Ankara Güdül Fidancı – Fiğ Fidanı ve Yetiştiriciliği

Fiğ Yetiştiriciliği Hakkında Genel Bilgi

Fiğ (Vicia sativa), baklagiller familyasına ait, serin mevsimlerde yetişen, tek yıllık bir yem bitkisidir. Dünyada özellikle kuraklığa dayanıklılığı ve düşük besin ihtiyacı nedeniyle Avustralya, Çin ve Etiyopya gibi bölgelerde yaygın olarak yetiştirilir. Bitki, köklerindeki bakteriler sayesinde toprağa azot bağlayarak toprak verimliliğini artıran çok değerli bir bitkidir.

Fiğ ne amaçla kullanılır?

Fiğ, kullanım amacına göre farklı şekillerde değerlendirilir:

• Hayvan Yemi Olarak: Özellikle atlar ve besiye alınan sığırlar için çok besleyici bir yemdir. Atlar, fiği yonca veya çavdardan bile daha iyi tüketebilir.
• Yeşil Gübre Olarak: Toprağın yapısını iyileştirmek ve azot miktarını artırmak amacıyla ekilir.
• Nadas ve Münavebe (Ekim Nöbeti): Tahıl ürünleriyle birlikte ekilerek, tahılların dik durmasına destek sağlar ve toprağı bir sonraki ekime hazırlar.
• Tohum Üretimi: Tohum amaçlı ekildiğinde, bitkinin çok sık olmaması için yem amaçlı ekime göre daha seyrek ekim yapılır.

Fiğ çeşitleri nelerdir?

Yetiştiricilikte kullanılan başlıca fiğ türleri şunlardır:

• Adi Fiğ: Hemen her türlü toprakta yetişebilen en yaygın türdür.
• Macar Fiği: Kış soğuklarına karşı oldukça dirençlidir; ısı sıfırın altına düşmedikçe zarar görmez.
• Tüylü Fiğ, Koca Fiğ, Burçak ve Yalancı Tüylü Fiğ: Diğer önemli çeşitler arasında yer alır.

Fiğin bilinmesi gereken üç temel özelliği

1. İklim ve Ekim Zamanı: Fiğ bir serin iklim bitkisidir. Kışı ılıman geçen bölgelerde sonbaharda, kışın sert geçtiği bölgelerde ise ilkbaharda ekilmesi uygundur. Bitki fideleri 0 °C altındaki sıcaklıklarda zarar görebilir.
2. Toprak ve Su İsteği: Toprak seçiciliği çok fazla değildir ancak en yüksek verim; derin, killi, kalkerli ve verimli topraklarda alınır. Kumlu ve hafif topraklarda yetiştirilecekse, su tutma kapasitesini artırmak için iyi gübreleme yapılması şarttır.
3. Dikkat Edilmesi Gereken Riskler: Hayvanlar için çok besleyici olsa da, özellikle meyve (bakla) döneminde aşırı tüketilmesi hayvanlarda mide rahatsızlıklarına ve kolik gibi sorunlara yol açabilir. Ayrıca, tahıllarla birlikte ekildiğinde fiğin sarılıcı dalları sayesinde tahıllardan destek alarak dik durabildiği unutulmamalıdır.

Fiğ Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları Nasıl Olmalı?

Fiğ, özellikle kıraç bölgelerde ve tahıl üretiminin yoğun yapıldığı alanlarda toprak verimliliğini artırmak için kullanılan çok değerli bir yem bitkisidir. Ancak her fiğ türünün iklim ve toprak istekleri birbirinden farklıdır. Doğru türü, doğru yere dikmek verimi doğrudan etkiler.

Sıcaklık ve İklim İstekleri

Fiğ türleri genel olarak serin iklim bitkileridir ve gelişim süreçleri sıcaklığa karşı hassastır.

