Nar Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı Yöntemleri

Nar (Punica granatum), köklü bir geçmişe sahip, Türkiye'nin özellikle Akdeniz, Ege ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaygın olarak yetiştirilen çok değerli bir meyvedir. Nar bahçesi kurarken veya evde bir nar fidanı yetiştirmek istediğinizde kullanabileceğiniz birkaç farklı yöntem bulunur. Ancak her yöntemin verim ve hız açısından farklı sonuçları vardır.

Tohumla çoğaltma (Eşeyli yöntem)

Nar tohumları dinlenme periyoduna ihtiyaç duymadan kolayca çimlenebilir. Ancak ticari amaçla veya bahçe kurmak için tohum yöntemi pek tercih edilmez. Çünkü tohumdan yetişen bitkilerde açılım (genetik farklılık) görülür; yani ektiğiniz tohumdan çıkan ağaç, ana ağacın meyve kalitesini, rengini veya tadını tam olarak yansıtmayabilir. Tohum yöntemi daha çok ıslah çalışmalarında, yeni çeşitler geliştirmek amacıyla kullanılır.

Çelikle çoğaltma (En etkili yöntem)

Narın en yaygın ve başarı oranı en yüksek çoğaltma yöntemi çelikle üretimdir. Çelikle çoğaltmada köklenme yüzdesi oldukça yüksektir ve %100'e yakındır. İki ana çelik türü vardır:

1. Odun Çelikleri (Sert Çelik): En çok tercih edilen yöntemdir. Geç sonbahar veya erken kış döneminde, bir yaşlı sürgünlerden yaklaşık 25 cm (10 inç) boyunda parçalar kesilir. Çeliklerin çapı bir kalem kalınlığında (yaklaşca 0.5 cm) olmalıdır. Kesilen çeliklerin en az üç boğumunun (nod) toprak altında kalmasına dikkat edilmelidir. Bu çelikler saksıda veya doğrudan toprağa dikilebilir. Odun çelikten üretilen bir ağaç, dikimden sonraki ikinci yılda meyve vermeye başlar.

2. Yeşil Çelikler (Yumuşak Çelik): Yaz aylarında, yapraklı olan o yılki taze sürgünlerden alınır. Bu yöntem daha zordur ve genellikle sisleme serası gibi nemin çok yüksek olduğu ortamlar gerektirir. Köklenme ortamı olarak kum ve perlit gibi geçirgen materyaller kullanılmalıdır. Köklenme için ortam sıcaklığının 24-26°C (75°F) civarında tutulması başarıyı artırır.

Aşıyla çoğaltma

Nar bahçeleri doğrudan çelikle veya köklü fidanlarla kurulabilir. Ancak çeliklerin doğrudan bahçeye dikilmesi, bakım zorluklarına ve verim kayılablarına yol açabilir. Bu yüzden en sağlıklı yöntem; çeliklerin önce bir fidanlık parselinde köklendirilmesi, bir yıl boyunca burada bakımlarının yapılması ve ardından bahçeye dikilmesidir. Aşı yöntemiyle, istenen kaliteli bir çeşidin (örneğin Hicaz veya Çekirdeksiz çeşitler) özellikleri, güçlü bir anaç üzerine taşınabilir.

Nar yetiştiriciliğinde dikkat edilmesi gerekenler

Nar yetiştirirken verimi ve ağaç sağlığını etkileyen kritik noktalar şunlardır:

• Sulama: Yaz aylarında toprağın su tutma kapasitesine göre 7 ile 10 gün aralıklarla bolca sulama yapılmalıdır.
• Gübreleme: Azot, nar için çok önemlidir. Sürgün gelişimi ve meyve büyümesi için azotlu gübre kullanımı şarttır. İlk yıllarda ağaç başına 250–500 g amonyum sülfat (50-100 g saf azot içerecek şekilde) verilmesi yararlıdır. Tam verime geçtikten sonra bu miktar artırılmalıdır.
• Zararlı Kontrolü: Meyveler yaklaşık 3-5 cm çapa ulaştığında (Haziran sonu-Temmuz başı) kontroller yapılmalıdır. Eğer meyvelerde bulaşıklık %5'in üzerindeyse ilaçlama yapılmalıdır.
• Verim Kayıpları: Aşırı ve düzensiz sulama, kabukta güneş yanıklığı, kuraklık sonrası esen sıcak rüzgarlar ve bitki beslemedeki dengesizlikler verimi düşüren başlıca nedenlerdir.

Uzman Notu: Nar çeşitleri (Hicaz, Silifke aşısı, Çekirdeksiz vb.) bölgeye ve iklim şartlarına göre farklılık gösterir. Kesin bir üretim planı için mutlaka bölgenizdeki İl/İlçe Tarım Müdürlüklerine danışın. İlaçlama yaparken mutlaka ruhsatlı ürünleri kullanın ve etiket dozuna uyun.