Kakao Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Kakao yetiştiriciliğinde ay ay yapılacak bakım işleri: hastalıklarla mücadele, aşılama teknikleri, sulama ve zararlı kontrolü için kapsamlı rehber.
Aşağıdaki takvim, kakao yetiştiriciliğinde genel bakım prensiplerini içermektedir. Kakao tropikal bir bitki olduğu için Türkiye'de ancak kontrollü ortamlarda (seralar vb.) yetiştirilebilir. Uygulamalar, bulunduğunuz bölgenin mikro klimasına, sera sıcaklığına ve bitkinin gelişim evresine göre değişiklik gösterebilir. Her zaman bitkinin o anki ihtiyacını gözlemleyerek hareket edin.
Ocak – Şubat
- Bitki Sağlığı Kontrolü: Kış döneminde bitkilerin genel durumu, yaprak dökümü ve gövde sağlığı gözden geçirilmelidir.
- Hastalık Takibi: Phytophthora spp. (siyah pod çürüklüğü) gibi mantari hastalıkların belirtileri olup olmadığı kontrol edilmelidir.
- Genetik Kaynakların Korunması: Eğer yeni bir üretim planlanıyorsa, tohumların saklanmasının zor (recalcitrant) olduğu unutulmamalı, taze ve sağlıklı materyal teminine odaklanılmalıdır.
- Hijyen: Budama yapılması gerekiyorsa, hastalık bulaşmasını önlemek için budama makasları mutlaka dezenfekte edilmelidir.
Mart – Nisan
- Aşılama Dönemi: Kakao yetiştiriciliğinde genellikle tohumdan yetişen anaçlar (rootstock) kullanılır. Bölgeye ve çeşide göre HSCT 4, IMC 67, TSH 1188 veya EET 400 gibi tercih edilen anaçlar üzerinden aşılama yapılabilir.
- Aşı Bakımı: Aşılama sonrası bitki %50'den fazla gölge altında tutulmalı ve aşılı bölge (union) mutlaka kuru tutulmalıdır.
- Sulama Yöntemi: Aşılı bitkilerde aşılı bölgeye su gelmemesi için üstten sulama yerine damlama sulama tercih edilmelidir.
- Bitki Gelişimi: Tohum çimlenmesini hızlandırmak ve mikroorganizmaları baskılamak için Streptomyces camerooniansis gibi faydalı bakterilerin kullanımı düşünülebilir.
Mayıs – Haziran
- Zararlı Takibi (Böcekler): Kakao meyve koçan delicisi (Conopomorpha cramerella) gibi zararlıların meyve duvarına ve dokularına zarar verip vermediği kontrol edilmelidir.
- Meyve Gelişimi: Meyve çapı 40–60 mm veya uzunluğu 80–120 mm arasına geldiğinde, meyve koçan delicisine karşı koruyucu önlemler (meyve kılıfı/sleeving gibi) değerlendirilmelidir.
- Entegre Mücadele (IPM): Zararlılarla mücadelede biyopestisitler (faydalı mikroorganizmalar, bitki özleri veya avcı böcekler) kullanımı çevre sağlığı açısından önceliklendirilmelidir.
- Sulama: Bitkinin büyüme döneminde su ihtiyacı artar; düzenli sulama yapılmalıdır.

Temmuz – Ağustos
- Hastalık ve Zararlı Kontrolü: Helopeltis spp. (kakao miridleri) gibi zararlıların etkisi gözlemlenmelidir. Bu zararlılara karşı bitki özleri veya faydalı mantarlar (Beauveria bassiana gibi) içeren biyolojik yöntemler araştırılabilir.
- Meyve Kalitesi: Meyvelerde erken olgunlaşma, küçük ve yassı çekirdek oluşumu gibi belirtiler (meyve koçan delicisi belirtileri) takip edilmelidir.
