Eskişehir Çifteler Fidancı – Fiğ Fidanı ve Yetiştiriciliği

Fiğ Çeşitleri ve Kaliteli Fidan Seçimi Nasıl Yapılır?

Fiğ, özellikle yem bitkisi ve yeşil gübreleme amacıyla tarım arazilerinde sıkça tercih edilen, toprak yapısını iyileştirme özelliği yüksek bir baklagildir. Ancak başarılı bir üretim için doğru çeşit seçimi ve kaliteli tohum ya da fide kullanımı hayati önem taşır. Yanlış seçim, hem verimi düşürür hem de bitkinin destek mekanizmalarını etkileyebilir.

Fiğ çeşidi seçerken nelere dikkat edilmeli?

Fiğ yetiştiriciliğinde tek bir doğru yoktur; seçim yaparken bitkiyi hangi amaçla yetiştireceğiniz belirleyici olur:

• Kullanım Amacı: Eğer amacınız hayvan yemi (kaba yem) üretmekse, besleyici değeri yüksek çeşitlere yönelmelisiniz. Eğer yeşil gübreleme yapacaksanız, toprağa hızlı karışacak ve azot bağlama kapasitesi yüksek türler tercih edilmelidir.
• Destek Mekanizması: Fiğ, zayıf gövdeli bir bitkidir. Eğer tek başına ekilecekse yere yatabilir. Ancak tahıllarla (yulaf gibi) birlikte ekilecekse, tahılların güçlü gövdelerini destek olarak kullanabilir.
• Ekim Zamanı ve Amacı: Tohum amaçlı ekimlerde, bitkinin çok sık olmaması için daha az tohum kullanılır. Yeşil gübreleme için ise bahar döneminde ekim yapılması uygundur.

Yaygın fiğ çeşitleri nelerdir?

Doğada ve kültür tarımında farklı fiğ türleri bulunmaktadır. İhtiyacınıza göre şu gruplardan biriyle karşılaşabilirsiniz:

• Adi Fiğ (Vicia sativa): En yaygın kültür formudur. İlk kültür formları Macaristan kökenli olduğu için bazı bölgelerde Macar Fiğ olarak da anılır.
• Tüylü Fiğ (Vicia villosa): Farklı kullanım alanları olan bir diğer türdür.
• Diğer Türler: Bölgeye ve ihtiyaca göre Koca Fiğ (Vicia narbonensis), Bakla (Vicia faba), Burçak (Vicia Ervilia) ve Yalancı Tüylü Fiğ (Vicia dasycarpa) gibi çeşitler de tarımsal döngüde yer alabilir.

Kaliteli tohum ve fide nasıl anlaşılır?

Fiğ genellikle tohumla ekilir. Kaliteli bir başlangıç için şu kriterlere bakmalısınız:

• Tohum Yapısı: Tohumlar dolgun, temiz ve yabancı ot karışımından arındırılmış olmalıdır.
• Hastalık Kontrolü: Tohum yüzeyinde veya fidelerde külleme (Erysiphe baeumleri) gibi mantari hastalık belirtileri, yapraklarda bitki biti (Acyrthosiphon pisum) veya kırmızı örümcek (Tetranychus) gibi zararlı izleri olmamalıdır.
• Çimlenme Gücü: Sertifikalı ve yüksek çimlenme oranına sahip tohumlar, tarlada homojen bir çıkış sağlar.
• Sertifika: Mutlaka resmi kurumlarca onaylanmış, temizliği ve saflığı garanti edilmiş sertifikalı ürünler tercih edilmelidir.

Dikkat edilmesi gereken kritik noktalar

Fiğ yetiştirirken şu teknik detayları göz ardı etmemelisiniz:

• Ekim Sıklığı: Yem amaçlı ekimlerde hektar başına yaklaşık 250 kg'a kadar yoğun ekim yapılabilirken, tohum amaçlı ekimlerde bitkinin çiçek ve tohum verimini artırmak için daha seyrek ekim yapılmalıdır.
• Hayvan Besleme Riski: Fiğ, atlar ve sığırlar için çok besleyici olsa da, özellikle kapsül (meyve) döneminde aşırı tüketilmesi hayvanlarda kolik ve mide rahatsızlıklarına yol açabilir.
• Ekim Sonrası Bakım: Tohum ekildikten sonra toprağın düzgünce tırmıklanması ve yüzeyin hafifçe silindirle düzeltilmesi, bitkinin sağlıklı gelişimi için faydalıdır. Ayrıca ekilen tohumların güvercinler tarafından yenmemesi için ilk günler alan gözlemlenmelidir.

