İstanbul Güngören'de fidan arayanlar için şimşir yetiştiriciliğini 10 dönümlük örnek bir arazi üzerinden anlattık. Aşağıdaki hesaplama aracına kendi arazinizi yazarak kaç fidan gerektiğini ve beklenen verimi görebilirsiniz.
Alçak ve şekilli çit için standart aralık: 15–25 cm (metreye 4–6 fidan).
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Şimşir çit hesaplama
Şimşir (Buxus sempervirens), her dem yeşil yapısı ve budamaya olan muazzam elverişliliği ile bahçelerin vazgeçilmezidir. Ancak çok yavaş büyüyen bir bitki olması, yaşlandığında veya bir hastalıkla karşılaştığında toparlanma sürecinin de uzun süreceği anlamına gelir. Bahçenizdeki şimşirlerin formunu korumak ve ömrünü uzatmak için doğru müdahale yöntemlerini bilmeniz gerekir.
Şimşirler çok yavaş büyüdüğü için tek seferde yapılan sert budamalar bitkiyi uzun süre boş bırakabilir. Gençleştirme yaparken şu adımları izleyebilirsiniz:
Şimşirler donlara karşı hassastır. Kışın sert rüzgarları veya doğrudan gelen güneş ışığı "bronzing" denilen, yaprakların bronzlaşması veya kuruması durumuna yol açabilir. Ayrıca su stresi de yaprak uçlarında sararma ve kızarmaya neden olur.
Eğer bitkiniz zarar gördüyse:
Eski bir şimşir çitini söküp yerine yenisini dikmek istiyorsanız, "toprak yorgunluğu" ve hastalık döngüsüne dikkat etmelisiniz. Şimşir hastalıkları toprakta uzun süre canlı kalabilir.
Şimşir yetiştirmek sabır işidir. Doğru ışık (yarı gölge), uygun nem ve düzenli bakım ile bu dayanıklı bitkileri bahçenizde nesiller boyu yaşatabilirsiniz. Bölgenizdeki iklim koşullarına en uygun çeşit seçimi için yerel tarım müdürlüklerinden bilgi almanız faydalı olacaktır.
Şimşir (Buxus sempervirens), her dem yeşil yapısı ve budamaya olan muazzam elverişliliğiyle bahçelerin vazgeçilmezidir. Ancak çok yavaş büyüyen ve belirli hassasiyetleri olan bir bitki olduğu için, yapılan hatalar bitkinin formunu bozabilir ya da tamamen kurumasına neden olabilir. İşte şimşir yetiştirirken en sık yapılan 10 hata ve dikkat edilmesi gereken doğrular:
Bir ipucu daha: Şimşir yetiştirirken bitkinin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak sulama yapın; aşırı su veya aşırı kuraklık bitkinin en büyük düşmanıdır.
Şimşir (Buxus sempervirens), her dem yeşil kalan, genellikle 1 metre boyunda çalı formunda olan ancak nadiren 7-8 metreye kadar ulaşabilen bir bitkidir. Yaprakları elips biçiminde, derimsi, üst yüzü parlak yeşil, alt yüzü ise sarımsı açık yeşil renktedir. Çok yavaş büyüyen bir tür olması ve sık yaprak yapısı sayesinde bahçelerde çit, heykel (topiary) veya sınır belirleyici olarak sıkça tercih edilir.
Şimşir yarı gölge bir bitkidir. Gölgeye dayanıklı yapısı sayesinde ağaç altları gibi daha az ışık alan yerlerde de rahatlıkla yetişebilir. İklim olarak ılıman ve nemli bölgeleri sever. Ancak kışın aşırı rüzgârlardan ve doğrudan gelen sert kış güneşinden korunmalıdır; aksi takdirde bitkide dehidrasyon (su kaybı) ve bronzlaşma gibi sorunlar görülebilir.
