Çorum Oğuzlar'da fidan arayanlar için tatlı patates yetiştiriciliğini 1 dönümlük örnek bir arazi üzerinden anlattık. Aşağıdaki hesaplama aracına kendi arazinizi yazarak kaç fidan gerektiğini ve beklenen verimi görebilirsiniz.
Standart dikim: sıra arası 80–90 cm, sıra üzeri 30–35 cm.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Tatlı patates çeliği hesaplama · Tatlı patates verim hesaplama
Tatlı patates, normal patatesten farklı olarak bir yumru değil, bir depolama köküdür. Bitki büyümeye devam ettiği sürece kök de büyümeye devam eder. Ancak zamanla toprak yorgunluğu, hastalık birikimi veya yanlış bakım nedeniyle verim düşebilir. Bahçenizi yenilerken veya verimsizleşen alanları tekrar kullanırken dikkat etmeniz gereken kritik noktalar vardır.
Tatlı patates bir yıllık bir bitkidir, yani geleneksel anlamda bir ağaç gibi budama ile gençleştirilmesi mümkün değildir. Eğer bitkiniz gelişim döneminde bir sorun yaşıyorsa şunları gözlemleyin:
Tatlı patates yetiştiriciliğinde en büyük hata, her yıl aynı yere ekim yapmaktır. Toprakta biriken hastalıklar ve besin eksikliği bir sonraki yılın mahsulünü doğrudan etkiler. Yeniden ekim yaparken şu kuralları uygulayın:
Bahçenizi yenilerken veya yeni bir alan açarken verimi maksimize etmek için şu teknik adımları izleyin:
Unutmayın, tatlı patateste başarılı olmanın anahtarı temiz tohum/fide kullanımı ve doğru toprak yönetimidir. Hasat sonrası depolama aşamasında da köklerin zarar görmemesi ve çürümemesi için hijyen kurallarına uymak, bahçedeki emeğinizi korumanızı sağlar.
Tatlı patates, normal patatesten farklı olarak bir yumru değil, bir depolama köküdür. Bu yüzden yetiştirme süreci ve bakım hataları doğrudan kök kalitesini ve verimi etkiler. Bahçenizde veya tarlanızda yüksek verim almak istiyorsanız, en sık yapılan şu hatalardan kaçınmalısınız:
Bir ipucu daha: Eğer bahçenizde çok fazla sarmaşık yapısı oluşmasını istemiyorsanız, dikim yaparken "bush type" (çalı tipi) olarak bilinen daha az yayılan çeşitleri tercih edebilirsiniz.
Hayır, ikisi tamamen farklı bitkilerdir. Normal patates, gece gölgesi (solanaceae) ailesindeyken; tatlı patates, sabah gelişenler (convolvulaceae) ailesine aittir. Ayrıca normal patates bir yumru iken, tatlı patatesin yediğimiz kısmı gerçek bir depolama köküdür. Bitki büyümeye devam ettikçe kök de büyümeye devam eder.
Tatlı patates hassas bir sebzedir. Don tehlikesi tamamen geçmeden ekim yapılmamalıdır. Toprak sıcaklığının yaklaşık 18°C (65°F) derinlikte olması idealdir. Bölgenizdeki son don tarihini takip ederek, havaların iyice ısındığı dönemde dikim yapmalısınız.
Tatlı patates doğrudan tohumla değil, "slip" adı verilen ve kökten filizlenmiş sürgünlerle ekilir. Kendi sürgünlerinizi üretmek isterseniz, organik bir tatlı patatesi ikiye bölüp su dolu bir kavanoza veya nemli bir toprağa koyarak güneşli bir yerde filizlenmesini bekleyebilirsiniz. Sürgünler 12-15 cm boyuna ulaşıp kök saldığında dikime hazır hale gelir.
Bitkiler arası mesafe yaklaşık 30 cm, sıralar arası mesafe ise 90-106 cm civarında olmalıdır. Eğer toprak çok verimliyse aralıkları geniş tutmak gerekir; aksi halde çok büyük ama yüzeyi bozuk kökler oluşabilir. Kumlu topraklarda ise çok sık dikim yapmaktan kaçınılmalıdır.
Toprağı 20-30 cm yüksekliğinde sırtlar (karıklar) halinde hazırlamak; toprağın daha hızlı ısınmasını sağlar, drenajı iyileştirir ve hasadı kolaylaştırır. Bu yöntem, kök gelişimini desteklemek için oldukça etkili bir yöntemdir.
Tatlı patates soğuğa karşı oldukça hassastır. Sıcaklıklar 10°C'nin (50°F) altına düştüğünde bitki zarar görmeye başlar. Don olayları bitkiye ciddi zarar verir; bu nedenle sıcaklık takibi çok önemlidir.
Dikimden hemen sonra bitkinin tutunmasına yardımcı olmak için düzenli sulama yapılmalıdır. Bitkiler yerleştikten sonra toprağın nemli kalması önemlidir. Ancak aşırı sulama kök çürüklüğüne yol açabileceğinden, topraklar arasında kuruma dönemlerine izin verilmelidir. Sulama yaparken bitkiyi strese sokmamak için akşam saatleri veya bulutlu günler tercih edilebilir.
Fazla azot kullanımı, bitkinin kök (meyve) geliştirmesi yerine aşırı miktarda yaprak ve dal (sürgün) üretmesine neden olur. Bu da verimi düşürür. Kök gelişimi için dengeli bir besleme şarttır.
En yaygın hastalıklar arasında köklerin çürümesine neden olan siyah çürüklük (black rot), kök yüzeyinde yüzeysel lekeler yapan scurf ve gövde çürüklüğü (wilt) bulunur. Ayrıca nematodlar da ciddi sorun yaratabilir. Bu hastalıklardan korunmak için hastalıksız sürgünler kullanılmalı ve hastalık geçmişi olan tarlalarda ekimden kaçınılmalıdır.
Yaprak ve gövdeleri yiyen bu küçük böcekler için fiziksel engeller kullanılabilir. Bitkilerin üzerine ince bir örtü (floating row cover) sermek, böceklerin bitkiye ulaşmasını engelleyerek koruma sağlayabilir.
Kökler yaklaşık 12-15 cm uzunluğa ve 5 cm çapa ulaştığında hasat edilebilir. Hasat, ilk sert don olayları gerçekleşmeden tamamlanmalıdır; aksi halde kökler çürüyebilir. Hasat sırasında köklere zarar vermemek için bir patates çatalı yardımıyla toprak gevşetilmeli ve kökler nazikçe kaldırılmalıdır.
Çürüme riskini azaltmak için tatlı patatesleri tüketmeden önce yıkamamalısınız. Eğer hava çok kuruysa, onları içeri almadan önce birkaç saat güneşte bekletmek faydalı olabilir. Saklama koşullarının iyileştirilmesi için hasat sonrası uygun kurutma (curing) işlemleri yapılmalıdır.
Tatlı Patates rehberinin tamamını okumak istiyorsanız:Tatlı Patates Yetiştirme Rehberi →
