Dut Budama ve Bakım Rehberi: Şekil Verme, Verim ve Sulama Teknikleri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Dut ağacı ne zaman ve nasıl budanır? Şekil budaması, verim budaması ve gençleştirme teknikleri nelerdir? Dut yetiştiriciliğinde sulama ve bakım ipuçları.
Dut ağaçları, budamaya oldukça dayanıklı ve sert yapıda ağaçlardır. Ancak doğru teknik uygulanmadığında ağaçlarda ciddi sorunlar görülebilir. Budama, ağacın ışık almasını sağlamak, verimi artırmak ve ağacın ömrünü uzatmak için hayati önem taşır. Dut yetiştiriciliğinde en dikkat edilmesi gereken husus, ağacın kesim yerlerinden şiddetli bir şekilde özsu salgılamasıdır. Bu nedenle budama işlemleri yapılırken çok dikkatli olunmalıdır.
Şekil (terbiye) budaması nasıl yapılır?
Fidanlar dikildikten sonraki ilk yıllarda ağaca bir iskelet kazandırmak için şekil budaması uygulanır. Bu aşamada ağacın büyüme tipine göre goble veya merkezi lider terbiye şekilleri tercih edilebilir. Budama yaparken şunlara dikkat edilmelidir:
- Beyaz ve kırmızı dut çeşitleri: Bu türler daha hızlı büyür ve daha uzun sürgünler verir. Bu nedenle bu çeşitlere uygun, daha geniş ve açık şekiller verilmelidir.
- Karadut tipleri: Daha yavaş büyürler ve daha kısa sürgünler vererek büyük, sağlıklı ağaçlar oluştururlar. Bu türlerde daha kontrollü bir şekillendirme yapılmalıdır.
- Fidanlar gelişmeye başladığında şekil budaması, ürün vermeye başladıklarında ise ürün budaması aşamasına geçilir.
Verim ve temizlik budaması
Verim çağındaki ağaçlarda amaç, ağacın meyve verme potansiyelini korumak ve ağacın iç kısmının güneşlenmesini sağlamaktır. Budama sırasında şu adımlar izlenmelidir:
- Işıklanma: Ağacın iç kısmının maksimum şekilde ışık alabilmesi için iç içe geçmiş, birbirini kapatan dallar çıkarılmalıdır.
- Temizlik: Kurumuş, hastalıklı veya yaralı dallar mutlaka ağaçtan uzaklaştırılmalıdır. t
- Obur sürgün kontrolü: Verim çağındaki ağaçlarda aşırı sert kesimlerden kaçınılmalıdır. Çok sert budama, ağacın enerjisini meyve yerine obur sürgün oluşumuna harcamasına neden olabilir.
- Gençleştirme: Çok yaşlı ağaçlarda, meyve verme potansiyelini artırmak amacıyla enine büyüyen yaşlı dallarda sert budama yapılarak gençleştirme işlemi gerçekleştirilebilir.
Budama ne zaman yapılmalıdır?
Dut ağaçları kesildiğinde ağır bir şekilde özsu salgıladığı için sert budamalardan kaçınılmalıdır. Budama işlemi, ağacın kışın bitki dinlenme halindeyken yapılması tavsiye edilen bir işlemdir. Budama sırasında kullanılan makas ve testere gibi aletlerin temiz olması, hastalıkların yayılmasını önlemek adına çok önemlidir. Budama aletlerini her ağaçtan sonra temizlemek genel bir bahçecilik kuralıdır.
Dut Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler
Dut bakımında sulama ve gübreleme
Başarılı bir dut yetiştiriciliği için sadece budama yeterli değildir; sulama ve besleme de kritik rol oynar:
- Sulama: Dut ağaçları toprağı nemli olduğu sürece iyi gelişir. Özellikle yaz mevsiminde, sıcak ve kurak dönemlerde toprak nemini korumak için sulama yapılmalıdır. Düzenli sulama, ürün verimini %50 kadar artırabilir. Su kalitesi iyi olmalı ve aşırıya kaçılmamalıdır; su yetersizliği meyve dökümlerine yol açabilir. Genellikle 7-10 günde bir sulama yeterli görülmektedir.
