Çorum Bayat'ta fidan arayanlar için turp yetiştiriciliğini 1 dönümlük örnek bir arazi üzerinden anlattık. Aşağıdaki hesaplama aracına kendi arazinizi yazarak kaç fidan gerektiğini ve beklenen verimi görebilirsiniz.
Standart ekim: sıra arası 30–40 cm, seyreltme sonrası sıra üzeri 10–15 cm; dekara 1–2 kg tohum.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Turp tohumu hesaplama · Turp verim hesaplama
Turp, çok hızlı büyüyen ve kısa sürede hasat edilen bir sebze olduğu için bahçelerde sıkça ekilen bir bitkidir. Ancak bu hızlı döngü, toprağın besin dengesini bozabilir veya hastalıkların birikmesine neden olabilir. Verimli bir üretim için turp ekimi yapılan alanlarda doğru bir planlama yapmak şarttır.
Turp, Brassicaceae (turpgiller) ailesine ait bir bitkidir. Bu nedenle, ekim yapacağınız tarlanın geçmişi çok önemlidir. Sağlıklı bir üretim için şu kurallara uymanız gerekir:
Turp yetiştiriciliğinde toprak pH değeri, özellikle kul kökü (club root) gibi ciddi hastalıkların yönetimi için kritik bir rol oynar. Toprak pH değerinin 6.5 veya daha yüksek olması istenir. Eğer kul kökü hastalığı riski varsa, pH değerinin 6.8'in üzerinde tutulması önerilir. pH seviyesi 7.5'in altında olan topraklarda, ekimden 6 hafta önce kireç uygulaması yapılarak toprak yapısı düzenlenebilir. Ancak en doğru yaklaşım için mutlaka toprak analizi yaptırmalısınız.
Turp hızlı büyüdüğü için topraktan besin tüketir. Eğer aynı yere üst üste ekim yaparsanız "toprak yorgunluğu" dediğimiz durum oluşur ve ürün kalitesi düşer. Yeniden ekim sürecinde şunlara dikkat edilmelidir:
Doğru bir ekim nöbeti ve toprak hazırlığı, turplarınızın hem daha iri hem de daha lezzetli olmasını sağlar. Bahçenizde yeni bir ekim sezonuna başlamadan önce mutlaka toprak analizi yaptırarak bölgenize ve toprağınıza en uygun gübreleme programını belirleyin.
Turp, çok hızlı büyüyen ve kısa sürede hasat edilen bir sebze olduğu için yeni başlayanlar tarafından yetiştirilmesi kolay görülür. Ancak hızlı büyüme, beraberinde bazı hassasiyetleri de getirir. Yanlış bir uygulama, köklerin sertleşmesine, çatlamasına ya da tadının bozulmasına neden olabilir. İşte turp yetiştiriciliğinde en sık yapılan 10 hata ve dikkat edilmesi gerekenler:
Bir ipucu daha: Hasat edilen turpların tazeliğini korumak için üst kısımlarını (yapraklarını) keserek paketlemek, ürünün daha uzun süre diri kalmasına yardımcı olur.
Evet, turp yetiştirmek oldukça kolaydır. Çok hızlı çimlenen, kısa sürede hasat edilen ve genel olarak zararlılara karşı dirençli bir bitki olduğu için bahçeciliğe yeni başlayanlar için en ideal sebzelerden biridir. Küçük çeşitler bir ay gibi kısa bir sürede sofraya gelebilir.
Turplar en iyi gelişimi güneş alan, hafif kumlu ve süzek (drenajı iyi) topraklarda gösterir. Toprak pH değerinin 6.5 ile 7.0 arasında olması idealdir. Eğer geç sezon ekimi yapacaksanız, killi-tınlı topraklar daha uygun olabilir. Toprağın kuruyup sert bir kabuk bağlamasına izin vermemelisiniz, çünkü bu durum çimlenmeyi zorlaştırır.
Ekeceğiniz turpun türüne göre derinlik değişir. Küçük, hızlı yetişen kırmızı turplar için tohumları yaklaşık 1 cm derinliğe ekmek yeterlidir. Daha büyük kök yapısına sahip olan Daikon gibi çeşitler için ise ekim derinliğini 4 cm civarına çıkarmanız gerekir.
