Bitki Yetiştirme Rehberi

Kiraz Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı Yöntemleri

Kiraz yetiştiriciliğinde en güvenilir ve profesyonel yöntem, aşılı fidan kullanmaktır. Kiraz, bitki yapısı gereği aşı dışında başka bir teknikle (çelikle veya ayırma yoluyla) ticari bahçeler kurmak için yaygın olarak çoğaltılmaz. Bahçenizi kurarken kullanacağınız fidanın, istediğiniz çeşidin özelliklerini taşıması için aşı yöntemi esastır.

Tohumla çoğaltma (Anaç yetiştirmede kullanım)

Kiraz çekirdeği ekilerek çimlendirilebilir; ancak bu yöntemle elde edilen ağaç, ana ağacın özelliklerini taşımaz. Tohumdan yetişen ağaçlar genellikle çok geç meyveye yatar ve meyve kalitesi düşük olabilir. Bu nedenle tohum, sadece anaç (çöğür) yetiştirmek amacıyla kullanılır.

Sağlıklı bir anaç üretimi için dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

• Tohum alınacak ağaçlar mutlaka sağlıklı ve hastalıksız olmalıdır.
• Kurak şartlarda yetişen ağaçların tohumları yeterince gelişmemiş olabilir, bu da çimlenme başarısını düşürür.
• Emici böceklerin zarar verdiği ağaçlardan alınan tohumlar sağlıklı bir anaç oluşturamaz.

Aşıyla çoğaltma (En uygun yöntem)

Kirazın en doğru çoğaltma metodu aşıdır. Modern bahçelerin tamamı aşılı fidanlarla kurulur. Kirazda en başarılı sonuç veren aşı türü durgun göz aşısıdır. Bu işlemin zamanlaması, aşı gözlerinin olgunlaşmasına ve ağacın kabuk verme durumuna göre belirlenmiş bir dönemde yapılmalıdır.

Aşı sürecinde iki temel unsur vardır:

1. Anaç: Tohumdan veya başka yöntemlerle yetiştirilmiş, üzerine aşılama yapılacak olan kök kısmıdır (Örneğin: İdris, Kuş kirazı, Mazzard, Gisela serisi vb.).
2. Kalem (Çeşidi taşıyan kısım): Üzerine aşılanacak olan, meyvesinden verim beklediğimiz asıl kiraz çeşididir.

Anaç seçiminde dikkat edilmesi gerekenler

Kirazda başarılı bir bahçe kurmanın sırrı, doğru çeşidi doğru anaçla birleştirmektir. Anaç seçimi; toprak tipine, iklim şartlarına ve yetiştirilecek çeşide göre yapılmalıdır. Yanlış kombinasyonlar ağacın büyümesini durdurabilir veya verimi düşürebilir.

Dikkat edilmesi gereken kritik noktalar:

• Kendine verimli çeşitler (Örneğin: Lapins gibi) asla bodur anaçlar üzerine aşılanmamalıdır. Bu tür kombinasyonlar ticari bahçeler için uygun değildir.
• Kireçli ve kurak topraklar için: İdris (Prunus mahaleb) gibi kirece ve kuruluğa dayanıklı anaçlar tercih edilmelidir.
• Killi veya tınlı topraklar için: Kuş kirazı veya Mazzard gibi anaçlar kullanılabilir.
• Bodur ve yarı-bodur anaçlar: Gisel-A5, Weiroot 158 veya Tabel (Edabriz) gibi anaçlar ağacın daha küçük kalmasını sağlar ancak bu anaçların toprak ve çevre koşullarından çok etkilendiği unutulmamalıdır.

Ev tipi yetiştiriciler için öneri

Eğer bahçenizde birkaç adet kiraz ağacı yetiştirmek istiyorsanız, kendi başınıza tohumdan ağaç büyütmeye çalışmak yerine, bölgenizdeki fidanlıklardan 1 yaşlı aşılı fidanlar temin etmeniz en mantıklısıdır. Tohumdan yetişen ağaçların ekonomik verime yatması 10-12 yılı bulabilirken, doğru anaç üzerine aşılı kaliteli bir fidanla çok daha kısa sürede meyve alabilirsiniz.