- Gübreleme: Verimi artırmak için azotlu, fosfatlı ve potaslı kompoze gübreler kullanılmalıdır. Gübre miktarı ve zamanı, mutlaka yapılacak yaprak ve toprak analizlerine göre belirlenmelidir. Gübreleme ilkbahar, yaz ve sonbahar olmak üzere üç defada yapılabilir. Sulama imkanının kısıtlı olduğu yerlerde ise fosfatlı ve potaslı gübreler sonbaharda, azotlu gübreler ise ilkbaharda verilmelidir.
- Yabancı Ot Mücadelesi: Ağaç altlarındaki yabancı otlar düzenli olarak temizlenmeli veya uygun yöntemlerle mücadele edilmelidir.
Hasat sırasında dikkat edilmesi gerekenler
Hasat sırasında meyvelere zarar vermemek verim kaybını önler. Meyveler olgunlaştığında temiz bir örtü üzerine silkelenerek veya elle toplanarak hasat edilir. Kesinlikle dallara sopalarla vurulmamalıdır. Karadut tiplerinde meyveler daldan daha güçlü tutunduğu için bu türlerde elle hasat bir zorunluluktur.
Dut hesaplama araçları
Dut fidanı hesaplama – arazime kaç dut fidanı sığar?
Dut verim hesaplama – dut ağaçlarımdan kaç kilo dut alırım?
Dut kurusu hesaplama – kaç kilo yaş duttan kaç kilo dut kurusu çıkar?
1 kg dut kurusu için yaklaşık 5 kg yaş dut gerekir.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Dikim mesafesi olarak 7 × 7 m ve dekara 20 ağaç önerilir; Ulukale gibi kuvvetli dutlarda 8 × 8 – 10 × 10 m kullanılır.
- Verime yatmış 15 yaşındaki bir ağaçtan haftada 10–15 kg meyve alınır; toplam verim ağaç başına 100 kg'ı geçer.
- Gençleştirme budaması yapılmış 150–200 yaşında verim veren ağaçlara sıkça rastlanır.
Ayrı sayfada hesaplayın: Dut fidanı hesaplama · Dut verim hesaplama · Dut kurusu hesaplama
Kaynaklar
- BAHÇECİLİK - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Dut+Yetiştiriciliği.pdf)
- ÇĠFTÇĠ EĞĠTĠM SERĠSĠ (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/kayisi/BelgelerArsiv/Belgeler/TescilliCesitler/Dut/Ichinose.pdf)
- TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI TARIMSAL ARAġTIRMALAR VE POLĠTĠKALAR ... (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/kayisi/BelgelerArsiv/Belgeler/TescilliCesitler/Dut/UluKale.pdf)
- Dut Yetişti̇ri̇ci̇li̇ği (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/yalovabahce/Belgeler/brosurler/Dut.pdf)
- 8. Hafta Bahçe bitkilerinin çoğaltılması: Çelikle çoğaltma, doku ... (https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=2867)
- Dut yetiÅ tiricliÄ i (https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=26548)
Dut hakkında diğer yazılar
- Dut Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı Yöntemleri
- Dut Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Dut Fidanı Seçimi: Çeşitler ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Dut Ağacı Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübrelenmeli?
- Dut Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Dut Hasadı Sonrası Saklama, İşleme ve Raf Ömrünü Uzatma Yöntemleri
- Dut Hastalıkları ve Zararlıları: Belirtiler ve Mücadele Yöntemleri
- Dut Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Dut Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Dut Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Hangi Yöntemle Sulanmalı?
- Dut Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Dut Yetiştiriciliğinde Verim, Hasat ve Ekonomik Değer
- Dut Ağaçlarında Gençleştirme ve Bahçeyi Yenileme Rehberi
- Dut Zararlıları ve Mücadele Yolları: Kabuklu Bit, Koşnil ve Amerikan Beyaz Kelebeği