Kırmızı turplar için sıralar arası yaklaşık 20 cm (8 inç) mesafe bırakılmalıdır. Daikon gibi büyük çeşitlerde ise sıra arası mesafe 60-90 cm, sıra üzeri mesafe ise 10-15 cm olmalıdır. Çok büyük çeşitlerde (bazı Çin turpları gibi) bitkiler arası mesafe 60-90 cm'ye kadar çıkabilir. Alanı verimli kullanmak için bu mesafeleri çeşidinize göre ayarlamalısınız.
Turp, hızlı büyüyen ve kökleri sığ olan bir bitkidir; bu yüzden düzenli ve homojen sulama ister. Kırmızı turplar için sulama sıklığı önemlidir. Daikon gibi büyük çeşitler ise daha fazla suya ihtiyaç duyar (belirli koşullarda 30-38 cm toplam su gerekebilir). Toprak tipine göre sulama sıklığı değişir; hafif/kumlu topraklar daha sık ama daha az miktarda su isterken, ağır topraklar daha seyrek sulanabilir. Aşırı suyun yaprak gelişimini çok artırabileceğini unutmayın.
En doğru yöntem toprak analizi yaptırmaktır. Genel bir kural olarak toprak pH'ını 6.5-7.0 arasında tutmak önemlidir. Eğer toprakta magnezyum eksikliği varsa dolomitik kireç kullanılabilir. Azot kullanımı konusunda dikkatli olunmalıdır; aşırı azot, özellikle sıcak ve nemli havalarda kök yerine aşırı yaprak gelişimine neden olur. Toprak analizi yoksa; fosfat, potasyum, kükürt ve bor takviyeleri bitki gelişimi için önemlidir. Potasyum miktarı yüksekse, ekimden önce toprağa karıştırılmalıdır.
Toprak rotasyonu (münavebe) çok kritiktir. Turp, lahanagiller (Brassicaceae) ailesindendir. Bu nedenle, ekeceğiniz tarlada son 2-4 yıl içinde lahana, karnabahar, brokoli, hardal veya şalgam gibi aynı aileden bitkiler yetiştirilmemiş olmalıdır. Ayrıca, bu bitkilerin atıklarının da tarlaya dökülmemiş olması gerekir. Bu, hastalık riskini azaltmak için hayati önem taşır.
Turp serin mevsim sebzesidir. Tohumların çimlenmesi için toprak sıcaklığının 18-29 °C arasında olması gerekir. En kaliteli kökler, hava sıcaklığının 10-18 °C civarında olduğu orta uzunluktaki günlerde elde edilir. Soğuk havalarda yetişme süresi uzayabilir; normalde 3-4 hafta süren hasat, soğukta 6-7 haftayı bulabilir.
Özellikle "kulak memesi kök çürüklüğü" (club root) gibi hastalıklardan korunmak için toprak pH'ının 6.8'in üzerinde olması önerilir. Eğer toprak pH'ı düşükse, ekimden 6 hafta önce kireçleme yapılabilir. Ayrıca, tarlada benzer bitkilerin geçmişten gelmediğinden emin olmak hastalık yönetiminin temelidir. Belirli bir hastalık belirtisi görürseniz mutlaka bölgenizdeki tarım müdürlüğüne danışın.
Turplar kurumaması için her zaman nemli ve serin tutulmalıdır. Kırmızı turplar hasat edildikten sonra hemen soğutulmalıdır. İdeal saklama koşulu 0 °C sıcaklık ve %95-100 bağıl nemdir. Yaprakları koparılmış turplar 0 °C'de 3-4 hafta, 4 °C'de ise biraz daha kısa süre tazeliğini koruyabilir. Daikon gibi büyük çeşitler ise 0 °C'de 2-4 aya kadar saklanabilir.
Turpun o kendine has keskin ve acımsı tadı, bitkide bulunan glukozinolat ve izotiyosiyanat gibi kimyasal bileşiklerden kaynaklanır. Yetişme ortamına ve çeşide göre bu tat yoğunluğu değişebilir. Evde yetiştirilen türler genellikle ticari türlere göre daha keskin bir tada sahip olabilir.
Küçük çeşitler genellikle elle çekilerek hasat edilir. Kırmızı turplar demetler halinde toplanabilir. Büyük çeşitlerde (Daikon gibi) ise hasat öncesi mekanik yöntemlerle kök altı kesimi yapılabilir. Hasat edilen ürünlerin tazeliğini koruması için hızlıca temizlenmesi ve soğutulması gerekir.
Turp rehberinin tamamını okumak istiyorsanız:Turp Yetiştirme Rehberi →
