Bağ Hastalıkları Rehberi: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Bağlarda görülen mildiyö, kurşuni küf, külleme ve kav hastalıkları nasıl anlaşılır? Asma sürgünleri ve tanelerinde görülen belirtiler ve kültürel mücadele yöntemleri nelerdir?
Bağlarda verim ve kalite kaybına yolğun olan hastalıkların çoğu, nemli ve havasız ortamları sever. Asmanın sağlıklı gelişimi için en önemli savunma hattı ilaçlama değil, doğru kültürel uygulamalardır. Budama hataları, aşırı sulama ve bakımsız asmalar hastalıkların yayılmasını hızlandırır. Hastalıklarla mücadelede ilaç kullanmanız gerekirse yalnızca ruhsatlı ürünleri, etiketindeki doz ve zamanda kullanın ve mutlaka bölgenizdeki il/ilçe tarım müdürlüğüne danışın.
1. Bağ Mildiyösü (Plasmopara viticola)
Fotoğraf: Bruce Cook · CC0Belirtiler: Hastalık asmanın tüm yeşil kısımlarında görülebilir. Genellikle sürgünler 25 cm boyuna ulaştığında belirtiler fark edilmeye başlar. Yaprakların üst yüzeyinde tipik, sarımtırak renkli "yağ lekeleri" oluşur. Yaprağın alt yüzeyinde ise bu lekelerin tam karşısına gelen kısımda beyaz, unsu bir mantar tabakası meydana gelir. Lekeler büyüdükçe ortaları kızarır ve doku dökülerek delikler oluşur. Şiddetli vakalarda sürgünler kuruyabilir. Çiçek salkımlarında mantar tabakası tüm yüzeyi kaplayabilir; bu durum salkımların kısa sürede kahverengiye dönüp kuruyarak dökülmesine neden olur. Taneler küçükken bu hastalığa karşı çok hassastır; mantar tabakası nedeniyle taneler grimsi bir renk alır.
Korunma ve Mücadele:
- Asmaların altındaki hastalıklı yapraklar ve yabancı otlar temizlenmelidir.
- Lüzumundan fazla sulama yapılmamalı, aşırı nemli ortam oluşması engellenmelidir.
- Hastalıklı sürgünler dipten kesilerek bahçeden uzaklaştırılmalıdır.
มากมาย 2. Bağ Küllemesi (Uncinula necator)
Fotoğraf: Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0Belirtiler: Hastalık esas olarak yeni sürgünlerde kendini gösterir. Başta sürgünler olmak üzere yapraklar, yaprak sapları, salkım ve salkım sapları etkilenebilir. Yapraklarda gayri muntazam, beyaz, tozlu lekeler oluşur; bu lekeler zamanla büyüyerek merkezleri gri, kenarları koyu kahverengi hale gelir. Mevsim sonunda bu lekelerin orta kısımları genellikle delinir. Salkımlarda ise tanelerin üzerinde beyaz, pudramsı bir görünüm ortaya çıkar. Bu durum tanelerin gelişimini durdurabilir.
Korunma ve Mücadele:
- Bağda hava sirkülasyonunu artırmak için doğru budama yapılmalıdır.
- Bağdaki bitki örtüsü düzenli olarak temizlenmeli, nem birikimi önlenmelidir.
3. Kurşuni Küf Hastalığı (Botrytis cinerea)

Belirtiler: Bu hastalık özellikle çiçeklenme döneminde ve olgunlaşma sürecinde risk oluşturur. Taneler küçükken hastalığa karşı çok hassastır. Tanelerin üzerinde gri renkli, tozlu bir tabaka oluşur. Özellikle iri tanelerde veya olgunlaşmaya yakın tanelerde, tanenin sapı doğrultusunda çatlamalar görülebilir. Hastalık tanenin gelişimini bozarak verim kaybına yol açar.
Korunma ve Mücadele:
- Bağda hava akımını engelleyecek çok sık ve yoğun yaprak örtüsü oluşturulmamalıdır.
- Yaralı dokular hastalığa giriş kapısıdır; budama sırasında oluşan yaralar dezenfektan macunlarla kapatılmalıdır.
