Çilek fideleri dikilirken nelere dikkat edilmelidir?
Fideleri dikerken en kritik nokta, kök boğazı kısmının (taç gövdesinin orta noktası) toprak yüzeyi ile aynı seviyede olmasıdır. Çok derin dikim veya köklerin açıkta kalacak şekilde yüzlek dikilmesi bitkiye zarar verir. Eğer fideler torbalı değilse, kökleri nemli tutulmalı ancak asla ıslak bir ortamda bırakılmamalıdır. Ayrıca dikimden önce çok uzun kökler varsa 8-10 cm'den kısaltılabilir. Verimi artırmak için fideler üzerindeki fazla yapraklar temizlenerek genç olanlardan 2-3 adet bırakılması önerilir.
Çilek dikiminde hangi yöntemler kullanılabilir?
Birkaç farklı dikim sistemi mevcuttur: Düz arazi dikiminde sıralar halinde dikim yapılır; meyvelerin kirlenmemesi için araya çavdar veya buğday sapı serilebilir. Sedde üzerine dikim en uygun yöntemdir; burada karıklar arası 100-120 cm, tek sıralı dikimlerde ise 50-60 cm aralıklar bırakılır. Ocakvari dikimde hafif tümseklere dikim yapılır. Plastik örtü üzerinde dikim ise meyvelerin temiz, çamursuz ve kusursuz olmasını sağlar; ayrıca siyah plastik kullanımı yabancı ot mücadelesini kolaylaştırır.
Çilek ne sıklıkla ve nasıl sulanmalıdır?
Çilek, meyve oluşumundan olgunlaşmaya kadar olan dönemde suya karşı çok hassastır. Sulama yöntemi olarak damla, yağmurlama veya karık sulama tercih edilebilir. Düz arazilerde ve ocak sisteminde damla sulama en uygundur. Karık sulamada su, sedde üzerindeki bitkilere temas etmemelidir. Kışın dinlenen bitkiler ilkbahar ve yazın sulanır; kış dikiminde ilkbaharda yağış yoksa haftada bir sulama yapılmalıdır. Hasat bittikten sonra ise sulama aralıkları genişletilmelidir.
Çilek yetiştiriciliğinde gübreleme nasıl yapılmalıdır?
Gübreleme, dikim zamanına göre değişir. Kış dikiminde Şubat'tan itibaren plastik malçlı tarlalara Amonyum Sülfat verilir. Yaz dikiminde ise dikimden bir ay sonra başlayarak kışa kadar her ay Amonyum Sülfat uygulanır. Genel olarak azotlu gübreler yaprak ve stolon gelişimini artırır; özellikle Haziran ve Temmuz aylarında azot verilmesi genç bitki sayısını artırır. Fosfor ise kök gelişimini ve meyve rengini destekler; Süperfosfat tek seferde uygulanabilir. Toprak analizine göre potasyumlu ve magnezyumlu gübreler de eklenmelidir.
Toprak hazırlığı nasıl olmalıdır?
Çilek, organik maddesi bol toprakları sever. Toprak kumsal ise dekara 4-6 ton, normal topraklarda ise 3-4 ton yanmış çiftlik gübresi verilmelidir. Dikim öncesinde toprak analizi yapıldıktan sonra azot, fosfor ve potas içeren kompoze gübreler eklenmelidir. Toprak iyice işlenmeli, tezekler kırılmalı ve düzeltilmelidir. Eğer toprak ağır ise mutlaka hafifletilmelidir. Hastalık etmenlerini (örneğin Verticillium) ve yabancı ot tohumlarını yok etmek için gerekirse toprak fümigasyonu yapılmalıdır.
Çilek meyveleri ne zaman ve nasıl toplanmalıdır?
Çilekler en uygun olum zamanında, yani tamamen kırmızı renk aldığında toplanmalıdır. Meyvelerin fazla olgunlaşması pazar değerini düşürür ve nakliyeyi zorlaştırır. Eğer meyveler sofralık olarak kullanılacaksa, her iki günde bir toplama yapılmalıdır. En ideal toplama zamanı sabahın erken saatleridir. Toplanan meyveler hemen gölge bir yere taşınmalıdır.
Çilek meyvelerini korumak için ne yapılabilir?
Meyvelerin temiz kalması ve çürümenin (Botrytis) önlenmesi için malçlama yapılabilir. Malçlama, sulama aralığının uzatılmasına ve meyvelerin toprağa temas etmemesine yardımcı olur. Ayrıca çiçeklenme döneminde yağmur yağması tozlanmayı engelleyebilir ve meyvede leke/çürüme yapabilir; bu nedenle yağmurlama sulama yaparken meyvelerin ıslanmamasına dikkat edilmelidir. Plastik örtü kullanımı meyveleri çamurdan ve hastalıktan korur.
Çilek yetiştiriciliğinde yabancı otlarla nasıl mücadele edilir?
En etkili yöntemlerden biri siyah plastik örtü kullanmaktır. Siyah plastik, güneş ışığını geçirmediği için örtü altında yabancı otların gelişmesini engeller. Ayrıca plastik örtü, bitkiye sıcak bir ortam sağlayarak meyvelerin daha erken olgunlaşmasına ve daha fazla ürün alınmasına katkı sağlar.
Çilek bitkisi için hangi hastalık risklerine dikkat edilmelidir?
Çilekte Verticillium gibi kök hastalıkları görülebilir. Bu tür riskleri azaltmak için sağlıklı üretim materyali kullanılmalı ve hasattan sonra hastalıklı bitki artıkları toplanarak yakılmalıdır. Ayrıca aşırı sulama ve çok sık dikim de bitki sağlığını olumsuz etkileyebilir. Belirli bir hastalık belirtisi görüldüğünde mutlaka bölgenizdeki tarım müdürlüğüne danışın.
Çilek meyvesinin raf ömrü nasıl uzatılır?
Maksimum muhafaza süresi için meyvelerin sıcaklığı mutlaka +4°C'nin altında tutulmalıdır. Meyvelerin aşırı olgunlaşmadan toplanması ve toplandıktan sonra hemen gölge bir alana taşınması, nakliye ve saklama sırasında bozulmaları önlemek için kritiktir.
Çilek dikim aralıkları ne kadar olmalıdır?
Dikim aralıkları seçilen sisteme göre değişir. Masura (dikim yastığı) sisteminde masura genişliği 60-70 cm, masuralar arası 30-40 cm ve yüksekliği 15-20 cm olmalıdır. Bitkilerin kendi içindeki dikim aralığı ise sıra üzeri 30 cm, sıra arası 25 cm olarak uygulanabilir.
Çilek yetiştiriciliğinde maliyet nasıl hesaplanmalıdır?
Çilek yetiştiriciliği; fide, sulama sistemleri (damla, direk, tel), toprak işleme, gübreleme, ilaçlama ve hasat işçiliği gibi birçok maliyet kalemini içerir. Özellikle plastik örtü kullanımı maliyeti artırabilir; bu nedenle plastik örtü kullanımına karar verirken, örtünün sağlayacağı erken hasat ve yüksek verim avantajı ile maliyet dengesi iyi hesaplanmalıdır.
