Leylak Nasıl Çoğaltılır? Çelikle ve Tohumla Çoğaltma Yöntemleri

Leylak (Syringa vulgaris), o eşsiz kokusu ve bahar çiçekleriyle bahçelerin vazgeçilmezidir. Ancak leylak yetiştiriciliğinde en önemli kural şudur: Eğer mevcut bir çeşidin (örneğin beyaz çiçekli veya mor çiçekli bir türün) özelliklerini birebir korumak istiyorsanız, tohumdan yetiştirmemelisiniz. Tohumdan çıkan bitki, ana bitkinin özelliklerini taşımayabilir. Bahçecilikte en çok tercih edilen ve en başarılı sonuç veren yöntem çelikle çoğaltmadır.

Çelikle çoğaltma (En garantili yöntem)

Evde veya bahçede yeni leylak fidanları üretmek istiyorsanız, sağlıklı bir ana bitkiden alacağınız dal parçalarıyla (çelikle) ilerlemek en mantıklı yoldur. Bu yöntemle elde ettiğiniz bitki, ana bitkinin genetik kopyası olur.

1. Doğru zamanı seçin: Çelik almak için en uygun dönem, bitkinin büyüme döneminde olduğu zamanlardır.
2. Çelik hazırlığı: Sağlıklı, hastalıksız ve güçlü bir leylak bitkisinden, yaklaşık 12–20 cm boyunda, yarı odunsu (ne çok taze ne de çok sertleşmiş) sürgünler kesin.
3. Budama ve hazırlık: Çeliğin alt kısmındaki yaprakları temizleyin, sadece üst kısımda birkaç yaprak bırakın. Bu, bitkinin enerjisini yaprak büyütmeye değil, kök çıkarmaya odaklamasını sağlar.
4. Dikim ortamı: Çelikleri, drenajı iyi olan, torf ve perlit karışımı gibi havadar bir ortama dikin. Toprağın sürekli nemli kalması ama çamur gibi olmaması çok önemlidir; aksi halde çelikler çürür.
5. Köklendirme süreci: Nemli bir ortam sağlamak için çeliklerin üzerini şeffaf bir kapakla kapatabilirsiniz. Köklenme gerçekleşene kadar sabırlı olmalı ve ortamı kontrol altında tutmalısınız.

Tohumla çoğaltma

Leylak tohumları, bitkinin meyvesi olan kapsüllerin içinden elde edilir. Tohumdan yetiştirme yöntemi daha çok yeni çeşitler geliştirmek isteyen profesyoneller tarafından kullanılır. Ev bahçeciliğinde tohum kullanmanın bazı zorlukları vardır:

• Tohumdan yetişen bitki, ektiğiniz çiçeğin rengini veya kokusunu vermeyebilir; yani beklentinizin dışında bir bitki ile karşılaşabilirsiniz.
• Tohumdan gelen bitkilerin çiçek açması, çelikle üretilenlere göre çok daha uzun zaman alabilir.
• Tohumların çimlenme başarısı, ortam koşullarına bağlı olarak değişkenlik gösterebilir.

Leylak yetiştirirken dikkat edilmesi gerekenler

Yeni yetiştirdiğiniz veya diktiğiniz leylakların sağlıklı gelişmesi için şu noktaları göz önünde bulundurmalısınız:

• Soğuk iklim ihtiyacı: Leylaklar, tomurcuklarının olgunlaşması için kışın uzun bir soğuk dinlenme dönemine ihtiyaç duyar. Bu yüzden soğuk kış iklimlerine uyumlu bölgelerde çok daha iyi performans gösterirler.
• Toprak yapısı: Farklı toprak türlerine uyum sağlasalar da, aşırı asidik veya drenajı kötü (su tutan) topraklarda gelişmekte zorlanırlar. Toprağın suyun süzülmesine izin vermesi hayati önem taşır.
• Kökten gelen sürgünler: Leylaklar köklerinden veya tabanından yeni sürgünler verebilir. Eğer aşılı bir çeşit yetiştiriyorsanız, ana gövdenin formunu bozmamak ve bitkinin enerjisini çalmamak için bu yabani sürgünleri temizlemelisiniz.
• Hava akışı: Yaz aylarında yapraklarda görülebilen külleme hastalığı riskini azaltmak için, bitkinin merkezini budayarak içeride hava sirkülasyonunu sağlamak faydalıdır.

Not: Bitkinizde hastalık veya zararlı (koşnil, yaprak galeri sineği, tırtıllar vb.) fark ederseniz, bölgenizdeki tarım müdürlüklerine danışarak ruhsatlı ürünler ve doğru uygulama yöntemleri hakkında bilgi alınız.