Yonca Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Yonca otu ve tohumu ne zaman hasat edilir? Doğru biçim yüksekliği nedir, verimi artırmak için dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Yonca yetiştiriciliğinde hasat zamanı ve yöntemi; hem elde edeceğiniz otun kalitesini hem de tohum veriminizi doğrudan belirleyen en kritik süreçtir. Kullanım amacınıza göre (ot veya tohum) hasat stratejinizi tamamen değiştirmeniz gerekir.
Ot hasadı için en uygun zaman nedir?
Yoncanın en yüksek yeşil ot verimi verdiği dönem, yağış ve nemin uygun olduğu aylarda çiçeklenme evresinin başlangıcıdır. Hasat zamanını belirlerken şu iki aşamaya dikkat edilmelidir:
- Yeşil ot üretimi için: Genellikle çiçeklenmenin %10 seviyesinde olduğu dönem tercih edilir. Eğer hava sıcak ve kuraksa, bu dönem çiçeklenmenin %25'ine kadar çıkabilir.
- Verim ve kalite dengesi: Yapılan araştırmalar, %50 çiçeklenme döneminde hasat edilen yoncanın kuru ot veriminin, %10 çiçeklenme dönemine göre daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ancak çiçeklenme arttıkça bitkinin besin değerleri ve lif yapısı da değişmektedir.
Tohum almak için ne zaman biçilmeli?
Eğer amacınız yonca tohumu elde etmekse, strateji tamamen farklıdır. Tohum üretimi için şu kurallar geçerlidir:
- Birinci biçimden kaçının: Ot için yapılan ilk biçimde tohum tutma oranı çok düşüktür. Bu yüzden tohum için ilk biçim yapılmaz.
- İkinci biçim avantajı: Tohum elde etmek için genellikle ikinci biçim beklenir. Bu dönemde hava ısınmış ve sıcaklık artmış olduğundan, çiçeklerin döllenme imkanı en yüksek düzeydedir. Ayrıca böcek faaliyeti arttığı için çiçekler daha fazla tohum bağlar.
- Olgunluk belirtisi: Tohum hasadı için meyvelerin (baklaların) 2/3'ü veya 3/4'ü kahverengi olduğunda hasat yapılmalıdır.
- Bölgesel farklar: Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu gibi çok biçim yapılan yerlerde ikinci yıldan itibaren tohum için bırakılabilirken; serin bölgelerde bitkinin yeterli besin biriktirmesi için ilk biçim tam çiçeklenme aşamasında yapılmalı ve bitki sonraki dönemde tohuma bırakılmalıdır.
Hasatta yapılan hatalar ve dikkat edilmesi gerekenler
Yanlış hasat teknikleri, yonca tarlasının zamanla seyrelmesine ve verimin düşmesine neden olur. Şu noktalara dikkat etmelisiniz:
- Biçim yüksekliğine dikkat: Biçim yüksekliği genellikle 8-10 cm olmalıdır. Eğer bitkiyi dipten kazıma şeklinde çok alçaktan biçerseniz, bu durum bir sonraki biçimi geciktirir, verimi düşürür ve yoncalığın seyrelmesine yol açar.
- Kurutma yöntemi: Biçilen bitkiler tarla üzerinde veya çıtalar üzerinde zaman zaman ters düz edilerek kurutulmalıdır.
- Gübreleme zamanlaması: Verimi artırmak için özellikle Potasyum (K) ve Fosfor (P) uygulamaları, ilk ve son hasattan sonra yapılmalıdır. Son hasattan sonra yapılacak potasyum uygulaması, bitkinin kışa daha dayanıklı girmesine yardımcı olabilir.
Öne Çıkan Ürünler
Yoncanın en büyük düşmanı: Küsküt
Yonca tarlalarında "Küsküt" (Cin Saçı, Sülük veya Şeytan Sakağı olarak da bilinir) en büyük zararlılardan biridir. Eğer küsküt tarlada tek tük görülüyorsa, en güvenilir yöntem elle toplamaktır. Eğer yaygınsa, biçim sıklığını artırmak ve bitkiyi dipten biçerek küskütün gelişmesini engellemek bir mücadele yöntemidir. Bazı durumlarda imkan varsa ateş makineleri ile müdahale de düşünülebilir.
Tahmini Verim Miktarları
Verim, sulama imkanlarına göre büyük farklılıklar gösterir:
| Koşul | Dekar Başına Kuru Ot Verimi |
|---|---|
| Kuru Şartlarda | 250 - 300 kg |
| Sulu Şartlarda | 500 - 2500 kg |
Not: Sulama imkanı olan bölgelerde 7-8 biçim ile toplamda 2000 kg kuru ot hasat edilmesi mümkündür.
Yonca hesaplama araçları
Yonca tohumu hesaplama – arazime ne kadar yonca tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 15–20 cm veya serpme; dekara 2–3 kg tohum.
Yonca verim hesaplama – dönümden ne kadar kuru ot alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Yılda 4–6 biçim yapılır; bir ekimden 4–6 yıl ürün alınır.
- Baklagil olduğu için toprağa azot bırakır.
Ayrı sayfada hesaplayın: Yonca tohumu hesaplama · Yonca verim hesaplama
Kaynaklar
- ulusal meslek standardı ağaçlandırma ve fidan yetiştirme işçisi (https://www.myk.gov.tr/images/articles/editor/180215/Agaclandirma_ve_Fidan_Yetistirme_Iscisi_Seviye_3-GIF.pdf)
- YONCA (https://bartin.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/SolMenu/Yetiştiricilik+Bilgileri/Bitkisel+Üretim/Yonca+tarımı.pdf)
- Phosphorus and Potassium Fertilization of Alfalfa (https://www.extension.purdue.edu/extmedia/AY/AY-331-W.pdf)
- Bazı Yonca Çeşitlerinde (Medicago sativa L.) Biçim Zamanının Ot ... (https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1242341)
- Değişik Arkadaş Bitkilerin Yonca Silaj Kalitesine Etkisi - Bozok Avesis (https://avesis.bozok.edu.tr/yayin/e191ec41-5f14-412c-b290-f78cb8a14a8d/effect-of-different-companion-crops-on-alfalfa-silage-quality/document.pdf)
- BAZI YONCA GENOTİPLERİNİN (Medicago sativa L.) KES VERİMİ ... (https://www.bingol.edu.tr/documents/file/A-MYO-Genç/Cacan/27-Yonca+samanı.pdf)
Yonca hakkında diğer yazılar
- Yonca Bakımı ve Yetiştirme Teknikleri: Verimi Artırma Yolları
- Yonca Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Yonca Yetiştirme Rehberi
- Yonca Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Yonca Fidanı Seçimi: Çeşit ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Yonca Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Yonca Hasadı: En Doğru Biçim Zamanı, Kurutma ve Saklama Yöntemleri
- Yonca Hastalıkları ve Zararlıları: Belirtiler ve Korunma Yolları
- Yonca Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Yonca Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Yonca Sulama Rehberi: Ne Zaman ve Ne Kadar Su Verilmeli?
- Yonca Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Yonca Verimi ve Ekonomik Değeri Nasıl Artırılır?
- Yonca Bahçelerinde Gençleştirme ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Yonca Zararlıları: Yonca Hortumlu Böceği, Tarla Fareleri ve Mücadele Yöntemleri