Zerdali Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Aşı ve Anaç Seçimi
Umut Fidancılık Uzman Ekibi2 dk okuma
Zerdali tohumdan yetişir mi? Zerdali fidanı nasıl üretilir: aşı yöntemleri, anaç seçimi ve doğru dikim teknikleri nelerdir?
Zerdali (Prunus armeniaca), meyve ağaçları arasında çoğaltılması en yaygın ve teknik bilgi gerektiren türlerden biridir. Bahçenizde verimli bir zerdali yetiştirmek istiyorsanız, sadece tohum ekmek yeterli değildir; doğru anaç ve aşı yöntemini bilmeniz gerekir.
Tohumla çoğaltma (Anaç yetiştirme)
Zerdali çekirdeği ekilerek yeni bir ağaç elde edilebilir, ancak bu yöntem doğrudan meyve almak için kullanılmaz. Tohumdan çıkan ağaç, ektiğiniz çekirdeğin özelliklerini taşımayabilir; meyve kalitesi düşük, verimi az veya hastalıklara dayanıksız olabilir. Tohumla çoğaltma sadece anaç (çöğür) elde etmek amacıyla yapılır.
Zerdali anaçlarının (çöğürlerinin) sağlıklı gelişmesi için şu adımlar izlenir:
- Kaliteli ve verimli zerdali meyvelerinden alınan çekirdekler kullanılır.
- Çekirdeklerin çimlenmesini kolaylaştırmak için 3-4 hafta boyunca 0-5 °C sıcaklıkta (buzdolabının sebzelik kısmında) bekletilerek katlama işlemine tabi tutulması önerilir.
- Çimlenen çekirdekler uygun toprak yapısına dikilerek bir-iki yıl boyunca anaç (çöğür) olarak büyütülür.
Aşıyla çoğaltma (En etkili yöntem)
Zerdalide en yaygın, en ucuz ve en başarılı çoğaltma yöntemi aşıdır. Bu yöntemde, istediğiniz kaliteli bir zerdali çeşidinin gözü veya kalemi, yukarıda bahsettiğimiz zerdali çöğürünün üzerine nakledilir. Zerdali çöğürleri; kireç, nematod ve kuraklığa dayanımları sayesinde çok iyi sonuçlar verir.
Aşı yaparken dikkat edilmesi gerekenler:
- Aşı Zamanı: Aşı yapılacak ağaçların "su yürümüş" (uyanmaya başlamış) olması, ancak aşı kalemlerinin henüz "uyanmamış" olması gerekir.
- Aşı Türleri: Ağacın gövde kalınlığına göre yöntem değişir. Çapı 5 cm'e kadar olan dallarda yonga veya çift kapaklı göz aşısı; daha kalın gövdelerde ise kalem aşısı (yarma aşı gibi) tercih edilmelidir.
- Saklama: Eğer aşı kalemlerini önceden alacaksanız, nemini kaybetmemesi için plastik bir poşet içinde, buzdolabında saklamalısınız.

Fidan dikerken nelere dikkat edilmeli?
Elinizde aşılı bir fidan varsa, dikim aşamasında yapacağınız hatalar ağacın kurumasına neden olabilir. Doğru dikim için şu kurallara uyun:
- Aşı Yeri Konumu: En kritik kural; aşı noktasını toprak seviyesinden en az 10 cm yukarıda tutmaktır. Eğer aşı yeri toprağa gömülürse, boğaz kısmında yalancı kökler oluşur ve asıl kökler havasızlıktan çürüyerek ağacı kurutur.
- Dikim Derinliği: Kök boğazı ve aşı noktaları asla toprak seviyesinin altında kalmamalıdır.
- Destekleme: Fidan dikildikten sonra mutlaka bir hereğe (destek çubuğuna) bağlanmalıdır. Bağlama işlemi, fidanı sıkmayacak şekilde "ters sekiz" şeklinde ve oynak yapılmalıdır.
- Can Suyu: Dikim işlemi biter bitmez, topraktaki hava boşluklarını gidermek ve köklerin tutunmasını sağlamak için mutlaka can suyu verilmelidir.
Öne Çıkan Ürünler
Fidan taşırken dikkat!
Bahçenize getirdiğiniz meyvelerin veya yeni aldığınız fidanların kalitesini korumak için taşıma sürecine önem verin. Meyveler güneşe ve rüzgara maruz bırakılmamalı, mümkünse soğuk zincir bozulmadan taşınmalıdır. Fidan taşırken de köklerin kurumaması ve hijyenik koşulların korunması hayati önem taşır.
Zerdali hesaplama araçları
Zerdali fidanı hesaplama – arazime kaç zerdali fidanı sığar?
Zerdali verim hesaplama – zerdali ağaçlarımdan kaç kilo zerdali alırım?
Kuru zerdali hesaplama – kaç kilo yaş zerdaliden kaç kilo kuru zerdali çıkar?
1 kg kuru zerdali için yaklaşık 3,3–5 kg yaş zerdali gerekir.
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Zerdali, kayısının yabani/çöğür formudur; kayısı için en yaygın anaçtır.
- Dekara fidan sayısı = 1.000 m² ÷ (sıra arası × sıra üzeri); 10 × 8 m aralıkta 12,5 fidan düşer.
- Meyvesini 5 yaşına kadar olan kısa (buket) dallarda verir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Zerdali fidanı hesaplama · Zerdali verim hesaplama · Kuru zerdali hesaplama
Kaynaklar
- KAYISI YETİŞTİRİCİLİĞİ Lütfen Dikkat! Kayısı, ılıman iklim meyve ... (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/marem/Belgeler/2022/Yetiştiricilik+Bilgileri/Kayısı+Yetiştiriciliği.pdf)
- BADEM YETİŞTİRİCİLİĞİ - Açık Ders Malzemeleri (https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=89615)
Zerdali hakkında diğer yazılar
- Zerdali Budama Rehberi: Şekil Verme, Verim ve Bakım Teknikleri
- Zerdali Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Zerdali Fidanı Seçimi: Çeşitler, Tozlayıcı İhtiyacı ve Kaliteli Fidan Rehberi
- Zerdali Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübrelenmeli?
- Zerdali Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Zerdali Hasat Sonrası: Depolama, Taşıma ve Meyveyi Değerlendirme Yöntemleri
- Zerdali Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
- Zerdali İçin İklim ve Toprak İstekleri: Bahçe Kurarken Nelere Dikkat Edilmeli?
- Zerdali Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Zerdali Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Hangi Yöntemle Sulanmalı?
- Zerdali Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Zerdali Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Zerdali Bahçelerinde Gençleştirme ve Yeniden Dikim Rehberi
- Zerdali Zararlıları ve Hastalıkları: Belirtiler, İzleme ve Mücadele Yöntemleri