En doğru çeşit ve ekim zamanı için bölgenizdeki il/ilçe tarım müdürlüklerine danışmanız önerilir.

Fiğ Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi

Fiğ (Vicia sativa), özellikle yem bitkisi ve yeşil gübreleme amacıyla tercih edilen, toprak verimliliğini artıran önemli bir baklagildir. Doğru zamanda, doğru derinlikte ve doğru tohum miktarıyla yapılan bir ekim, bitkinin güçlü köklenmesini ve yüksek proteinli yem üretmesini sağlar. Yanlış dikim derinliği veya yetersiz tohum miktarı, tarlada boşluklar kalmasına ve verimin düşmesine neden olur.

Ne zaman ekilir?

Fiğ ekim zamanı, bölgenin iklim şartlarına göre değişiklik gösterse de genel olarak kışlık bir bitki olduğu için sonbahar döneminde ekimi yapılır. İdeal ekim zamanı Eylül başından Ekim ortasına kadar olan süreçtir. Fiğ, kış soğuklarına karşı bazı türlere (örneğin tüylü fiğ) göre biraz daha hassas olabileceği için ekimin çok geciktirilmemesi önerilir.

Toprak hazırlığı nasıl olmalıdır?

Fiğ, orta derecede iyi drenajlı, verimli ve süzek toprakları sever. Başarılı bir ekim için şu adımlara dikkat edilmelidir:

• Tohum Yatağı: Tohumların toprakla tam temas etmesi için tohum yatağı düz, bastırılmış ve kesekleri (toprak parçaları) iyice kırılmış olmalıdır.
• Ağır Topraklar: Eğer toprak ağır killi bir yapıdaysa, ekim öncesinde derin sürüm ve diskli tarla hazırlığı yapılması, toprağın havalanması ve drenajın sağlanması için gereklidir.
• Drenaj: Su birikintisi olan, göllenme yapan yerlerde fiğ gelişimi olumsuz etkilenir; bu yüzden tarlanın iyi tesviye edilmiş olması kritiktir.

Ekim mesafesi ve tohum miktarı nedir?

Ekimde kullanılacak tohum miktarı ve mesafe, ekim yöntemine (serpme veya mibzer) göre değişir:

• Mibzerle (Sıra ile) Ekim: En verimli yöntemdir. Mibzerle ekimde dekara yaklaşık 10–12 kg tohum atılması önerilir. Sıra arası mesafe genellikle 15–20 cm olarak ayarlanmalıdır.
• Serpme (Dağıtarak) Ekim: Eğer mibzer kullanılmayacaksa, tohumlar tarlaya serpilir ve ardından hafif bir diskleme ile toprak altına gömülür. Bu yöntemde tohum kaybı daha fazla olabileceği için miktar artırılabilir.
• Karışık Ekimler: Eğer fiğ, tahıllar (arpa, buğday vb.) ile birlikte ekilecekse, kombine mibzerler kullanılmalıdır. Tahıl ile birlikte ekilenlerde tohum miktarı ve azot uygulaması, tek başına ekime göre farklılık gösterir.

Adım adım dikim süreci

1. Aşılamayı Unutmayın: Fiğin topraktaki azotu köklerindeki nodüllerde (düğümlerde) tutabilmesi için tohumların bakteri kültürü ile aşılanması çok önemlidir. Aşılanacak tohumlar gölge bir alanda, hafif nemlendirilerek bakteriyle karıştırılmalı ve en geç 24 saat içinde ekilmelidir.
2. Ekipman Ayarı: Mibzeri traktöre bağladıktan sonra ekim normu (tohum miktarı), sıra arası mesafe ve ekim derinliği ayarlarını yapın.
3. Derinlik Ayarı: Tohumların toprak altında kalma derinliği toprak yapısına göre değişir. Hafif yapılı topraklarda 6–7 cm, ağır yapılı topraklarda ise 3–4 cm derinlik idealdir.
4. Ekimin Gerçekleştirilmesi: Ayarlanan mibzerle, toprağın sıkıştırılmış ve düzgün bir yüzeyde olması şartıyla ekim işlemini tamamlayın.
5. Kapatma: Serpme ekim yapıyorsanız, tohumların üzerini hafif bir diskleme veya tırmıkla kapatarak toprakla temasını sağlayın.

