Zerdali bahçesi kurarken dikim mesafeleri nasıl belirlenmelidir?
Dikim mesafeleri; kullanacağınız anaç, çeşit, toprak yapısı ve iklim şartlarına göre değişir. Sulanabilen ve derin topraklarda dikim mesafeleri, susuz ve kıraç alanlara göre daha geniş tutulmalıdır. Toprak işleme kolaylığı için kare dikim, güneş ve hava verimliliği için üçgen dikim tercih edilebilir. Sık dikim sistemlerinde ise birim alandan daha yüksek verim alınabilir ancak bu sistemde her yıl düzenli yaz budaması yapılması şarttır.
Zerdali dikimi ne zaman yapılmalıdır?
Dikim zamanı bölgenin iklimine göre değişir. Kış mevsiminin ılık geçtiği bölgelerde sonbaharda, yaprak dökümünden itibaren dikim yapılabilir. Ancak kışın çok şiddetli soğukların görüldüğü bölgelerde, fidanın don riskine karşı ilkbaharda, tomurcuk kabarmadan hemen önce dikim yapılması daha güvenlidir.
Zerdali fidanı dikerken nelere dikkat edilmelidir?
Fidan çukuru açıldıktan sonra köklerin hava boşluğu kalmayacak şekilde toprakla doldurulup hafifçe ayakla bastırılmalıdır. En kritik nokta, aşı yerinin toprak seviyesinden en az 10 cm yukarıda tutulmasıdır. Eğer aşı noktası aşağıda kalırsa, boğaz kısmında yalancı kökler oluşur ve esas kökler havasızlıktan çürüyerek fidanın kurumasına neden olur. Ayrıca dikilen fidan bir hereğe ters sekiz şeklinde, oynak olacak şekilde bağlanmalı ve dikim biter bitmez mutlaka can suyu verilmelidir.
Zerdali fidanında hangi anaçlar kullanılabilir?
Türkiye'de en yaygın kullanılan anaç zerdali çöğürüdür. Zerdali anaçları; kireç, nematod ve kuraklığa dayanımıyla bilinir ancak taban suyu yüksek ve ağır topraklarda başarıları düşüktür. Eğer toprağınız killi, fazla su tutan veya taban suyu yüksek bir yapıdaysa erik anaçlarını (örneğin Myrobolan 29-C veya Pixy) tercih edebilirsiniz. Nadiren de olsa şeftali ve badem anaçları da kullanılabilmektedir.
Zerdali ağacında azotlu gübreleme nasıl yapılmalıdır?
Azot, bitkinin gelişimi ve verimi için çok önemlidir ancak topraktan kolayca uzaklaşabilir. Bu yüzden azotlu gübreler tek seferde değil, birkaç parçaya bölünerek verilmelidir. Azot eksikliğinde yapraklar sararır ve büyüme yavaşlar; fazlalığında ise yapraklar mavimsi-yeşil bir renk alır, meyve olgunlaşması gecikir ve verim düşer.
Fosfor ve potasyum gübrelemesi meyveyi nasıl etkiler?
Fosfor, çiçek gözü oluşumunu ve meyve kalitesini doğrudan etkiler; eksikliğinde verim düşer ve meyve olgunlaşması gecikir. Potasyum ise meyvenin rengini, lezzetini ve kuru madde miktarını artırır. Ayrıca bitkinin hastalıklara, don zararına ve kuraklığa karşı direncini güçlendirir. Potasyum eksikliğinde büyüme ve çiçeklenme gerileyebilir.
Zerdali ağacında bor eksikliği neden önemlidir?
Bor, çiçeklerde polen kalitesini ve döllenmeyi doğrudan etkileyen bir mikro besin elementidir. Meyve tutumunu artırmak için çiçeklenmeden önce veya ağaçların uyku döneminde yapraktan bor uygulaması yapılması faydalıdır.
Demir ve çinko eksikliği hangi durumlarda görülür?
Özellikle toprak pH'sının ve EC (tuzluluk) değerinin yüksek olduğu topraklarda demir ve çinko eksikliği sık görülür. Bu tür durumlarda, bitkinin besin alabilmesi için şelatlı gübreler kullanılarak yapraktan uygulama yapılması önerilir.
Zerdali budaması nasıl yapılmalıdır?
Fidan dikilmeden önce kök ve taç budaması yapılmalıdır. Kök budamasında yaralı ve kırık kökler ayıklanmalı, uzun kökler çukur boyutuna göre kısaltılmalıdır. Meyve ağaçlarında şekil budaması genellikle 3 yıl içinde tamamlanır. Göble (çanak) sistemi nemli bölgelerde ışık ve hava için iyidir ancak çok sıcak bölgelerde meyve ve yaprak yanıklarına yolunabilir. Budama yaparken kalın dalların kesimi 2-3 yıla yayılmalıdır; çünkü şiddetli budama ağaçta zamk salgısına ve zamanla kurumaya neden olabilir.
Gübreleme yapmadan önce ne yapmalıyım?
Bahçe tesisi kurulmadan önce mutlaka toprak analizi yaptırmalısınız. Toprağın uygunluğunu belirlemek için üç farklı derinlikten (0-30, 30-60, 60-90 cm) numune alınmalıdır. Sonraki yıllardaki gübreleme programınız da mutlaka 0-30 cm derinlikten alınan analiz sonuçlarına göre hazırlanmalıdır.
Zerdali ağacında meyve tutumu nasıl artırılır?
Meyve tutumunu artırmak için bor uygulamaları gibi besin elementlerinin dengeli verilmesi ve uygun anaç-çeşit uyumunun sağlanması önemlidir. Ayrıca dikim sırasında aşı noktasının hakim rüzgar yönünün tersine bakacak şekilde ayarlanması da ağaç sağlığı için kritik bir detaydır.
Gübreleme ne zaman bitirilmelidir?
Zerdali bahçelerinde yapılan gübreleme işlemleri, bitkinin gelişim dönemine göre planlanmalıdır. Genel bir kural olarak, gübreleme faaliyetlerinin en geç ağustos ayı ortalarında bitirilmesi önerilmektedir.
