Stevia Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata

Stevia, doğru yönetildiğinde yüksek ekonomik değer sunan çok yıllık bir bitkidir. Ancak hassas yetiştirme teknikleri gerektirdiği için yapılan küçük hatalar, bitkinin tatlandırıcı özelliğini (steviosit içeriğini) hızla düşürebilir veya verimi ciddi oranda azaltabilir. İşte üretimde sıkça karşılaşılan hatalar ve dikkat edilmesi gereken doğrular:

1. Tohumla üretim yapmaya çalışmak. Stevia tohumları çok küçük yapılıdır ve doğrudan araziye ekildiğinde çimlenme başarısı çok düşüktür; ayrıca tohumla üretim bitkilerde homojenlik ve kalite kaybına yol açar. Doğrusu: Tohumları sera ortamında çimlendirip fide olarak şaşırtın ya da daha yüksek kalite ve tutarlılık için doku kültürü veya gövde çelikleri ile çoğaltılmış klon fideleri tercih edin (Çoğaltma).
2. Yanlış çeşit seçimi yapmak. Her Stevia çeşidi aynı tatlandırma kapasitesine sahip değildir; kalitesiz veya tescilsiz çeşit kullanımı ticari verimi imkansız kılar. Doğrusu: Verim ve kalite bakımından öne çıkan, Milli Çeşit Listesi'nde yer alan tescilli çeşitleri (Levent 93, Turgut 82, Güney 04, Turgut veya Tütüncü gibi) kullanın (Çeşit Seçimi).
3. Dikim mesafelerini çok dar tutmak. Bitkileri birbirine çok yakın dikmek, hava sirkülasyonunu engeller ve bitki gelişimini kısıtlar. Doğrusu: Sıra arasını 60-70 cm, sıra üzerini ise 20-40 cm olacak şekilde ayarlayarak dikim yapın (Dikim Normu).
4. Aşırı sulama yapmak. Stevia yazın sıcaklarda suya ihtiyaç duysa da, özellikle ağır bünyeli topraklarda aşırı su bitkiyi boğar. Doğrusu: Tarlayı kontrollü bir şekilde sulayın; aşırı sulamadan kaçınarak kök çürüklüğüne yol açabilecek Rhizoctonia ve Phytophthora gibi hastalıklara karşı önlem alın (Sulama).
5. Yanlış zamanda hasat etmek. Çiçeklenme başlangıcı dönemi, yapraklardaki tatlandırıcı maddelerin en yüksek olduğu dönemdir; bu dönemi kaçırmak kaliteyi düşürür. Doğrusu: Tatlandırıcı içeriğinin zirve yaptığı çiçeklenme başlangıcını takip ederek hasat planınızı yapın (Hasat Zamanı).
6. Bitkiyi çok aşağıdan biçmek. Hasadı toprak yüzeyine çok yakın noktadan yapmak, bitkinin gelecek yıl verim vermesini sağlayan sürgün tomurucuklarını yok eder. Doğrusu: Hasadı toprak yüzeyinden 10-15 cm yükseklikte olacak şekilde yapın (Hasat Yöntemi).
7. Hasat sırasında bitki üzerinde çiğ olmasına izin vermek. Nemli ve çiğli bitkilerle hasat yapmak, bitki kalitesini ve kuruma sürecini olumsuz etkiler. Doğrusu: Hasat zamanı bitkilerin üzerinde çiğ bulunmamasına özen gösterin (Hasat Koşulları).
8. Güneş altında veya çok kalın yığınlar halinde kurutmak. Bitkileri doğrudan güneş ışığına maruz bırakmak veya 15 cm'den kalın yığınlar halinde üst üste yığmak, yığın içinde sıcaklık artışına ve fermentasyona neden olur. Doğrusu: Kurutmayı rüzgar sirkülasyonu olan gölge alanlarda, yığın kalınlığı 15 cm'yi geçmeyecek şekilde kontrollü yapın (Kurutma).
9. Düşük kaliteli gübreleme yapmak. Çok yüksek azotlu gübreler veya bitkinin ihtiyacını karşılamayan gübreleme, verimi ve kaliteyi dengesizleştirir. Doğrusu: Azotun yavaş salındığı organik gübreleri (hayvan gübresi, vermikompost vb.) tercih edin ve dekara 10 kg azot, 5 kg fosfor, 5 kg potasyum gibi ideal değerleri hedefleyin (Gübreleme).
10. Hastalık belirtilerini göz ardı etmek. Kök çürüklüğü gibi hastalıklar fark edilmezse tüm tarlaya yayılabilir. Doğrusu: Hastalık belirtilerini erken fark edin; mücadele için ruhsatlı ürünleri kullanın ve mutlaka il/ilçe tarım müdürlüğüne danışın (Hastalık Mücadelesi).

Bir ipucu daha: Stevia çok yıllık bir bitki olduğu için ilk yıl verim daha düşük (200-300 kg/da), ikinci yıldan itibaren ise daha yüksektir (400-500 kg/da). Yatırım planınızı bitkinin 7 yıla kadar verim verebileceğini bilerek yapın (Verim).