• Soğuğa Dayanım: Macar fiği, kış soğuklarına karşı oldukça dirençlidir; ısı sıfırın altına düşmediği sürece kışın zarar görmez. Ancak adi fiğ türleri için durum farklıdır; fideler 0 °C'nin altındaki sıcaklıklarda zarar görebilir. Bu yüzden adi fiğ her bölgede kışlık olarak ekilmeye uygun değildir.
• Kurağa Dayanım: Fiğ türleri genel olarak kurağa dayanıklıdır. Özellikle Macar fiği sert iklim koşullarına uyum sağlar. Ancak çok kurak geçen yıllarda hem ot hem de tohum veriminde ciddi düşüşler yaşanabilir.
• Nem ve Yağış: Fiğin en iyi geliştiği yerler yıllık yağışın 300-500 mm olduğu yarı-kurak bölgelerdir. Nemli ve serin yerlerde ot verimi çok daha yüksek olur.
• Çiçeklenme Dönemi: Bitkinin tohum oluşturabilmesi için çiçeklenme döneminde havaların çok aşırı yağışlı olmaması gerekir; sürekli ve bol yağmurlar tohum oluşumunu engelleyebilir.

Toprak Yapısı ve Verimlilik

Fiğ, toprak seçiciliği konusunda bazı türlerde esnek olsa da verim almak için belirli toprak tiplerini tercih eder.

• Toprak Tipi: Adi fiğ hemen her türlü toprakta yetişebilir ancak derin yapılı, killi, kalkerli ve verimli topraklarda çok daha yüksek verim verir. Macar fiği ise genellikle tahıl üretimi yapılan topraklarda rahatça yetişebilir; orta-ağır, ağır ve kireççe zengin toprakları sever.
• Kumlu Topraklar: Kumlu ve hafif topraklarda fiğ yetiştirilebilir ancak bu alanlarda verim almak için çok iyi bir gübreleme yapılması şarttır. Kumlu topraklarda çiftlik gübresi kullanmak, toprağın su tutma kapasitesini artırarak bitkiye yardımcı olur.
• pH ve Kireç: Fiğ türleri genel olarak asitli topraklara diğer baklagillere göre daha dayanıklıdır, bu da kireçleme ihtiyacını azaltır. Korunga gibi bazı türlerde ise topraktaki kalsiyum miktarının artması verimi olumlu etkiler.

Drenaj ve Su Sorunları

Fiğ için en kritik konulardan biri toprağın su durumu ve drenajıdır.

Aşırı yağış alan veya çok sık sulanan yerlerde bitki ciddi risk altındadır. Köklerin sürekli ıslak kalması, kök ve kök boğazı çürüklüğü gibi hastalıklara davetiye çıkarır. Bu nedenle, suyun toprakta birikmediği, drenajı iyi olan araziler seçilmelidir. Nemli toprakları sevse de, "su içinde kalmış" topraklar bitkiyi hızla öldürür.

Yer Seçerken Kısa Kontrol Listesi

• Seçeceğiniz bölgede kışın don olayları ne kadar şiddetli oluyor? (Macar fiği mi yoksa adi fiğ mi ekilmeli?)
• Arazi çok mu çukurda kalıyor? (Su birikmesi ve kök çürüklüğü riski için kontrol edin.)
• Toprak yapısı çok mu kumlu? (Eğer öyleyse, yeterli gübreleme imkanınız var mı?)
• Arazide kireç oranı nasıl? (Özellikle Macar fiği için kireçli topraklar avantajdır.)
• Bölgenin yıllık yağış miktarı 300-500 mm aralığında mı?

Fiğ Nasıl Çoğaltılır? Tohum Ekimi ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Fiğ (Vicia sativa), baklagiller ailesinden bir yem bitkisidir ve bahçelerde veya tarla alanlarında çoğaltılması oldukça basittir. Fiğ, bitkisel özelliklerinden dolayı çelikle, aşıyla veya ayırma gibi yöntemlerle çoğaltılmaz; tek ve en etkili çoğaltma yolu tohumla ekim yapmaktır. Başarılı bir üretim için tohumun doğru hazırlanması ve doğru derinliğe ekilmesi kritik önem taşır.

