Çam fidanları dikimden önce nasıl saklanmalıdır?
Fidanlar teslim alındığında hemen dikilmelidir. Eğer hava şartları veya ekip yetersizliği nedeniyle hemen dikilemiyorsa, soğuk depolama (2-4 °C arası) ve %80 üzeri nem ile 10 haftaya kadar saklanabilir. Soğuk depo yoksa, gölgelik ve serin bir depoda (1-4 °C arası) 4 haftaya kadar bekletilebilir. Köklerin nemli tutulması için haftalık sulama veya kök daldırma yöntemleri kullanılabilir. Fidanları aşırı ısıdan ve don olaylarından korumak çok önemlidir.
Çam kanseri (Gibberella circinata) nedir ve nasıl bulaşır?
Gibberella circinata, çam türlerinde kansere neden olan önemli bir fungal hastalıktır. Bu etmen; rüzgar, böcekler, bulaşık tohumlar, fideler ve kozalaklar yoluyla yayılır. Ayrıca ticari amaçla taşınan çam tohumları, dikim materyalleri ve enfekte olmuş odun/kereste parçalarıyla da çok uzak mesafelere taşınabilir. Özellikle kabuğu soyulmuş odun ve keresteler hastalığın taşınmasında rol oynayabilir.
Çam ağaçlarında kanser belirtileri nelerdir?
Hastalık; kabuklarda, yüzlek köklerde ve gövdede çatlamalara, yoğun reçine salgısına ve kanserli dokuların oluşmasına yol açar. İğne yapraklarda yukarı doğru solgunluk ve dalların yüzeyinde reçine birikimi görülür. Küçük dallarda geriye doğru ölüm ve kanser şeklinde başlayan belirtiler, gövde ve büyük dallarda kabukların soyulması ve ağacın ölümüyle sonuçlanabilir. Fidelerde ise sararma, solgunluk ve çökme (çökerten belirtisi) ile kendini gösterir.
Hangi iklim koşulları çam kanseri riskini artırır?
Hastalığın oluşumu için nem gereklidir. Nispeten ılık sıcaklığa sahip mevsimler ve alanlar hastalık çıkışında kritik rol oynar. Serin iklim koşullarında hastalığın yayılması sınırlanırken, ılıman iklimlerde etmen enfekte ağaçlarda 1 yıldan fazla canlı kalabilmektedir.
Kalitesiz çam fidanı nasıl anlaşılır?
Dikim yaparken şu sorunlu fidanları ayıklamalısınız: Gövdesi kırılmış, soyulmuş veya zayıf olanlar; iğne yapraklarında küf veya fermente olmuş koku bulunanlar; kök veya gövde kabuğu kaygan olanlar; kök boğazı çapı uygun olmayanlar (belirli türler hariç); kök sistemi çok kısa veya çok uzun olup budanması gerekenler; güneş veya rüzgarda uzun süre kalıp kurumuş olanlar. Ayrıca gövdede şişlik veya ur benzeri yapılar varsa bu başka bir fungal hastalığın işareti olabilir.
Çam fidanı dikerken dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Fidanlar doğru derinlikte ve kökler dik bir şekilde dikim çukuruna yerleştirilmelidir. İyi drenajlı (kumlu-tınlı) alanlarda kök boğazı toprak seviyesinin 5-7 cm altında kalacak şekilde dikim yapılırken; killi ve drenajı kötü topraklarda kök boğazı toprak seviyesinden yaklaşık 2-3 cm yukarıda bırakılmalıdır. Çukurun altının ve üstünün toprakla iyice kapatıldığından, köklerin toprakla tam temas ettiğinden emin olunmalıdır.
Çam fidanlarında kök budaması yapılır mı?
Evet, aşırı lifli kökleri temizlemek için yapılabilir ancak bu işlem eğitimli kişilerce uygulanmalıdır. Kökler rüzgar veya güneşe 5 dakikadan fazla maruz bırakılmamalı ve her zaman nemli tutulmalıdır. Budama sırasında köklerin %50'den fazlası asla kesilmemelidir. Kesme işlemi için keskin bir bıçak veya makas kullanılmalı, kökler elle koparılmamalıdır.
Çam fidanları hangi mevsimde dikilmelidir?
Çıplak köklü fidanlar için en uygun dönem uyku dönemidir (Ekim ile Mart arası). Kap (konteyner) içerisinde yetiştirilen fidanlar ise yılın her döneminde dikilebilir. Ancak bölgenize en uygun dikim tarihini belirlemek için bir orman mühendisine danışmanız faydalı olacaktır.
Fidan dikiminde "Heeling-in" yöntemi nedir?
Heeling-in, fidanların açık alanda uzun süreli (8-10 haftadan fazla) saklanması için kullanılan bir yöntemdir. Fidanlar paketlerinden çıkarılır, kök sistemleri açılmış bir oluğa yerleştirilir, üzerleri toprak ve malç ile kapatılır ve haftalık olarak sulanır. Bu yöntemle fidanlar tomurcuklanma öncesine kadar canlı tutulabilir.
Çam dikiminde başarısızlığın temel nedenleri nelerdir?
Dikim alanındaki başarısızlıkların en büyük sebebi fidanların sahada yanlış depolanması ve hatalı taşınmasıdır. Bunun yanı sıra; dikim alanına uygun olmayan tür seçimi, hayvancılık faaliyetleri (otlatma), yangın, kuraklık, böcekler, hastalıklar, don olayları ve yetersiz alan hazırlığı da dikim başarısını olumsuz etkileyen faktörlerdir.
Çam tohumları hastalık taşır mı?
Evet, bazı fungal etmenler (örneğin Gibberella circinata) çam tohumlarının içinde veya yüzeyinde bulunabilir. Tohum kaynaklı bu bulaşma, çam fidelerini enfekte ederek ölümlerine neden olabilir.
Fidanları taşırken nelere dikkat edilmelidir?
Fidanları taşırken köklerin açıkta kalmamasına özen gösterilmelidir. Kökler suyla ıslatılmış bir bez, talaş veya nemli bir malzeme ile örtülmeli; fidanlar bir bez çanta veya kova içinde taşınmalıdır. Köklerin güneş ve rüzgarla temas süresi minimumda tutulmalıdır.
