Badem Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları

Badem yetiştiriciliğinde verimi ve ağaç sağlığını korumanın yolu, hastalık belirtilerini erkenden fark etmekten geçer. Hastalıklarla mücadelede en etkili yöntem ilaçtan ziyade doğru bahçe yönetimidir. Nemli, havasız ve drenajı bozuk bahçeler hastalıkların yuvasıdır. Eğer kimyasal bir müdahale gerekiyorsa, mutlaka ruhsatlı ürünleri, etiketindeki doz ve zamanda kullanmalı, uygulama öncesinde bölgenizdeki il/ilçe tarım müdürlüklerinden bilgi almalısınız.

1. Yaprak Delen / Çil Hastalığı (Coryneum beijerinckii)

Fotoğraf: kühler Grill · Public domain

Belirtiler: Bu hastalık yaprak, meyve, tomurcuk ve genç dallarda belirti gösterir. Yapraklarda ilk başta 1 mm çapında, yuvarlak ve yağ lekesi gibi görünen lekeler oluşur. Zamanla bu lekelerin kenarları kırmızımtırak, ortası ise koyu kahverengiye döner. Bu kısımlar kuruyup döküldüğünde yaprakta delikler oluşur; bazen lekeler birleşerek 1 cm çapında büyük delikler meydana getirebilir. Yapraklar, belirtiler görüldükten 5–10 gün sonra dökülmeye başlar.

Meyve Üzerindeki Etkisi: Meyvelerde 1–2 mm çapında, dağılmış yuvarlak lekeler görülür. Lekeler birleşerek meyve yüzeyini sıvama şeklinde kaplayabilir. Lekelerin ortası koyu, etrafı açık kırmızıdır; zamanla ortası gri veya kirli beyaz, çevresi ise koyu kırmızı, kahverengi veya siyaha döner. Meyve üzerindeki kahverengi orta kısım çökmüş durumdadır.

Korunma ve Mücadele:

• Bahçede hastalık belirtisi gösteren dalların ve dökülen yaprakların temizlenmesi önemlidir.
• Hastalık görüldüğünde veya bir önceki yıl zarar oluştuğunda ilaçlama yapılmalıdır.
• İlaçlamanın ilk aşaması hastalık belirtileri görülür görülmez yapılmalıdır. İklim koşulları hastalığın yayılmasına uygunsa, kullanılan ürünün etki süresi dikkate alınarak ikinci ve sonraki ilaçlamalar planlanmalıdır.

2. Sitospora Kanseri (Cytospora spp.)

Fotoğraf: Tian L, Xu J, Zhao D, Qiu H, Yang H, Qin C (2020) New records of Celoporthe guan · CC BY 4.0

Belirtiler: Sert çekirdekli meyvelerde görülen bu hastalık, özellikle ana dallar ve gövde üzerinde kanserler oluşturur. İlkbahar aylarında bu kanserler hızla ilerler. Kanserli dokuların yüzeyi ıslak ve yanık görünümlüdür; bu bölgelerden zamk çıkışı gözlenebilir. İnce dallar ve sürgünlerde yanıklık, kabukta esmer ve çökük lekeler görülür; bu lekeler çok sayıdaysa dalın kurumasına yol açar.

Korunma ve Mücadele:

• Budama sırasında kullanılan makas ve testerelerin her ağaçtan sonra dezenfekte edilmesi (temizlenmesi) bulaşmayı önlemek için hayati önem taşır.
• Hastalık görüldüğünde mutlaka ruhsatlı ürünlerle mücadele edilmelidir.

3. Monilya / Mumya Hastalığı (Monilinia fructigena / Monilia laxa)

Fotoğraf: Ina · CC0

Belirtiler: Meyveler olgunlaşmaya yakın belirti verir. İlk olarak kahverengi birkaç leke ile başlar, lekelerin etrafında açık kahverengi bir halka bulunur. Çürüklük meyve etinin içine doğru ilerler ancak leke çukurlaşmaz. Meyve zamanla buruşur ve tamamen kurur. Kuruyan meyveler "mumya" şeklinde dalda asılı kalır.

Korunma ve Mücadele:

• Dalda asılı kalan mumyalaşmış meyvelerin bahçeden toplanıp imha edilmesi, bir sonraki yılın enfeksiyon yükünü azaltır.
• Hastalığın belirtileri görüldüğünde uygun ilaçlama programı uygulanmalıdır.

Badem Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler

  Badem Fidanı Yeni

250,00 TL’den başlayan

Favori

  Zeytin Fidanı Yeni

150,00 TL’den başlayan

Favori

  Ceviz Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Üzüm Fidanı Yeni

200,00 TL

Favori

  Menengiç Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Elma Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Antep Fıstığı Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Alıç Fidanı Yeni

600,00 TL

Favori

  Nar Fidanı Yeni

250,00 TL

Favori

  İncir Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Kayısı Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Armut Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Şeftali Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

4. Kanser ve Zamklanma (Pseudomonas syringae pv. Syringae)

Fotoğraf: Mary Burrows, Montana State University, Bugwood.org · CC BY 3.0

Belirtiler: Bakteriler, kanserlerin kenarlarındaki kabuk dokusunda kışı geçirir. İlkbaharda yağmurla birlikte çiçek ve genç yapraklara yayılırlar. Bakteri; gözlerdeki çatlaklardan ve budama yaralarından bitkiye girer. Yapraklarda küçük, yağ yeşili veya sarımtırak haleli, zamanla morumsu kahverengi lekeler oluşur. Bu lekeler kuruyup düştüğünde yaprak "saçma ile delinmiş" gibi görünür. Kanserli dalların uçlarındaki yapraklar ilkbahar sonu veya yazın solgunlaşıp ölebilir.

Korunma ve Mücadele:

• Budama yaralarının ağaçta açık bırakılmaması, yaraların uygun yöntemlerle kapatılması gerekir.
• Budama işlemlerinin yağışlı havalarda yapılmaması, bakterinin yaralardan girişini zorlaştırır.
• Hastalık belirtileri görüldüğünde ruhsatlı ürünlerle mücadele edilmelidir.

5. Armillaria Kök Çürüklüğü (Armillaria mellea)

Belirtiler: Bu hastalık orman ve meyve ağaçlarının köklerinde çürüklük yaparak ağaçların ölümüne neden olur. Hastalığa yakalanan ağaçlarda sürgün oluşumu azalır, yapraklar sararır ve dökülür. Sürgünler ve dallar kurumaya başlar, sonunda ağaç tamamen kurur. Hastalığın şiddetine göre ağaç ölümü 1–2 yıl içinde gerçekleşebilirken, normal seyirde bu süre 4 yılı bulabilir.

Kök Yapısı: Hastalanmış ağacın kökleri incelendiğinde, ikinci köklerden başlayarak kök boğazına kadar kabuk dokusu ile odun dokusu arasında beyaz bir tabaka oluştuğu görülür. Odun dokusu başlangıçta açık kahverengi iken, zamanla sarımtırak veya beyaz süngerimsi bir yapıya dönüşür.

Korunma:

• Drenajı iyi olmayan, su biriken arazilerde bu hastalık riski artar.
• Bahçede ölen veya kök çürüklüğü olan ağaçlar, hastalığın yayılmaması için dikkatle çıkarılmalı ve imha edilmelidir.