İyi gelişimi için besince zengin, nemli, serin ve gevşek yapılı toprakları tercih eder. Humuslu ve kireçli topraklar şimşir için uygundur. Ayrıca kök yapısı sığ (yüzeyel) olduğu için suyun birikmediği, iyi drenajlı topraklar seçilmelidir. Köklerin aşırı sıcak ve kuruluktan korunması için bitki dibine birkaç santimetre kalınlığında malç uygulaması yapılması önerilir.
Sulama, bitkinin ihtiyacına ve bölgenin şartlarına göre yapılmalıdır. Toprağın nemli tutulması önemlidir ancak suyun kök bölgesinde birikip drenajı engellememesine dikkat edilmelidir. Sığ köklü bir bitki olduğu için toprağın tamamen kurumasına izin vermemek, ancak aşırı ıslak bırakmamak gerekir.
Şimşir, budamaya son derece elverişli bir bitkidir ve şekillendirilmeye çok uygundur. Budama işlemi için en uygun zaman geç ilkbahardır. Ancak bitkinin formunu korumak için çok erken ilkbaharda veya geç yaz döneminde budama yapmaktan kaçınılmalıdır. Çit veya heykel formunu korumak için düzenli budama yapılması gerekebilir.
Evet, şimşir doğası gereği çok yavaş büyüyen bir bitkidir. Ne kadar su veya gübre desteği verilirse verilsin, büyüme hızı her zaman düşük kalacaktır. Bu özelliği, bahçede şeklini uzun süre koruyan bitkiler olarak kullanılmasını sağlar.
Şimşirde en çok "yanıklık" (blight) ve "yaprak lekesi" hastalıkları görülür. Yanıklık durumunda yapraklarda kahverengi lekeler oluşur, yapraklar saman rengine döner ve dökülür; bu durum özellikle genç bitkiler için ölümcül olabilir. Ayrıca "Volutella yanıklığı" gibi durumlarda bahar aylarında dalların uçlarında renk değişimi ve dökülme görülebilir. Hastalık belirtileri görüldüğünde bitkiyi seyrelterek hava sirkülasyonunu artırmak ve ruhsatlı ürünlerle mücadele etmek önemlidir.
Şimşir; akarlar, sürgünlerdeki yaprak bitleri, yaprak galeri sinekleri (leafminer), psillid (boxwood psyllid), koçan böcekleri (scale), unlu bitler ve salyangozlar gibi çeşitli zararlılar tarafından etkilenebilir. Zararlı mücadelesinde bitkinin genel sağlığını korumak ve uygun zamanda ruhsatlı ürünler kullanmak gerekir.
Şimşir donlara karşı hassas bir bitkidir. Kışın sert geçtiği bölgelerde bitkiyi korumak gerekir. Dalların üzerindeki kar birikintilerini temizlemek, dalların ağırlıkla kırılmasını önlemek açısından faydalıdır. Ayrıca kış güneşinin neden olabileceği yanıklardan korunması için uygun konumlandırılmalıdır.
Şimşir üretimi en yaygın olarak çelikle veya bölme yöntemiyle yapılır. Tohumla üretim de teknik olarak mümkündür ancak tohumdan yetişen bitkiler çok geç büyüdüğü için profesyonel bahçecilikte pek tavsiye edilmez.
Evet, şimşir bitkisinin düşük seviyeli zehirleme özellikleri bulunmaktadır. Bu nedenle evcil hayvanların veya çocukların olduğu alanlarda kullanımında dikkatli olunmalıdır.
Bitkinin gelişiminin durması (decline), büyümenin sekteye uğraması veya yaprakların bronzlaşması; kötü drenajlı topraklarda oluşan mantari hastalıklar, nematodlar (kök parazitleri) veya kış hasarı gibi stres faktörlerinden kaynaklanabilir. Eğer bitki kök bölgesinde çöküntüler veya siyahlaşmış odunsu yapılar gösteriyorsa, bu ciddi bir sağlık sorununa işarettir. Bu tür durumlarda bölgeye ve çeşide göre hareket edilmeli, kesin teşhis için il/ilçe tarım müdürlüğüne danışılmalıdır.
Şimşir rehberinin tamamını okumak istiyorsanız:Şimşir Yetiştirme Rehberi →