Asma (Üzüm) Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler
4. Kav Hastalığı (Esca)
Belirtiler: Bu hastalık daha çok yaşlı asmalarda görülür. Belirtiler asmanın gövde ve dallarında ciddi hasarlar bırakabilir. Tanelerde "kuş gözü" olarak adlandırılan, merkezi gri, çevresi ise kırmızımsı kahverengi bir kuşakla çevrili lekeler oluşur. Bu lekelerin altındaki hücreler kuruyarak sertleşir, çevredeki dokular gelişmeye devam ettiği için meyvede bozuk şekilli bir yapı meydana gelir.
Korunma ve Mücadele:
- Hastalıklı ve verimden düşmüş, çok yaşlı asmalar sökülmeli ve artıkları yakılarak imha edilmelidir.
- Sökülen yerdeki toprak birkaç yıl dinlendirildikten sonra yeniden dikim yapılmalıdır.
- Budama yaparken mutlaka dezenfekte edilmiş aletler kullanılmalıdır; hastalıklı omcalardan çubuk (çelik) alınmamalıdır.
- Budama sırasında oluşan büyük yaralar mutlaka dezenfektan bir macunla kapatılmalıdır.
5. Ölü Kol Hastalığı (Phomopsis viticola)
Fotoğraf: Bobysolo at Slovenian Wikipedia · Public domainBelirtiler: Hastalık esas olarak sürgünlerde kendini gösterir. Sürgünün dipten itibaren üçüncü veya beşinci göze kadar olan kısmında siyah lekeler ve çatlamalar görülür. Bu siyah lekeler zamanla birleşerek düzensiz, siyah çatlaklar ve yaralar oluşturur. Oluşan bu yaralar oldukça derin olabilir ve odun dokusunu dahi çatlatabilir. Yaraların kenarları yırtılarak küçük kalabilir.
Korunma ve Mücadele:
- Budama aletlerinin temizliği ve dezenfeksiyonu hayati önem taşır.
- Hastalıklı sürgünlerin dipten kesilerek bahçeden uzaklaştırılması gerekir.
Asma (Üzüm) hesaplama araçları
Asma (üzüm) fidanı hesaplama – arazime kaç asma (üzüm) fidanı sığar?
Asma (üzüm) verim hesaplama – asma (üzüm) omcalarımdan kaç kilo üzüm alırım?
Kuru üzüm hesaplama – kaç kilo üzümden kaç kilo kuru üzüm çıkar?
1 kg kuru üzüm için yaklaşık 3,5–4 kg üzüm gerekir.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Sofralık çeşitlerde 3 × 2 m, kurutmalıklarda sıra üzeri 1,6 m'ye kadar indirilir; yer bağlarında 1 × 1 – 3,5 × 3,5 m arası kullanılır.
- Çeşide göre dekara verim 1.000–2.400 kg arasındadır.
- Şaraplık çeşitlerde kısa budamada 500 kg/da olan verim uzun budamada 1.000 kg/da'a çıkar.
Ayrı sayfada hesaplayın: Asma (üzüm) fidanı hesaplama · Asma (üzüm) verim hesaplama · Kuru üzüm hesaplama
Kaynaklar
- BAĞ - tarimorman.gov.tr (https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Belgeler/Uretici_Bilgi_Kosesi/Dokumanlar/bag.pdf)
- Bağ Hastalıkları ve Zararlıları Rehberi (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/zmmae/Sayfalar/Detay.aspx?SayfaId=35)
- ORGANIK ÜZÜM YETİŞTİRİCİLİĞI (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/yalovabahce/BelgelerArsiv/Belgeler/Yayinlar/107-organik.uzum.pdf)
Asma (Üzüm) hakkında diğer yazılar
- Asma (Üzüm) Budama Rehberi: Şekil Verme, Verim ve Yaz Budaması
- Asma (Üzüm) Nasıl Çoğaltılır? Çelik, Aşı ve Daldırma Yöntemleri
- Asma (Üzüm) Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Asma (Üzüm) Fidanı Seçimi: Çeşit, Tozlayıcı ve Kaliteli Fidan Rehberi
- Asma (Üzüm) Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Asma (Üzüm) Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalı?
- Üzüm Hasadı Sonrası: Taşıma, Depolama ve Kurutma Teknikleri
- Asma (Üzüm) İçin İklim ve Toprak İstekleri
- Asma (Üzüm) Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Asma (Üzüm) Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Hangi Yöntemle Yapılmalı?
- Asma (Üzüm) Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Üzüm Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Asma (Üzüm) Bağlarında Gençleştirme ve Yeniden Dikim Rehberi
- Asma (Üzüm) Zararlıları: Zarar Şekli, Takip ve Entegre Mücadele Yöntemleri