Dikimden sonraki ilk haftalar ve sulama

Ekim tamamlandıktan sonra bitkinin tutunması için şu noktalara dikkat edilmelidir:

• Sulama İhtiyacı: Kışlık ekimlerde genellikle yağışlar yeterli olur ve sulamaya pek gerek duyulmaz. Ancak kurak geçen bir sonbahar yaşanıyorsa, tohumun çimlenmesi için sulama yapılabilir.
• Sulama Zamanı: Eğer sulama yapılacaksa, bitki yapraklarının sabah 10.00 veya öğleden sonra 16.00 civarındaki durumuna bakılmalıdır. Yapraklarda renk koyulaşması, pörsüme veya kıvrılma görülüyorsa su ihtiyacı başlamış demektir.
• Yöntem: Sulama yapılırken tarlada su göllenmesine izin verilmemeli ve bitkinin yatmasına sebep olmayacak şekilde, mümkünse yağmurlama veya iyi tesviye edilmiş arazide salma sulama tercih edilmelidir.
• Gözlem: İlk haftalarda yabancı ot kontrolü ve bitkinin çimlenme durumu düzenli olarak takip edilmelidir.

Fiğ Sulama Rehberi: Ne Zaman, Nasıl ve Hangi Yöntemle Sulanmalı?

Fiğ, yem bitkileri arasında önemli bir yere sahip olan baklagillerden biridir. Fiğ yetiştiriciliğinde başarılı bir verim almak için su yönetimi hayati önem taşır. Bitkinin su ihtiyacı; toprağın yapısına, iklim koşullarına ve bitkinin gelişim dönemine göre değişkenlik gösterir. Doğru zamanda ve doğru yöntemle yapılan sulama, bitkinin gelişimini doğrudan etkiler.

Fiğde sulama zamanı nasıl anlaşılır?

Sulama zamanını belirlemek için sadece takvime güvenmek yerine bitkinin ve toprağın durumunu gözlemlemek daha sağlıklıdır. Pratik olarak şu yöntemleri kullanabilirsiniz:

• Yaprak Kontrolü: Bitkinin su isteyip istemediğini anlamak için yaprakları sabah saat 10.00 veya öğleden sonra 16.00 civarında kontrol etmelisiniz.
• Renk ve Doku Değişimi: Fiğde susuzluk belirtisi olarak ilk önce yapraklarda renk koyulaşması görülür. Eğer bu durum devam ederse yapraklarda pörsüme ve kıvrılmalar başlar. Bu belirtiler tarlada sulama zamanının geldiğini gösterir.
• Hesaplama Yöntemi: Daha profesyonel bir yaklaşım için bitkinin su tüketimi hesaplanabilir. Örneğin; tüketilebilir su miktarı 120 mm olan bir toprakta, günde 6 mm su tüketen bir ürün için sulama aralığı 20 gün olarak hesaplanabilir.

Hangi sulama yöntemleri uygulanabilir?

Fiğ yetiştiriciliğinde yaygın olarak iki ana sulama yöntemi tercih edilmektedir:

• Salma Sulama: Su sıkıntısı olmayan bölgelerde yaygın kullanılır. Daha az masraflı bir yöntemdir ancak uygulanırken dikkat edilmesi gereken kritik noktalar vardır:
  • Arazinin çok iyi tesviye edilmiş olması gerekir. Eğer arazi düzgün tesviye edilmezse çukur yerlerde su göllenir, tümsek yerlere su gitmez; bu da bitkinin düzensiz su almasına neden olur.
  • Su verilirken bitkinin yatmaya neden olmayacak şekilde ayarlanması ve suyun bir yerde birikmemesi sağlanmalıdır.
• Yağmurlama Sulama: Su sıkıntısı olan, geniş ve tesviyesi yapılmamış arazilerde en ideal yöntemdir. Salma sulamaya göre daha pahalı bir kurulum gerektirse de su tasarrufu sağlar ve bitkiye daha homojen bir su dağılımı sunar.

Kritik dönemlerde su ihtiyacı nasıldır?

Fiğin gelişim aşamalarına göre su yönetimi şu şekilde planlanmalıdır:

• Adi Fiğ Yetiştiriciliğinde: Eğer sulama imkânı varsa, çiçeklenme dönemine kadar iki defa sulama yapılması önerilir.
• Kışlık Ekimlerde: Kışlık ekim yapılan alanlarda genellikle sulamaya pek gerek duyulmaz.
• Korunga ile Karşılaştırma: Fiğden farklı olarak korunga daha az su isteyen bir bitkidir; ancak korungada ekimden sonraki ilk 15-20 gün toprağın nemli tutulması çok kritiktir.

Pratik İpucu

Sulama yapmadan önce mutlaka tarlanızın tesviye durumunu kontrol edin. Eğer salma sulama yapacaksanız ve tarlanızda çukurlar varsa, bitkileriniz bir kısmında boğulma yaşarken bir kısmında susuzluktan kuruyacaktır. Verim istiyorsanız suyun tarlanın her noktasına eşit ulaştığından emin olun.