Asma (Üzüm) Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Bağlarda doğru gübreleme nasıl yapılır? Toprak ve yaprak analizinin önemi nedir? Azot, potasyum ve fosfor eksikliği belirtileri nelerdir? Bağlarda verimi artıracak besleme yöntemleri.
Bağcılıkta verim ve kalite, doğrudan topraktaki besin maddelerinin dengesine bağlıdır. Asma, gelişim dönemlerinde topraktan çok sayıda element alır. Ancak yanlış veya tek yönlü gübreleme yapmak, diğer elementlerin alımını engelleyerek şiddetli besin noksanlıklarına yol açabilir. Bu yüzden bağda gübreleme "tahminle" değil, analizle yapılmalıdır.
Önce analiz: Toprak ve yaprak tahlili neden şart?
Yeni bir bağ tesisi edilecek arazilerde, iki veya üç yılda bir mutlaka toprak ve yaprak analizleri yaptırılmalıdır. Analizler, toprağın besin elementleri kapsamını ve bitkinin bu elementlerden ne kadar yararlanabildiğini gösterir. Sadece yüzey toprağından alınan örnekler yanıltıcı olabilir; bu nedenle toprak profilinin yüzey ve orta tabakalarından alınan örneklerin ortalaması dikkate alınmalıdır.
Analiz sonuçlarına göre, fidan çukurlarına "depo gübreleme" dediğimiz, fidanın ilk 2-3 yıl ihtiyacını karşılayacak potasyum ve fosfor ağırlıklı gübreleme yapılmalıdır. Gübreyi çukurun en dibine, köklerin doğrudan temasını engellemek için üzerine ince bir toprak tabakası atarak uygulamalısınız.
Temel besin elementleri ve görevleri
Asmanın sağlıklı gelişimi için 17 temel besin elementine ihtiyacı vardır. Bunların bir kısmı havadan (karbon, hidrojen, oksijen), bir kısmı ise topraktan sağlanır.
- Azot (N): Vejetatif gelişimin, yani sürgün ve yaprak oluşumunun ana kaynağıdır.
- Fosfor (P): Kök gelişimi ve çiçeklenme için kritiktir. Özellikle asit topraklarda alımı zorlaşabilir.
- Potasyum (K): Meyve kalitesi, şeker oranı ve bitkinin hastalıklara, kuraklığa karşı direncini artırır.
- Kalsiyum (Ca), Magnezyum (Mg), Kükürt (S): Bitki yapısı ve metabolizması için gerekli temel elementlerdir.
- Mikro Elementler (Bor, Çinko, Demir, Mangan, Bakır vb.): Çok az miktarda gerekse de enzim faaliyetleri ve meyve tutumu için hayati önem taşırlar. Not: Toprağın pH değeri besin alımını doğrudan etkiler. pH 9'un üzerindeki çok alkali topraklarda tuzluluk ve sodyum sorunu görülebilir; düşük pH'lı (asit) topraklarda ise fosfor alımı kısıtlanabilir.
Besin eksikliği belirtileri
- Azot eksikliği: Yapraklarda sararma (kloroz) ve bitkinin genel gelişiminde duraksama görülür.
- Azot fazlalığı: Aşırı sürgün gelişimi ve bitki dokularının yumuşamasıyla sonuçlanabilir.
- Fosfor eksikliği: Özellikle düşük pH'lı topraklarda görülür; bitki gelişimi yavaşlar.
- Potasyum, Kalsiyum, Magnezyum eksiklikleri: Yaprak renklerinde bozulmalar ve doku kayıpları ile kendini gösterir.

Asma (Üzüm) Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler
Organik ve mikrobiyal gübreleme yöntemleri
Organik tarım yapıyorsanız, toprağın organik maddesini artırmak için şu yöntemleri kullanabilirsiniz:
- Çiftlik Gübresi: İyi yanmış çiftlik gübresi kullanılmalıdır. Gübreyi sonbaharda, yaprak dökümünden sonra bağlara yayarak toprağa karıştırmalısınız. Dikkat: Su kirliliğini önlemek adına toplam hayvan gübresi miktarı yıllık belirli sınırları aşmamalıdır.
- Yeşil Gübreleme: Yonca, fiğ veya bakla gibi bitkiler ekilip çiçeklenme döneminde toprağa karıştırılarak topraktaki azot miktarı doğal yolla artırılabilir.
