Turunç Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı Yöntemleri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi2 dk okuma
Turunç nasıl çoğaltılır? Tohumdan turunç yetiştirme teknikleri, aşı yaparken dikkat edilmesi gerekenler ve doğru fidan seçimi için ipuçları.
Turunç (Citrus aurantium), turunçgil bahçelerinde hem çok güçlü bir anaç hem de kendine has özellikleri olan bir türdür. Turunç bitkisini çoğaltırken amacınızın yeni bir çeşit geliştirmek mi yoksa verimli bir bahçe kurmak mı olduğu, kullanacağınız yöntemi belirler.
Tohumla çoğaltma (Anaç yetiştiriciliği için)
Turunçta tohumla çoğaltma, genellikle meyve özelliklerini taşımak için değil, üzerine aşılama yapılacak sağlam bir anaç elde etmek amacıyla yapılır. Eğer evde veya serada tohumdan yetiştirecekseniz şu adımları izlemelisiniz:
- Tohum Seçimi: Tohumlar mutlaka virüs ve virüs benzeri hastalıklardan temiz olduğu bilinen, sağlıklı ağaçlardan alınmalıdır. Meyveler ağaç üzerinden hasat edilmeli; yere düşmüş meyvelerden tohum alınmamalıdır, çünkü bu meyveler mantari hastalık taşıyabilir.
- Ekim Hazırlığı: Tohumlar, olgun meyve içinden çıkarıldıktan hemen sonra ekilirse yüksek çimlenme oranı sağlar. Eğer ekim zamanı geçtiyse, tohumlar 4–7 ºC arasındaki soğuklarda 8 ay kadar depolanabilir.
- Ekim İşlemi: Tohum yastığı olarak kullanılan kasalara, sulama payı için üstte 2-3 cm boşluk kalacak şekilde harç doldurulmalıdır. Tohumlar 1 cm derinliğe, sıra arası 30-40 cm, sıra üzeri 2-3 cm olacak şekilde ekilmelidir.
- Bakım: Tohumların üzeri 1 cm kalınlığında harçla kapatılıp bir lata ile hafifçe bastırılmalıdır. Süzgeç başlıklı hortumlarla haftada bir kez sulama yapılmalıdır.
Aşıyla çoğaltma (Verimli çeşitler için)
Bahçe kurmak isteyenlerin en doğru yöntemi aşıdır. Turunç, özellikle portakal, limon ve greyfurt gibi türler için çok iyi bir anaçtır. Aşı yaparken dikkat edilmesi gereken en kritik nokta anaç-kalem uyuşmasıdır.
- Uyumlu Türler: Turunç; portakal, limon ve greyfurtta çok iyi sonuç verir. Mandalina ile de uyuşur ancak Satsuma mandalina ile uyuşmaz.
- Aşı Zamanı: Aşı işlemi, ağacın büyüme döneminde, kabuğun kolayca ayrıldığı dönemde yapılmalıdır.
- Anaç Özellikleri: Kullanacağınız anacın (turunç) hastalıklara (boğaz çürüklüğü, zamk hastalığı) dayanıklı, köklerinin derine giden ve bölgenizin iklimine (soğuklara) dayanıklı olması gerekir.
Fidan alırken dikkat edilmesi gerekenler
Eğer tohumla uğraşmak istemiyorsanız, hazır fidan kullanmak zaman kazandıracaktır. Ancak fidan alırken şu noktalara mutlaka dikkat edin:
- Sertifikalı Fidan: Fidanlarınız mutlaka faturalı, sertifikalı ve etiketli olmalıdır. Bu belgeleri ileride devlet desteklerinden yararlanmak için saklayın.
- Güvenilir Kaynak: Fidanları sadece üretim ve satış izni olan, yetkilendirilmiş üreticilerden temin edin.
- Devlet Desteği: ÇKS’ye kayıtlı arazilerde sertifikalı fidan kullanımı için devlet tarafından kullanım desteği ödemeleri yapılmaktadır.
Öne Çıkan Ürünler
Toprak ve çevre koşulları hakkında notlar
Turunç yetiştirirken toprağın pH değeri çok önemlidir. İdeal pH 6 civarındadır. pH 5’in altına düşerse Mangan gibi elementler bitkiyi zehirleyebilir; pH 7,5’in üzerine çıkarsa (kireçli topraklarda) Çinko, Demir ve Mangan noksanlığı görülebilir. Ayrıca turunç, kireçli ve tuzlu topraklara karşı hassastır.
Turunç hesaplama araçları
Turunç fidanı hesaplama – arazime kaç turunç fidanı sığar?
Turunç verim hesaplama – turunç ağaçlarımdan kaç kilo turunç alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Turunç eskiden en yaygın turunçgil anacıydı; meyvesi reçel, sos ve kabuğu için değerlendirilir.
- Soğuğa diğer turunçgillerden daha dayanıklıdır.
Ayrı sayfada hesaplayın: Turunç fidanı hesaplama · Turunç verim hesaplama
Kaynaklar
- Tarim Teknolojġlerġ Turunçgġl Yetġġtġr (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Turunçgil+Yetiştiriciliği.pdf)
- TARIM - megep.meb.gov.tr (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/Turunçgil+Meyveler.pdf)
- Ürün Raporu - arastirma.tarimorman.gov.tr (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Belgeler/PDF+Ürün+Raporları/2023+Ürün+Raporları/Turunçgiller+Ürün+Raporu+2023-382+TEPGE.pdf)
- Turunçgi̇ller Ürün Raporu 2024 (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Belgeler/PDF+Ürün+Raporları/2024+Ürün+Raporları/Turunçgiller+Ürün+Raporu+2024-408+TEPGE.pdf)
- FARKLI HASAT ZAMANLARININ TURUNÇ (Citrus aurantium L ... - DergiPark (https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/505539)
- Türk Tarım Orman Dergisi - turktarim.gov.tr (https://www.turktarim.gov.tr/Haber/1205/turuncgiller-toplam-meyve-ihracatinin-yuzde-15ine-sahip)
Turunç hakkında diğer yazılar
- Turunç Budama ve Bakım Rehberi: Şekil Verme, Temizleme ve Ağaç Bakımı
- Turunç Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Turunç Fidanı Seçimi: Çeşitler, Tozlayıcı İhtiyacı ve Kaliteli Fidan Rehberi
- Turunç Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Turunç Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Turunç Hasadı Sonrası: Depolama, Taşıma ve İşleme Yöntemleri
- Turunç Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
- Turunç İçin İklim ve Toprak İstekleri: Bahçe Kurarken Nelere Dikkat Edilmeli?
- Turunç Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Turunçgil Sulama Rehberi: Ne Zaman, Nasıl ve Ne Kadar Sulamalı?
- Turunç Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Turunç Verimi ve Ekonomik Değeri
- Turunç Bahçelerinde Gençleştirme ve Yeniden Dikim Rehberi
- Turunç Zararlıları ve Hastalıkları: Belirtiler, Takip ve Mücadele Yöntemleri