Yonca Hasadı: En Doğru Biçim Zamanı, Kurutma ve Saklama Yöntemleri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi2 dk okuma
Yonca ne zaman biçilmeli, nasıl kurutulmalı ve silaj yaparken nelere dikkat edilmeli? Besin değerini kaybetmeden yonca depolama rehberi.
Yonca, çok yıllık bir yem bitkisi olması sebebiyle bir kez ekildiğinde uzun yıllar boyunca ekonomik bir getiri sağlar. Ancak bu değerli bitkiden yüksek verim ve kalite alabilmek için hasat zamanından depolama koşullarına kadar her aşamada dikkatli olunmalıdır.
Yonca ne zaman biçilmeli?
Yoncanın en kaliteli otu vereceği dönem, çiçeklenme evresidir. Ancak iklim şartları bu zamanlamayı doğrudan etkiler:
- Yağışlı ve nemli dönemlerde: En uygun biçim zamanı %10 çiçeklenme dönemidir.
- Sıcak ve kurak dönemlerde: Biçim zamanı %25 çiçeklenme dönemine kadar sarkabilir.
- Biçim yüksekliği: Genel olarak biçim yüksekliği 8–10 cm olmalıdır. Bitkiyi dipten kazıma şeklinde biçmek, yoncalığın seyrelmesine ve sonraki biçimlerin gecikmesine neden olur; bu yüzden köke çok yaklaşmamaya özen gösterin.
- Son biçim: Kış mevsimi yaklaşırken yapılacak son biçim, bitkide yeni bir gelişme olmaması için daha yüksekten yapılmalıdır.
Kuru ot olarak depolama nasıl yapılır?
Yoncanın besin değerini koruması, kurutma işleminin hassasiyetine bağlıdır. Yanlış yöntemler hem verimi hem de hayvan sağlığını olumsuz etkiler:
- Kurutma yöntemi: Biçilen yoncalar tarla üzerinde veya çıtalar üzerinde, zaman zaman ters düz edilerek kurutulmalıdır.
- Fazla kurutma tehlikesi: Yonca çok fazla kurutulursa yaprak dökümü yaşanır ve en önemlisi A vitamini kaybı meydana gelir.
- Saklama şekli: Kaliteli kuru ot elde etmek için bitki fazla kurutulmadan, balyalanarak saklanmalıdır.
- Hayvanlara verme: Yoncanın hayvanlarda şişkinlik yapmaması için, taze biçilmiş otun güneşte 1-2 gün soldurularak verilmesi önerilir.
Yonca silajı nasıl hazırlanır?
İklim değişikliği nedeniyle kurutma şartlarının zorlaştığı durumlarda silaj yapmak, hem zamandan tasarruf sağlar hem de besin maddesi kaybını (özellikle protein kaybını) azaltır. Silaj yaparken şu noktalara dikkat edilmelidir:
- Biçim zamanı: Silajlık yonca, %25-50 çiçeklenme döneminde biçilmelidir.
- Kalite artırma: Baklagil silajlarında kuru madde oranını artırmak için bitki soldurularak kullanılabilir veya yulaf, yem şalgamı gibi bitkilerle karışık ekim yapılabilir.
Öne Çıkan Ürünler
Yoncanın besin değeri ve kullanım alanları
Yonca sadece bir yem bitkisi değil, aynı zamanda yüksek besin değerine sahip bir kaynaktır. İçerdiği yüksek fiber, protein, vitamin ve mineraller sayesinde hayvan rasyonlarında vazgeçilmezdir. Ayrıca insan tüketimi açısından da bazı özellikleri dikkat çeker:
- Sağlık özellikleri: İçerdiği saponinler sayesinde kan ve karaciğeri temizleyici etkileri olduğu, yüksek lif içeriğiyle kolesterolü dengeleyebileceği bilimsel literatürde belirtilmektedir.
- Tüketim: Bazı mutfaklarda genç yaprakları çiğ olarak tüketilirken, olgunlaşmış yoncanın lif oranı çok yüksek olduğu için tüketimi kısıtlıdır.
Not: Bölgesel verim farkları (kuru şartlarda dekara 250-300 kg, sulu şartlarda 500-2500 kg arası) ve uygulama detayları için bölgenizdeki tarım müdürlüklerinden bilgi alınız.
Yonca hesaplama araçları
Yonca tohumu hesaplama – arazime ne kadar yonca tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 15–20 cm veya serpme; dekara 2–3 kg tohum.
Yonca verim hesaplama – dönümden ne kadar kuru ot alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Yılda 4–6 biçim yapılır; bir ekimden 4–6 yıl ürün alınır.
- Baklagil olduğu için toprağa azot bırakır.
Ayrı sayfada hesaplayın: Yonca tohumu hesaplama · Yonca verim hesaplama
Kaynaklar
- Wikipedia – Yonca (https://tr.wikipedia.org/wiki/Yonca)
- Bazı Yonca Çeşitlerinde (Medicago sativa L.) Biçim Zamanının Ot ... (https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1242341)
- ulusal meslek standardı ağaçlandırma ve fidan yetiştirme işçisi (https://www.myk.gov.tr/images/articles/editor/180215/Agaclandirma_ve_Fidan_Yetistirme_Iscisi_Seviye_3-GIF.pdf)
- YONCA (https://bartin.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/SolMenu/Yetiştiricilik+Bilgileri/Bitkisel+Üretim/Yonca+tarımı.pdf)
- Değişik Arkadaş Bitkilerin Yonca Silaj Kalitesine Etkisi - Bozok Avesis (https://avesis.bozok.edu.tr/yayin/e191ec41-5f14-412c-b290-f78cb8a14a8d/effect-of-different-companion-crops-on-alfalfa-silage-quality/document.pdf)
Yonca hakkında diğer yazılar
- Yonca Bakımı ve Yetiştirme Teknikleri: Verimi Artırma Yolları
- Yonca Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Yonca Yetiştirme Rehberi
- Yonca Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Yonca Fidanı Seçimi: Çeşit ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Yonca Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Yonca Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Yonca Hastalıkları ve Zararlıları: Belirtiler ve Korunma Yolları
- Yonca Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?
- Yonca Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Yonca Sulama Rehberi: Ne Zaman ve Ne Kadar Su Verilmeli?
- Yonca Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Yonca Verimi ve Ekonomik Değeri Nasıl Artırılır?
- Yonca Bahçelerinde Gençleştirme ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Yonca Zararlıları: Yonca Hortumlu Böceği, Tarla Fareleri ve Mücadele Yöntemleri