- Mikrobiyal Gübreler: Bitki büyümesini teşvik eden kök bakterileri veya fosfor çözünürlüğünü artıran bakteriler içeren ürünler kullanılabilir.
- Sıvı Organik Gübreler: Deniz yosunu gibi bitkisel veya hayvansal maddelerden elde edilen sıvı gübreler, yapraktan veya topraktan uygulanabilir.
Gübreleme zamanı ve uygulama şekli
- İlkbahar Dönemi: Toprağın havalandırılması ve yabancı ot mücadelesinin yanı sıra, asma kök bölgesine (derine) gübreleme yapılır.
- Depo Gübreleme: Fidan dikim aşamasında çukurlara yapılan, uzun süreli besin sağlayan uygulamadır.
- Uygulama Yöntemi: Gübreleme, toprak analizine göre belirlenmiş miktarlarda, tek veya iki sıralı olarak derine yapılmalıdır. Gübreler doğrudan fidan köklerine temas etmemelidir; üzerine mutlaka toprak örtülmelidir.
Gübre miktarları; toprağın yapısına, iklim şartlarına, asmanın yaşına ve verimine göre değişir. Yanlış doz uygulamalarından kaçınmak için mutlaka bölgenizdeki tarım müdürlüklerine veya uzman ziraat mühendislerine danışarak, analiz sonuçlarınıza özel bir program oluşturun.
Asma (Üzüm) hesaplama araçları
Asma (üzüm) fidanı hesaplama – arazime kaç asma (üzüm) fidanı sığar?
Asma (üzüm) verim hesaplama – asma (üzüm) omcalarımdan kaç kilo üzüm alırım?
Kuru üzüm hesaplama – kaç kilo üzümden kaç kilo kuru üzüm çıkar?
1 kg kuru üzüm için yaklaşık 3,5–4 kg üzüm gerekir.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Sofralık çeşitlerde 3 × 2 m, kurutmalıklarda sıra üzeri 1,6 m'ye kadar indirilir; yer bağlarında 1 × 1 – 3,5 × 3,5 m arası kullanılır.
- Çeşide göre dekara verim 1.000–2.400 kg arasındadır.
- Şaraplık çeşitlerde kısa budamada 500 kg/da olan verim uzun budamada 1.000 kg/da'a çıkar.
Ayrı sayfada hesaplayın: Asma (üzüm) fidanı hesaplama · Asma (üzüm) verim hesaplama · Kuru üzüm hesaplama
Kaynaklar
- ASMA YETİŞTİRİCİLİĞİ bitti (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Asma+Yetiştiriciliği.pdf)
- ORGANIK ÜZÜM YETİŞTİRİCİLİĞI (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/yalovabahce/BelgelerArsiv/Belgeler/Yayinlar/107-organik.uzum.pdf)
- BAĞ - tarimorman.gov.tr (https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Belgeler/Uretici_Bilgi_Kosesi/Dokumanlar/bag.pdf)
- ÜRETİCİ REHBERİ- ÜZÜM (https://www.konyadayatirim.gov.tr/assets/upload/dosyalar/uzum-uretici-rehberi-kop.pdf)
Asma (Üzüm) hakkında diğer yazılar
- Asma (Üzüm) Budama Rehberi: Şekil Verme, Verim ve Yaz Budaması
- Asma (Üzüm) Nasıl Çoğaltılır? Çelik, Aşı ve Daldırma Yöntemleri
- Asma (Üzüm) Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Asma (Üzüm) Fidanı Seçimi: Çeşit, Tozlayıcı ve Kaliteli Fidan Rehberi
- Asma (Üzüm) Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalı?
- Üzüm Hasadı Sonrası: Taşıma, Depolama ve Kurutma Teknikleri
- Bağ Hastalıkları Rehberi: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
- Asma (Üzüm) İçin İklim ve Toprak İstekleri
- Asma (Üzüm) Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Asma (Üzüm) Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Hangi Yöntemle Yapılmalı?
- Asma (Üzüm) Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Üzüm Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Asma (Üzüm) Bağlarında Gençleştirme ve Yeniden Dikim Rehberi
- Asma (Üzüm) Zararlıları: Zarar Şekli, Takip ve Entegre Mücadele Yöntemleri