı hastalıklarına karşı dikkatli olunmalıdır. Zararlılarla mücadelede temel prensip, zararlının yoğunluğuna göre kültürel önlemler almak ve yoğunluk arttığında Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayınlanan teknik talimatlara uygun hareket etmektir.
1. Dut Koşnili (Saissetia spp.)
Fotoğraf: Eric.Coffinet · Public domainDut ağaçları için ülkemizde en önemli zararlılardan biridir. Özellikle nemli yerlerde ve gölgede kalmış ağaçlarda daha sık görülür.
Zarar şekli: Ağaçların gövde ve dallarında kirli beyaz renkte görülürler. Bu zararlılar ağaç üzerinde aşırı çoğaldığında, bitkinin besin akışını bozarak gelişmesini zayıflatır ve nihayetinde ağacı kurutabilir.
Mücadele:
- Fiziksel Mücadele: Zararlının durgun olduğu sonbahar ve kış aylarında fiziksel yöntemler uygulanabilir. Ağaç üzerindeki koşniller, yapıştıkları yerden düşürülerek mücadele edilebilir. Düşen zararlılar, dış koşulların etkisiyle ölür.
- Budama: Eğer dallar üzerinde çok fazla miktarda koşnil yoğunluğu varsa, bu dalların kesilip yakılması etkili bir yöntemdir.
- İlaçlı Mücadele: Zararlı yoğunluğu ekonomik zarar eşiğini aşacak düzeye geldiğinde, ruhsatlı ürünlerle ve teknik talimatlarda belirtildiği şekilde ilaçlı mücadeleye başvurulmalıdır. İlaç ve doz için mutlaka bölgenizdeki tarım müdürlüğüne danışın.
2. Amerikan Beyaz Kelebeği (Hyphantria cunea)
Fotoğraf: TampAGS, for AGS Media · CC BY-SA 3.0Yurdumuzda 1975 yılından beri görülen, dut ağaçlarına ciddi zarar verebilen bir zararlıdır.
Zarar şekli: Zarar, böceğin "tırtıl" aşamasında gerçekleşir. Dişi kelebekler beyaz renktedir ve yumurtalarını dalların uçlarındaki yapraklara bırakır. Yumurtadan çıkan tırtıllar, ağaç üzerinde ağlardan oluşan yuvalar yaparak yaprakları yemeye başlar. Tırtıllar tam büyüklüğe ulaştığında ise kuytu yerlere ve gazellerin içine "koza" yaparak yerleşirler.
Mücadele: Tırtılların yaprakları tüketmesi ağacın fotosentez kapasitesini düşürür. Zararlı yoğunluğu arttığında, teknik talimatlarda belirtilen yöntemlerle ilaçlı mücadele yapılması gerekebilir. İlaçlama zamanı ve yöntemi için ruhsatlı ürünler ve etiket dozları için tarım müdürlüklerinden bilgi alınmalıdır.
3. Kabuklu ve Unlu Bitler
Dut ağaçlarında en sık rastlanan zararlı gruplarının başında gelirler.
Zarar şekli: Bu zararlılar bitki özsuyunu emerek ağacın beslenmesini engeller. Yoğun popülasyonlarda ağacın genel sağlığı bozulur ve verim düşer.
Mücadele:
- Zamanlama: Bu tip zararlıların yoğunluğu arttığında, mutlaka hasattan sonra veya kış döneminde mücadele edilmelidir.
- Kültürel Önlemler: Ağacın bakımının iyi yapılması, aşırı nemli ve ağır topraklardan kaçınılması bitki direncini artırır.
- İlaçlı Mücadele: Zararlı yoğunluğu kontrol edilemez hale geldiğinde, Bakanlıkça onaylanmış ruhsatlı ürünlerle mücadele edilmelidir.
Dut Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler
4. Kök ve Kök Boğazı Hastalıkları
Doğrudan bir böcek zararlısı olmasa da, toprak yapısıyla ilişkili olan bu durum bitki kaybına neden olabilir.
Risk Faktörü: Özellikle ağır ve ıslak topraklarda yetişen dut ağaçları, kök ve kök boğazı çürüklüklerine karşı çok hassastır. Bu durum bitkinin su ve besin alımını keserek kurumasına yol açar.
Önlem: Dikim aşamasında drenajı iyi olan, su tutmayan topraklar tercih edilmelidir. Ağaçların kök bölgesinde su birikmesine izin verilmemelidir.
Dut hesaplama araçları
Dut fidanı hesaplama – arazime kaç dut fidanı sığar?
Dut verim hesaplama – dut ağaçlarımdan kaç kilo dut alırım?
Dut kurusu hesaplama – kaç kilo yaş duttan kaç kilo dut kurusu çıkar?
1 kg dut kurusu için yaklaşık 5 kg yaş dut gerekir.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Dikim mesafesi olarak 7 × 7 m ve dekara 20 ağaç önerilir; Ulukale gibi kuvvetli dutlarda 8 × 8 – 10 × 10 m kullanılır.
- Verime yatmış 15 yaşındaki bir ağaçtan haftada 10–15 kg meyve alınır; toplam verim ağaç başına 100 kg'ı geçer.
- Gençleştirme budaması yapılmış 150–200 yaşında verim veren ağaçlara sıkça rastlanır.
Ayrı sayfada hesaplayın: Dut fidanı hesaplama · Dut verim hesaplama · Dut kurusu hesaplama
Kaynaklar
- BAHÇECİLİK - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Dut+Yetiştiriciliği.pdf)
- Dut Yetişti̇ri̇ci̇li̇ği (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/yalovabahce/Belgeler/brosurler/Dut.pdf)
- ÇĠFTÇĠ EĞĠTĠM SERĠSĠ (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/kayisi/BelgelerArsiv/Belgeler/TescilliCesitler/Dut/Ichinose.pdf)
- TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI TARIMSAL ARAġTIRMALAR VE POLĠTĠKALAR ... (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/kayisi/BelgelerArsiv/Belgeler/TescilliCesitler/Dut/UluKale.pdf)
- 8. Hafta Bahçe bitkilerinin çoğaltılması: Çelikle çoğaltma, doku ... (https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=2867)
- Dut yetiÅ tiricliÄ i (https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=26548)
- NEVÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halil İbrahim Oğuz 'Dut... (https://www.nevsehir.edu.tr/tr/29027)
- Wikipedia – Morus (plant) (https://en.wikipedia.org/wiki/Morus_%28plant%29)
Dut hakkında diğer yazılar
- Dut Budama ve Bakım Rehberi: Şekil Verme, Verim ve Sulama Teknikleri
- Dut Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı Yöntemleri
- Dut Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Dut Fidanı Seçimi: Çeşitler ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Dut Ağacı Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübrelenmeli?
- Dut Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Dut Hasadı Sonrası Saklama, İşleme ve Raf Ömrünü Uzatma Yöntemleri
- Dut Hastalıkları ve Zararlıları: Belirtiler ve Mücadele Yöntemleri
- Dut Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Dut Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Dut Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Hangi Yöntemle Sulanmalı?
- Dut Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Dut Yetiştiriciliğinde Verim, Hasat ve Ekonomik Değer
- Dut Ağaçlarında Gençleştirme ve Bahçeyi Yenileme Rehberi