Taflan yapraklarında beyaz toz tabakası neden olur?
Yaprak yüzeyinde, özellikle de yaprağın alt kısmında görülen beyaz, unsu bir tabaka külleme hastalığına (Podosphaera spp.) işaret eder. Bu durum başlangıçta sadece bir kaplama gibi görünse de ilerleyen süreçte alt dokular kahverengiye dönerek ölebilir. Bu tür enfeksiyonlarda, alışılagelmişin aksine, ölen dokular düşerek yaprakta düzensiz delikler ve tırtıklı kenarlar bırakabilir. Bu görüntü bazın böcek hasarı ile karıştırılabilir ancak kenarların mantarlaşmış, kahverengi bir görünümde olması hastalığı ayırt eder.
Karayemiş yapraklarında delikler neden oluşur?
Yapraklarda "shot-hole" denilen, mermi izine benzeyen delikler birkaç farklı nedenden kaynaklanabilir. Yaprak leke mantarları (Stigmina carpophila ve Eupropolella britannica) yaprakta kahverengi lekeler oluşturur ve bu lekelerin merkezleri zamanla düşerek delikler açar. Eupropolella türünde lekeler daha büyük olabilir ve mantar meyveleri görülebilir. Ayrıca Pseudomonas syringae adlı bakteri, suyla ıslanmış gibi görünen lekeler oluşturup sonra bu kısımların düşmesine yol açabilir. Belirtiler şiddetliyse bitki genel bir yaprak dökümü yaşayabilir.
Taflan bitkisinde bakteriyel hastalık belirtileri nelerdir?
Bakteriyel kaynaklı sorunlarda (özellikle Pseudomonas syringae), yapraklarda önce suyla ıslanmış gibi görünen lezyonlar oluşur. Bu lekeler genişleyerek açık kahverengi bir renk alır ve etrafında sarımsı (klorotik) bir halka meydana gelir. Bitki savunması bu lezyonun büyümesini durdurduğunda, ölen kısım yapraktan düşer ve geriye delik kalır. Bu durum da tıpkı mantar hastalıkları gibi yaprağın formunu bozar.
Karayemiş hastalıklarıyla nasıl mücadele edilir?
En temel kontrol yöntemi, iyi yetiştirme tekniklerini uygulamaktır. Doğru budama, yabancı ot kontrolü ve bitki sağlığını koruyacak bakım yöntemleri ilk savunma hattıdır. Eğer bitki çok estetik görüntüsünü kaybetmişse, etkilenmiş yaprakları temizlemek ve yeni sürgünleri teşvik etmek için budama yapılabilir. Ancak bitkiyi strese sokmamak adına çok ağır budamalardan kaçınılmalıdır. Bitki genellikle güçlü bir türdür; ancak çok kötü durumdaysa besleme desteği düşünülebilir.
Taflan için ilaç (fungisit) kullanımı gerekli midir?
Genel tavsiye, kimyasal kullanımından kaçınılması yönündedir. Fungisitler (organik olanlar dahil) toprak sağlığını etkileyebilir ve çevresel zararlar verebilir. Eğer ilaçlama yapılacaksa, mutlaka ruhsatlı ürünler kullanılmalı, etiket dozuna uyulmalı ve uygulama sırasında çevreye zarar vermeyecek şekilde hareket edilmelidir. Bakteriyel hastalıklar (bacterial shothole) için ev bahçeciliğinde kullanılabilecek özel bir ürün bulunmamaktadır. Ev yapımı karışımların kullanılması önerilmez çünkü bunlar denetlenmemiştir.
Karayemiş nerede ve nasıl yetiştirilmelidir?
Taflan, özellikle Doğu Karadeniz gibi nemli ve bitki çeşitliliğinin yüksek olduğu bölgelerde çok iyi gelişir. Artvin gibi illerimizde bitki çeşitliliğinin çok yüksek olması, bu türlerin doğal ortamlarında daha dirençli olmasını sağlar. Bitki dikilirken drenajı iyi, toprağı besleyici ve uygun iklim koşullarına sahip alanlar seçilmelidir. Bölgenize ve çeşidinize göre en doğru dikim zamanı ve toprak ihtiyacı için il/ilçe tarım müdürlüğüne danışmanız faydalı olacaktır.
Taflan (Karayemiş) hangi türleri etkileyen hastalıklar vardır?
Cherry laurel (Prunus laurocerasus) en çok etkilenen türdür. Birçok hastalık türü aynı zamanda Portuguese laurel (Prunus lusitanica) bitkisinde de görülebilir. Hastalık etmenleri arasında Podosphaera türleri (külleme), Stigmina carpophila ve Eupropolella britannica (yaprak leke mantarları) ile Pseudomonas syringae (bakteri) yer alır. Ayrıca Xanthomonas arboricola pv. pruni bakterisinin de karayemişi etkileyebileceği bilinmektedir.
Külleme hastalığı kışın nasıl hayatta kalır?
Külleme etmenleri (Podosphaera türleri), kış boyunca bitkinin her dem yeşil (evergreen) olan yaprakları üzerindeki miselyumlar aracılığıyla hayatta kalabilir. Bu durum, hastalığın ilkbaharda tekrar hızla yayılmasına neden olur. Hastalık esas olarak ilkbahardan sonbahara kadar olan dönemde aktifleşir.
Mantar ve bakteriyel hastalıklar nasıl yayılır?
Mantar sporları genellikle hava yoluyla taşınırken, leke mantarları ve bakteriyel hastalıklar yağmur damlalarıyla yayılır. Bakteriler, rüzgarla taşınan yağmur sayesinde bitki dokularına doğal açıklıklardan veya yaralardan giriş yapabilir. Bu nedenle nemli ve yağışlı dönemlerde hastalık riski artar.
Taflan bitkisi çok hızlı mı büyür?
Taflan genel olarak güçlü ve dayanıklı bir bitkidir. Uygun bakım koşullarında ve besleme desteğiyle sağlıklı bir gelişim gösterir. Ancak hastalık baskısı altındaki bitkilerde büyüme duraksayabilir veya yaprak kaybı nedeniyle bitki formunda bozulmalar görülebilir.
Yeni dikilen taflanlarda hastalık riski var mıdır?
Evet, özellikle fidanlık stoklarından alınan veya yeni dikilen bitkilerde hastalık riski mevcuttur. Özellikle ithal veya yeni dikilen bitkilerde görülebilecek şüpheli durumlarda (yaprak lekeleri, gövde kanserleri veya şiddetli yaprak dökümü gibi), bitki sağlığı yetkililerine bildirim yapılması önerilir.
Taflan bakımı için gübreleme şart mıdır?
Taflan genellikle oldukça dayanıklı (robust) bir bitkidir ve çoğu zaman ekstra bir besleme gereksinimi duymaz. Ancak bitkinin genel sağlığını korumak ve hastalıklarla mücadelesini kolaylaştırmak adına, bitki türüne ve toprak yapısına uygun, dengeli bir besleme programı uygulanabilir. Yine de aşırı gübrelemeden kaçınılmalıdır.
