Buğday Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Ekim ve Üretim Yöntemleri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi2 dk okuma
Buğday nasıl çoğaltılır? Buğdayda çelik veya aşı yapılır mı? Kaliteli buğday üretimi için doğru tohum seçimi ve ekim teknikleri nelerdir?
Buğday, tarla bitkileri arasında dünyada en yaygın yetiştirilen ve çoğaltılması en basit olan bitkilerden biridir. Diğer pek çok meyve veya süs bitkisinin aksine buğdayda aşı, çelikle üretim veya daldırma gibi yöntemler kullanılmaz. Buğday, tamamen tohum yoluyla çoğaltılan bir bitkidir.
Buğdayda tek yöntem: Tohumla çoğaltma
Buğdayın genetik yapısı ve büyüme karakteri gereği, yeni bir bitki elde etmek için tek yol tohum ekimidir. Bahçenizde veya tarlanızda yüksek verim almak istiyorsanız, çoğaltma sürecinde şu adımlara dikkat etmelisiniz:
- Sertifikalı Tohum Seçimi: Buğdayda kaliteli ürün almanın ilk kuralı, bölge şartlarına uyumlu, tescilli ve hastalık (sürme gibi) ile zararlılara (Zabrus sp. gibi) karşı ilaçlanmış sertifikalı tohum kullanmaktır.
- Tohum Miktarı Hesaplama: Ekilecek tohum miktarı, çeşidin kardeşlenme kapasitesine ve tohumun iriliğine göre değişir. Genel bir kural olarak, 1 m²'de 500 canlı tane olacak şekilde hesaplama yapılmalıdır.
- Çeşit Bazlı Ekim Miktarları:
- Pehlivan ve Golia gibi kardeşlenme kabiliyeti yüksek çeşitlerde dekara 18-20 kg,
- Saraybosna gibi küçük tanelilerde dekara 16-18 kg,
- Flamura-85, Gelibolu, Tekirdağ, Aldane ve Selimiye gibi iri taneli çeşitlerde dekara 20-22 kg tohum kullanılmalıdır.
Tohum Yatağı Hazırlığı nasıl olmalıdır?
Tohumun zamanında ve yeknesak (düzenli) bir şekilde çimlenebilmesi için toprak hazırlığı çok kritiktir. Kaliteli bir çıkış için şu noktalara dikkat edilmelidir:
- Toprak İşleme: Topraktaki organik maddeyi korumak için ayçiçeği-buğday ekim nöbeti gibi durumlarda "azaltılmış toprak işleme" yapılması uygundur. Ayçiçeği hasadı sonrası kalan sap artıkları, çapraz çekilen goble disk ile parçalanarak toprağa karıştırılmalıdır.
- Dikkat Edilmesi Gerekenler: Toprak çok kuru veya nemi çok yüksekken kesinlikle pulluk ile sürüm yapılmamalıdır.
- Ekim Derinliği: Tohumun iriliğine göre derinlik ayarlanmalıdır. Küçük tohumlar için 4-5 cm, iri tohumlar için ise 5-6 cm derinlik idealdir.
Ekim zamanı ve yöntemi nedir?
Yanlış zamanda ekim yapmak, ya hastalık ve zararlı riskini artırır ya da düşük verime neden olur. Trakya gibi bölgeler baz alındığında, en uygun ekim zamanı 15 Ekim ile 15 Kasım arasıdır.
Düzgün bir çıkış ve homojen bir ekin için modern, kombine ekim makineleri tercih edilmelidir. Toprak yapısına göre disk veya balta ayaklı, tohum miktarını kolayca ayarlayabileceğiniz makineler kullanmanız verimi doğrudan etkiler.
Öne Çıkan Ürünler
Evde veya küçük ölçekli üretim yapacaklar için tavsiye
Eğer buğdayı ticari bir tarla ölçeğinde değil de, hobi amaçlı veya küçük bir bahçede yetiştirecekseniz; tohumun temizliğine ve ekim derinliğine dikkat etmeniz yeterlidir. Ancak buğdayın bir "tarla bitkisi" olduğunu, yani geniş alanlar ve özel ekipmanlar gerektirdiğini unutmamalısınız. Küçük ölçekli denemelerde bile mutlaka bölgenize uygun, sertifikalı tohum bulmaya çalışın.
Buğday hesaplama araçları
Buğday tohumu hesaplama – arazime ne kadar buğday tohumu gerekir?
Standart ekim: mibzerle sıra arası 15–18 cm; dekara 18–25 kg tohum (kardeşlenmesi yüksek çeşitlerde 18–20 kg).
Buğday verim hesaplama – dönümden ne kadar buğday alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Kuru tarımda dekara 250–350 kg, sulu tarımda 500–700 kg tane alınır; sulama verimi yaklaşık iki katına çıkarır.
- Yabancı ot mücadelesi otlar 2–4 yapraklıyken yapılırsa verim %20–30 artar.
- Ekim derinliği küçük tohumlarda 4–5 cm'dir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Buğday tohumu hesaplama · Buğday verim hesaplama
Kaynaklar
- Buğday Tarımı (Yazar: Dr. Sami SÜZER) (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/ttae/Sayfalar/Detay.aspx?SayfaId=69)
- Buğday (anlam ayrımı) (https://tr.wikipedia.org/wiki/Buğday (anlam ayrımı))
- Integrated pest management (IPM) of cereal diseases - AHDB (https://ahdb.org.uk/knowledge-library/integrated-pest-management-ipm-of-cereal-diseases)
Buğday hakkında diğer yazılar
- Buğday Yetiştiriciliği ve Bakım Teknikleri: Verimi Artıran Önemli Adımlar
- Buğday Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Buğday Çeşidi Seçimi: Hangi Çeşidi Ekmeliyim, Kaliteli Tohum Nasıl Olur?
- Buğday Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Buğday Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Buğday Hasadı Sonrası: Taşıma, Depolama ve Saklama Koşulları
- Buğday Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
- Buğday İçin İklim ve Toprak İstekleri Nelerdir?
- Buğday Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Buğday Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Hangi Yöntemle Yapılmalı?
- Buğday Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Buğdayda Verim ve Ekonomi: Yüksek Ürün İçin Nelere Dikkat Edilmeli?
- Buğday Tarlalarında Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Buğday Zararlıları: Süne, Ekin Kurdu, Buğday Sineği ve Mücadele Yöntemleri