Sardunya Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata

Sardunyalar (Pelargonium spp.) renkli çiçekleri ve dayanıklı yapılarıyla bahçelerin vazgeçilmezidir. Ancak birçok yetiştirici, bitkinin ihtiyaçlarını yanlış anlayarak veya basit hatalar yaparak bitkinin erken ölmesine ya da hastalanmasına neden olur. İşte sardunya bakımında en sık yapılan 10 hata ve dikkat etmeniz gerekenler:

1. Yaprakları üstten, yani sulama yaparken ıslatmak. Yaprakların ve çiçeklerin sürekli ıslak kalması, Botrytis (gri küf) ve bakteriyel lekelerin oluşmasına zemin hazırlar. Doğrusu: Suyu doğrudan bitkinin kök bölgesine, toprağa verin; yapraklara su değdirmemeye özen gösterin (Sulama).
2. Aşırı sulama yapmak ve drenajı zayıf toprak kullanmak. Sardunyalar su seven bitkiler olsa da, sürekli çamur gibi ıslak kalan toprak kökleri çürütür; özellikle Pythium gibi kök çürüklüğü yapan organizmalar bu durumda hızla yayılır. Doğrusu: Toprak kurudukça sulama yapın ve suyun hızla süzülmesini sağlayan, geçirgen topraklar tercih edin (Sulama ve Toprak).
3. Hastalık belirtisi gösteren bitkiden çelik almak. Virüsler (Mosaic, Ringspot vb.) bitkide her zaman bariz belirti göstermeyebilir; ancak enfekte bir bitkiden alınan çelik, hastalığı yeni bitkiye doğrudan taşır. Doğrusu: Sadece sağlıklı ve sertifikalı bitkilerden üretim yapın, hastalık belirtisi olan bitkiyi asla çoğaltmayın (Çoğaltma).
4. Budama makasını temiz tutmamak. Kirli veya enfekte bir makasla bitkiler arasında geçiş yapmak, Xanthomonas gibi bakteriyel hastalıkların bir bitkiden diğerine hızla bulaşmasına neden olur. Doğrusu: Budama yaparken makasınızı her kullanımda dezenfekte edin (Budama ve Hijyen).
5. Hava akımının olmadığı, çok nemli ortamlar seçmek. Yüksek nem ve durgun hava, pas hastalığı (Puccinia) ve gri küf gibi mantari hastalıkların en büyük dostudur. Doğrusu: Bitkilerin hava alabileceği, nemin dengeli olduğu ve yaprakların üzerinde su damlacıkları birikmeyecek ortamlar sağlayın (Ortam Koşulları).
6. Bitkiyi çok sık dikmek. Bitkiler birbirine çok yakın olduğunda hava sirkülasyonu azalır ve nem hapsolur; bu da hastalık riskini artırır. Doğrusu: Bitkiler arasında sağlıklı hava akışı sağlayacak kadar uygun mesafe bırakın (Dikim Mesafesi).
7. Edema (su baskısı) sorununu sulama ile çözmeye çalışmak. Yaprak altlarında oluşan küçük, su dolu kabarcıklar (edema) genellikle aşırı sulama veya düşük sıcaklıkta yüksek nemden kaynaklanır; bunu daha fazla su vererek düzeltemezsiniz. Doğrusu: Sulamayı azaltın, ortam sıcaklığını biraz yükseltin ve nemi düşürün (Bitki Fizyolojisi).
8. Verticillium solgunluğu riskini göz ardı etmek. Eğer bitkiyi daha önce domates, çilek veya patates ekilmiş bir toprağa dikerseniz, toprakta yıllarca yaşayan Verticillium mantarıyla karşılaşabilirsiniz. Doğrusu: Sardunyalarınızı bu tür bitkilerin yetiştirildiği topraklardan uzak, temiz alanlara dikin (Toprak Seçimi).
9. Kuruyan çiçekleri ve ölü kısımları temizlememek. Çiçeklerin ve yaprakların bitki üzerinde çürüyerek kalması, mantar sporlarının (özellikle Botrytis) bitki üzerinde birikmesine neden olur. Doğrusu: Kuruyan çiçekleri ve hastalıklı dokuları düzenli olarak temizleyerek bitkiyi ferahlatın (Bakım).
10. Hastalık belirtisi görünce bilinçsiz ilaç kullanmak. Her leke aynı değildir; bakteriyel bir leke ile mantari bir lekeyi karıştırmak yanlış tedaviye ve zaman kaybına yol açar. Doğrusu: Sorunun kaynağını doğru belirleyin, ruhsatlı ürünleri etiket dozunda kullanın ve mutlaka il/ilçe tarım müdürlüğüne danışın (Hastalık Yönetimi).

Bir ipucu daha: Sardunyanızda yaprakların altında turuncu-kahverengi noktalar görüyorsanız bu pas hastalığı olabilir; bu durumda bitkiyi diğerlerinden ayırın ve ortamın nemini düşürün.