Tohum Hazırlığı: Bakteri Aşılama Nedir?

Fiğ, köklerinde nodül adı verilen yumrucuklar oluşturarak havadaki azotu toprağa bağlayan bakterilerle çalışır. Eğer ekim yapacağınız toprakta bu bakteriler zaten bol miktarda varsa aşılama yapmanıza gerek kalmayabilir. Ancak uzun yıllar fiğ ekilmemiş tarlalarda veya toprağın olumsuz koşullarda olduğu durumlarda, tohumları bakteri kültürü ile aşılamak verimi ciddi oranda artırır.

Aşılama işlemini şu adımlarla yapabilirsiniz:

1. Islatma: 100 kg fiğ tohumu için yaklaşık 1 kg bakteri kültürü kullanılır. Tohumları gölge bir alanda, %10'luk şekerli su ile hafifçe nemlendirin.
2. Bulaştırma: Nemlenen tohumları bakteri kültürü ile iyice harmanlayın.
3. Ekim: Aşılanmış ıslak tohumları çok fazla kurumasına izin vermeden, en kısa sürede ekim yapmalısınız.

Hastalıklarla Mücadele İçin Tohum İlaçlaması

Ekim öncesinde tohumları hastalıklara karşı korumak için ilaçlamak çok önemlidir. İlaçlama miktarına göre iki yöntem izlenebilir:

• Az miktar tohumlar için: Tohumlar bir bidon içerisine konur, üzerine uygun toz ilaç eklenir ve bidon 4–5 dakika boyunca çevrilerek ilacın her tohuma eşit dağılması sağlanır.
• Büyük miktardaki tohumlar için: Tohumlar temiz ve düz bir zemine ince bir tabaka halinde serilir. Toz ilaç içeren bir kap (tuzluk gibi delinmiş bir kutu) yardımıyla ilaç tohumun üzerine serpilir. İki kişi kürekle ürünü iyice karıştırarak ilacın yayılmasını sağlar. Bu işlem mutlaka rüzgârsız bir havada ve açık alanda yapılmalıdır.

Fiğ Ekimi Nasıl Yapılır?

Fiğ ekimi yaparken toprak hazırlığının tamamlanmış olması gerekir. Ekim sırasında dikkat etmeniz gereken temel noktalar şunlardır:

Ekim Derinliği ve Yöntemi:

• Mibzerle ekim yapacaksanız: Toprağın yapısına göre derinlik değişir. Ağır yapılı topraklarda 3–4 cm, hafif yapılı topraklarda ise 6–7 cm derinliğe ekim yapılmalıdır. Mibzerle ekimde sıra arası mesafe yaklaşık 15–20 cm olmalıdır.
• Serpme ekim yapacaksanız: Sıra arası mesafe 40–60 cm arasında olmalıdır.
• Karışık ekimlerde: Eğer fiği başka bitkilerle karıştırarak ekiyorsanız, iki türlü karışımlarda sıra arası 20 cm, üçlü karışımlarda ise 20–60 cm olmalıdır.

Tohum Miktarı: Mibzerle ekimde dekara yaklaşık 10–12 kg tohum kullanılması önerilir. Tohumların çimlenme ihtimalini ve bitki yoğunluğunu korumak için ekim miktarını bölgeye ve çeşide göre ayarlamanız önemlidir; gerekirse il/ilçe tarım müdürlüğüne danışın.

Ekim Sonrası Önemli Tavsiye

Ekimden sonra toprak yüzeyine merdane çekmek, hem tohumun toprakla temasını artırarak çimlenmeyi hızlandırır hem de kuşların tohumları yemesini nispeten engeller. Ayrıca fiğ türleri yatmaya meyilli bitkiler olduğu için, ekim sırasında bitki gelişimini ve hasat kolaylığını göz önünde bulundurarak uygun bakım şartlarını sağlamalısınız.