Badem Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
Umut Fidancılık Uzman Ekibi2 dk okuma
Badem fidanı dikerken ve yetiştirirken yapılan kritik hatalar: Yanlış çukur derinliği, yanlış budama, tozlayıcı eksikliği, hatalı gübreleme ve aşı yeri sorunları.
Badem, doğru bakıldığında çok verimli olan ancak dikimden itibaren yapılan hataları affetmeyen bir ağaçtır. Bahçenizi kurarken veya mevcut ağaçlarınızı yönetirken en çok yapılan hataları ve bunların doğrularını aşağıda sizin için sıraladık.

- Çukurları yetersiz derinlikte ve genişlikte açmak. Kök yapısının rahat gelişememesi, fidanın bodur kalmasına veya kurumasına neden olur. Doğrusu: Kök yapısına ve toprağın durumuna göre 60-80 cm genişlik ve derinlikte çukurlar açın.
- Ağır topraklarda çukuru hemen dikimden önce açmak. İyi işlenmemiş ve ağır topraklarda çukurun hemen açılması toprağın sıkışmasına yol açar. Doğrusu: Ağır topraklarda çukurları dikimden bir iki ay önceden açarak toprağın havalanmasını sağlayın.
- Toprağı çukurun içine yanlış yerleştirmek. Alttan çıkan ağır toprağı üste, üstten çıkan verimli toprağı alta koymak kök gelişimini zorlaştırır. Doğrusu: Üstten çıkan işlenmiş toprağa bir miktar yanmış çiftlik gübresi karıştırarak çukurun alt kısmına, alttan çıkan toprağı ise üst kısma koyun.
- Dikim budamasını ihmal etmek. Köklerdeki yaralanmalar veya yanlış kesimler ağacın gelişimini durdurabilir. Doğrusu: Söküm sırasında kökte oluşan kırık ve zedelenmeleri sağlam yerlerinden temiz bir makasla kesin ve kök budamasına paralel olarak taç budaması yapın.
- Fidanın tepesini çok yüksek bırakmak. Fidanın boyunun kontrolsüz uzaması, ileride form vermeyi zorlaştırır. Doğrusu: Dikimden sonra fidanın tepesini 70-80 cm'den (veya bazı kaynaklara göre aşı yeri üstünden 80 cm tepede bir göz üzerinden) vurarak uç budaması yapın.
- Yanlış çeşit seçimi ve tozlayıcı eksikliği. Kendine kısır çeşitlerde tozlayıcı kullanmamak veya çiçeklenme zamanı uymayan çeşitler seçmek verimi sıfıra indirebilir. Doğrusu: Çiçeklenme dönemleri tam çakışan çeşitler seçin. Örneğin ana ürün Nonpareil ise, çiçeklenme zamanına göre Ne Pus Ultra veya Texas gibi dölleyici çeşitlerle bahçe kurun.
- Aşı noktasını toprak seviyesinin altına gömmek. Aşı yerinin toprak altında kalması, fidanın köklenmesine veya çürümesine yol açar. Doğrusu: Aşı noktasının her zaman toprak seviyesinin üzerinde kalmasına dikkat edin.
- Yanlış anaç kullanımı. Su tutan veya kök çürüklüğü olan yerlerde yanlış anaç seçimi ağacın ömrünü kısaltır. Doğrusu: Ağır topraklarda erik anaçlarını bademe anaç olarak kullanabilirsiniz ancak bu anaçların verim ve uyuşma problemlerine karşı dikkatli olunmalıdır.
- Gübrelemeyi toprağı analiz ettirmeden yapmak. Rastgele gübreleme hem maliyetli hem de ağaca zararlıdır. Doğrusu: Gübre miktarını yaprak ve toprak analizi sonuçlarına göre, ağacın yaşına ve verim durumuna göre saptayın.
- Budama şekline dikkat etmemek. Badem ağaçlarında meyve, beş yıl yaşamını sürdüren mahmuzlarda (spurus) geliştiği için yanlış budama verimi bitirir. Doğrusu: Badem ağaçlarına vazo biçimi verin ve mahmuz yapısını koruyacak şekilde budamaya özen gösterin.
Önemli bir not: Hastalık ve zararlılarla mücadelede her zaman ruhsatlı ürünleri kullanın, etiket dozuna uyun ve mutlaka bölgenizdeki il/ilçe tarım müdürlüklerinden bilgi alın.
Badem Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler
Badem hesaplama araçları
Badem fidanı hesaplama – arazime kaç badem fidanı sığar?
Badem verim hesaplama – badem ağaçlarımdan kaç kilo kabuklu badem alırım?
Badem içi hesaplama – kaç kilo kabuklu bademden kaç kilo badem içi çıkar?
1 kg badem içi için yaklaşık 2,5–3,6 kg kabuklu badem gerekir.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Dikim mesafeleri 6 × 6 m veya 6 × 7 m olmalıdır; kuvvetli ve derin topraklarda 8–9 m bırakılır.
- Toprak ve bakım koşullarına göre dekardan 100–500 kg kabuklu badem alınır; zayıf topraklarda 70–110 kg.
- İyi bir tozlanma için 10 dekara 5–8 kovan arı yerleştirilmelidir.
- Susuz yetişebilse de verimli ürün için yılda 3–4 kez sulanmalıdır.
Ayrı sayfada hesaplayın: Badem fidanı hesaplama · Badem verim hesaplama · Badem içi hesaplama
Kaynaklar
- BADEM - konyadayatirim.gov.tr (https://www.konyadayatirim.gov.tr/assets/upload/dosyalar/badem-uretici-rehberi-kop.pdf)
- BADEM (https://www.kop.gov.tr/storage/documents/219.pdf)
- ERİK- BADEM - kilis.tarimorman.gov.tr (https://kilis.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Yetiştiricilik+Dökümanları/erik-badem.pdf)
- BADEM YET[1].. (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Badem+Yetiştiriciliği.pdf)
Badem hakkında diğer yazılar
- Badem Budama Rehberi: Şekil Verme, Verim ve Dikim Bakımı
- Badem Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Aşı ve Üretim Yöntemleri
- Badem Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Badem Fidanı Seçimi: Çeşitler, Tozlayıcı İhtiyacı ve Kaliteli Fidan Nasıl Olmalı?
- Badem Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Badem Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Badem Hasat Sonrası: Saklama, Depolama ve Çeşitlerin Korunması
- Badem Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
- Badem Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Seçimi Nasıl Olmalı?
- Badem Sulama Rehberi: Ne Zaman, Nasıl ve Ne Kadar Sulamalı?
- Badem Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Badem Verimi ve Ekonomik Değeri: Dekardan Ne Kadar Ürün Alınır?
- Badem Bahçelerinde Gençleştirme ve Yeniden Dikim Rehberi
- Badem Zararlıları: Badem İç Kurdu, Koşnil, Yaprak Bitleri ve Diğerleri