Zerdali Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları

Zerdali (Prunus armeniaca) yetiştiriciliğinde en büyük zorluk, bitkinin hastalıklara karşı oldukça hassas olmasıdır. Başarılı bir bahçe yönetimi için hastalık belirtilerini erkenden tanımak ve ilaçtan ziyade kültürel önlemlere odaklanmak gerekir. Hastalıklarla mücadelede tek yol kimyasal ilaçlar değildir; doğru budama, temiz bahçe ve dengeli besleme en güçlü kalkanınızdır. İlaçlama yapmanız gerektiğinde mutlaka ruhsatlı ürünleri, etiket dozunda ve zamanında kullanın; uygulama öncesinde mutlaka il/ilçe tarım müdürlüklerine danışın.

1. Yaprak Delen (Tyloidea/Cercospora spp.)

Belirtiler: Bu hastalıkta yaprak üzerinde yaklaşık 1 mm çapında yağ lekesine benzer lekeler oluşur. Zamanla bu lekeler kırmızımsı-kahverengiye dönüşür. Hastalık ilerledikçe lekeli kısımlar dokusunu kaybederek dökülür ve yaprakta delikler meydana gelir. Meyvelerde ise doğrudan bir belirti görülmese da, yaprak kaybı nedeniyle meyve kalitesi düşer.

Nasıl Yayılır? Hastalık, yaprak, sürgün ve meyve üzerinde belirti göstererek bitkiyi zayıflatır. Özellikle nemli koşullarda yayılımı artar.

Korunma ve Mücadele:

• Hastalık görülen dalları ve sürgünleri, belirtinin en az 1 foot (yaklaşık 30 cm) altından budayarak araziden uzaklaştırın.
• Bahçedeki bitki artıklarını temizleyin.
• İlaçlama zamanı: İlkbaharda çiçek tomurcukları kabardığı dönemde ve sonbaharda yaprak dökümünden sonra, ruhsatlı ürünlerle koruyucu uygulamalar yapılabilir.

2. Bakteriyel Kanser ve Zamklanma (Pseudomonas syringae pv. syringae)

Fotoğraf: Howard F. Schwartz · CC BY 3.0 us

Belirtiler: En çok kayısı, erik ve kirazda görülen bu bakteri hastalığı, zerdalide de ciddi hasar bırakır. Ağaçların zayıflamasına, verimin azalmasına ve meyve kalitesinin düşmesine neden olur. En belirgin özelliği, ana dallarda ve gövdede oluşan, ıslak ve yanık görünümlü kanserli yapılardır. Bu bölgelerden zamk akıntısı görülebilir. Enfeksiyon sonbaharda meydana gelir; bakteriler budama yaralarından, göz diplerinden ve yaprak izlerinden ağaca girer.

Zararı: Çiçekler, gövde, genç sürgünler, dallar ve meyve sapları hastalıktan etkilenir. Ağaç genel bir zayıflık içine girer.

Korunma:

• Bahçenizi kurarken mutlaka sağlıklı ve sertifikalı gözlü fidanlar kullanın.
• Budama yaparken kullandığınız makas ve testeraları her kullanım sonrası dezenfekte edin.
• Ağaçlarda yaralanmaları (budama hatası, dolu zararı vb.) minimumda tutun.
• Ağaçların gövde ve alt dallarını kış güneşinin yakıcı etkisinden korumak için önlemler alın.

3. Kahverengi Çürüklük (Monilinia spp.) ve Diğer Çürümeler

Fotoğraf: Ina · CC0

Belirtiler: Özellikle hasat sonrası görülen bu tür hastalıklarda, meyveler üzerinde çürüklükler oluşur. Meyve dokusu bozulur, meyve yumuşar ve kalitesi hızla düşer.

Korunma:

• Hasat sırasında ve sonrasında meyvelerin temas ettiği tüm ortamların (kasalar, sepetler vb.) dezenfekte edilmiş olduğundan emin olun.
• Yere dökülen meyveleri bekletmeden toplayın ve imha edin.
• Bitkinin direncini artırmak için yetiştirme döneminde mineral ve dengeli beslenmeye (gübrelemeye) özen gösterin.

Öne Çıkan Ürünler

  Zeytin Fidanı Yeni

150,00 TL’den başlayan

Favori

  Ceviz Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Badem Fidanı Yeni

250,00 TL’den başlayan

Favori

  Üzüm Fidanı Yeni

200,00 TL

Favori

  Menengiç Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Elma Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Antep Fıstığı Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Alıç Fidanı Yeni

600,00 TL

Favori

  Nar Fidanı Yeni

250,00 TL

Favori

  İncir Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Kayısı Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Armut Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Şeftali Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

4. Virüs Hastalıkları (Örn: Plum Pox Virus - Şeftali Yaprak Kıvırcıklığı/Kloroz)

Belirtiler: Yaprak ve taç yapraklarda pembemsi renkte çizgiler oluşabilir. Yaprak damarları boyunca renk açılması görülür. Meyvelerde ise halka şeklinde çöküntüler oluşur; bu çöküntülerin olduğu yerler kahverengiye döner. Çekirdekte de bu lekelerin iz düşümü görülebilir. Meyvenin tat ve aroma özelliği kaybolur, meyve tatsızlaşır.

Mücadele: Virüs hastalıklarının kimyasal bir mücadelesi yoktur. Bu nedenle tek ve en etkili yol, virüsten ari (temiz) fidan kullanmaktır. Hastalığa dayanıklı çeşit ve anaç tercih edilmelidir. Hastalığa yakalanmış ağaçlardan asla üretim materyali (çelik, aşılama) alınmamalı, bu ağaçlar sökülerek araziden uzaklaştırılmalıdır. Virüsler yaprak bitleri gibi vektör böceklerle taşındığı için bu böceklere karşı da önlem alınmalıdır.

Genel Bahçecilik ve Budama Notları

Zerdali ağaçlarının sağlığı için budama stratejisi hayati önem taşır:

• Dikim Budaması: Fidan dikilmeden önce kök ve taç budaması yapılmalıdır. Kırılmış veya birbirine girmiş kökler ayıklanmalıdır.
• Şekil Budaması: Genellikle 3 yıl içinde ağaç formu oluşturulmalıdır. Nemli bölgelerde ışığı artırmak için "goble" sistemi tercih edilebilir; ancak çok sıcak bölgelerde bu sistem meyvelerde yanıklara yol açabilir.
• Dikkat: Şiddetli budamalar ağacın zamk salmasına neden olabilir. Kalın dal kesimi yapılması gerekiyorsa, bu işlem tek bir yılda değil, 2-3 yıla yayılarak yapılmalıdır.
• Temizlik: Sonbaharda yere dökülen yaprak, meyve ve dal artıklarını bahçeden temizlemek, hastalık döngüsünü kırmak için en temel kuraldır.