Meyve Fidanı Aşılaması Nasıl Yapılır?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Aşılama, meyveciliğin en eski ve en önemli tekniklerinden biridir. İstenen bir meyve çeşidini çoğaltmak, ağacın çeşidini değiştirmek veya anacın avantajlarından yararlanmak için kullanılır. Bu yazıda meyve fidanı aşılamasının nasıl yapıldığını anlatıyoruz.
Aşı Nedir?
Aşı, iki farklı bitki parçasının birleştirilerek tek bir bitki gibi büyümesinin sağlanmasıdır:
- Anaç: Kök ve alt gövdeyi oluşturan bitki
- Kalem veya göz: Meyvesi istenen çeşitten alınan parça
Aşının tutması için anaç ve kalemin kambiyum tabakalarının (kabuğun hemen altındaki canlı, büyüme yapan tabaka) birbirine temas etmesi gerekir.
Aşı Neden Yapılır?
- Çeşidin meyve özelliklerini birebir korumak
- Erken meyveye yatmayı sağlamak
- Anaç aracılığıyla ağaç boyunu, toprak uyumunu ve dayanıklılığı ayarlamak
- Yaşlı veya istenmeyen çeşitteki ağaçları yeni bir çeşide çevirmek
- Tozlayıcı dal eklemek
Göz Aşıları
T (Kalkan) Göz Aşısı
En yaygın yöntemdir. Anacın kabuğu kolay kalktığında yapılır.
- Anaç üzerinde, toprak seviyesinden 10-20 cm yukarıda T şeklinde bir kesik açılır.
- Kalem dalından, gözü içeren kalkan şeklinde bir kabuk parçası çıkarılır.
- Göz, T kesiğinin kabukları aralanarak içine yerleştirilir.
- Aşı bandıyla gözün kendisi açıkta kalacak şekilde sıkıca sarılır.
Durgun göz aşısı temmuz sonu-eylül arasında yapılır, göz ilkbaharda sürer. Sürgün göz aşısı ilkbahar-yaz başında yapılır, göz aynı yıl sürer.
Yongalı Göz Aşısı
Anaçtan küçük bir odun yongası çıkarılır ve yerine aynı boyutta, gözü içeren bir yonga yerleştirilip bağlanır. Kabuğun kalkmasına gerek olmadığından daha geniş bir zaman aralığında yapılabilir; başarı oranı yüksektir.
Kalem Aşıları
Genellikle kış sonu-erken ilkbaharda, kalemler dinlenmedeyken yapılır. Kalemler kışın kesilip serin ve nemli ortamda saklanır.
Yarma Aşı
Anaç kesilir, ortasından yarılır ve kama şeklinde hazırlanan bir veya iki kalem, kambiyumlar çakışacak şekilde yarığa yerleştirilir. Kalın anaçlarda ve çeşit değiştirmede kullanılır.
Dil (İngiliz) Aşısı
Anaç ve kalem aynı kalınlıkta olduğunda, her ikisine de eğik kesim ve dil açılarak birbirine geçirilir. Bağlantı çok sağlamdır.
Kakma (Kabuk Altı) Aşısı
Kabuk kalktığı dönemde, kalın dallarda kabuk ile odun arasına kalemler yerleştirilir.
Öne Çıkan Ürünler
Aşı Başarısı İçin İpuçları
- Anaç ve kalem aynı türden veya uyumlu türlerden olmalıdır.
- Kalemler sağlıklı, virüsten ari ve verimli ağaçlardan alınmalıdır.
- Bıçak çok keskin ve temiz olmalıdır.
- Kesit yüzeyleri kurutulmadan, hızla birleştirilmelidir.
- Kambiyum tabakaları en az bir tarafta tam çakışmalıdır.
- Bağlama sıkı olmalı, açık yüzeylere aşı macunu sürülmelidir.
- Çok sıcak, yağışlı veya rüzgârlı günlerde aşı yapılmamalıdır.
Aşı Sonrası Bakım
- Göz aşılarında 2-3 hafta sonra göz yeşil kalmışsa aşı tutmuştur.
- Durgun göz aşılarında ilkbaharda anaç, gözün hemen üzerinden kesilir.
- Anaçtan çıkan sürgünler düzenli olarak temizlenir.
- Bağlar, gövdede boğulma yapmadan zamanında gevşetilir.
- Yeni sürgün rüzgâra karşı desteklenir.
Aşılama biraz pratik gerektirse de doğru teknikle, en sevdiğiniz meyve çeşidini kendi ağaçlarınızda çoğaltmanın keyifli bir yoludur.