- Ekosistem Yönetimi: Bahçede doğal düşmanları desteklemek için çiçekli bitkilerin varlığı ve kimyasal ilaçlamadan kaçınılması önemlidir.
- Virüs Kontrolü: Cacao swollen shoot virus gibi bulaşıcı hastalıkların belirtileri (yaprak dökümü, kurumalar) takip edilmelidir. Virüs bulaşmış ağaçların tedavisi mümkün olmadığından, bulaşma kaynakları (aşılama araçları, böcekler) kontrol altında tutulmalıdır.
Öne Çıkan Ürünler
Eylül – Ekim
- Hasat Hazırlığı: Meyvelerin olgunlaşma durumu ve hasat zamanı takip edilmelidir.
- Meyve Çürüklüğü ile Mücadele: Moniliophthora roreri (frosty pod rot) veya Moniliophthora perniciosa (witches' broom) gibi mantar hastalıklarının belirtileri olup olmadığı kontrol edilmelidir.
- Sanitasyon: Hastalıklı veya çürümüş meyvelerin bahçeden uzaklaştırılması, hastalık yayılımını önlemek için kritiktir.
- Gübreleme: Bitkinin gelecek sezon için enerji depolamasına yardımcı olacak besleme programları gözden geçirilmelidir.
Kasım – Aralık
- Hasat ve Temizlik: Hasat edilen meyvelerin sağlıklı bir şekilde işlenmesi sağlanmalıdır.
- Bitki Temizliği: Bahçedeki yabancı otların temizlenmesi ve bitki çevresinin düzenlenmesi yapılmalıdır.
- Yaban Hayatı Kontrolü: Fareler veya diğer kemirgenlerin meyvelere zarar verip vermediği kontrol edilmelidir.
- Yıl Sonu Değerlendirmesi: Bir sonraki yıl için ihtiyaç duyulacak aşılama materyalleri ve gübreleme planları hazırlanmalıdır.
Kakao hesaplama araçları
Kakao fidanı hesaplama – arazime kaç kakao fidanı sığar?
Kakao verim hesaplama – kakao ağaçlarımdan kaç kilo kuru kakao çekirdeği alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Dünya ortalama kakao verimi hektara yaklaşık 400 kg kuru çekirdektir (dekara 40 kg).
- Gölge ağaçları altında, nemli tropik iklimde yetişir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Kakao fidanı hesaplama · Kakao verim hesaplama
Kaynaklar
- Wikipedia – Theobroma cacao (https://en.wikipedia.org/wiki/Theobroma_cacao)
- Increasing the resilience of cacao to major pest and disease threats in ... (https://www.aciar.gov.au/sites/default/files/2020-08/pr149-cocoa-ipm.pdf)
- Grafting Cacao (https://www.ctahr.hawaii.edu/oc/freepubs/pdf/F_N-55.pdf)
- PESTS & DISEASES OF CACAO - Department of Agriculture (https://www.car.da.gov.ph/wp-content/uploads/2023/05/Peast-and-Diseases-of-Cacaco.pdf)
Kakao hakkında diğer yazılar
- Kakao Budama ve Bakım Teknikleri: Verim ve Zararlılarla Mücadele
- Kakao Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı Yöntemleri
- Kakao Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Kakao Fidanı Seçimi: Çeşitler ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Kakao Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübrelenmeli?
- Kakao Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Kakao Hasadı Sonrası İşleme: Tohumların Kurutulması, Mayalanması ve Saklanması
- Kakao Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Kakao İçin İklim ve Toprak İstekleri
- Kakao Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Kakao Sulama Rehberi: Ne Zaman, Nasıl ve Hangi Yöntemle Sulanmalı?
- Kakao Verimi ve Ekonomik Değeri Hakkında Bilmeniz Gerekenler
- Kakao Bahçelerinde Gençleştirme ve Yeniden Dikim Stratejileri
- Kakao Zararlıları: Kakao Meyve Dibboru, Helopeltis ve Termit Mücadelesi