Antalya Gazipaşa Fidancı – Muz Fidanı ve Yetiştiriciliği

Muz Gübreleme Rehberi: Hangi Besin Ne Zaman Verilmeli?

Muz, çok hızlı gelişen, vejetasyon süresince devasa bir yeşil aksam (yaprak ve gövde) üreten ve topraktan çok yüksek miktarda besin maddesi tüketen bir bitkidir. Sadece organik gübre kullanmak muz bahçesi için yeterli değildir; bitkinin yüksek besin ihtiyacını karşılamak için mineral gübreleme de mutlaka yapılmalıdır. Ancak yanlış gübreleme, meyvenin vaktinden önce sararmasına veya salkım kaybına yol açabilir. Bu yüzden gübreleme stratejisi "tahmine" değil, analize dayanmalıdır.

Gübrelemede ilk adım: Analiz ve Toprak Hazırlığı

Muz bahçesi kurulurken arazi 80–100 cm derinlikte işlenmelidir. Dikim yapılacak çukurlar (ocaklar) 1-1,5 m çapında ve 60-70 cm derinlikte açılmalıdır. Dikim öncesinde toprak analizine göre gübreleme planı yapılmalıdır. Dikim çukurlarına, fidanla birlikte toprak-çiftlik gübresi karışımı (harç) hazırlanarak köklerin etrafı kapatılmalıdır. Eğer dikim yapılacak alanda taban suyu seviyesi 1 metreye kadar yakınsa, mutlaka drenaj sistemi kurulmalıdır.

Temel besin elementleri ve görevleri

• Potasyum (K): Muzun en çok ihtiyaç duyduğu elementlerin başında gelir. Bitki metabolizasyonunda fotosentez ürünlerinin taşınmasını sağlar, su dengesini ayarlar ve verimi artırır. Yeterli potasyum; daha ağır salkımlar, daha fazla tarak ve daha büyük parmak oluşumu sağlar. Ayrıca meyve kabuğunu kalınlaştırarak depolama ömrünü uzatır.
• Azot (N): Yeşil aksamın gelişimi için kritiktir. Bitki, hayat dönemi boyunca kullanacağı azotun büyük kısmını ilkbaharın ilk aylarında, gelişim atak yaptığı dönemde kullanır.
• Fosfor (P): Kök gelişimini destekler ve salkım oluşumunu güçlendirir. Özellikle meyve oluşumundan 1-1,5 ay önceki dönemde fosfor ihtiyacının karşılanması, tarak ve parmak sayısını artırır.
• Magnezyum (Mg) ve Kalsiyum (Ca): Magnezyum, fosforun kökten alınmasını sağlar; magnezyum düşükse fosfor yukarı taşınamaz. Ancak kalsiyum ve magnezyum fazlalığı, potasyum alımını engelleyebilir.
• Organik Madde: Topraktaki organik madde oranı ortalama %5 olmalıdır. Organik madde, toprağın fiziksel yapısını iyileştirir, su tutma kapasitesini artırır ve bitkinin hastalıklara karşı direncini yükseltir.

Besin eksikliği nasıl anlaşılır?

• Azot Eksikliği: Bitkinin tamamında açık yeşil veya sarı renk görülür. Yaprak damar ve sapları pembemsi bir renk alabilir. Bitki büyümesi zayıflar ve çalımsı bir görünüm oluşur.
• Fosfor Eksikliği: Yaprak kenarlarında ölüm belirtileri görülür ve yapraklar "testere dişi" gibi bir görüntü alır.
• Potasyum Eksikliği: Meyve kalitesi düşer. (Not: Eğer azot miktarı potasyuma oranla çok fazla ise, meyveler tam olgunlaşmadan sararabilir.)
• Magnezyum Eksikliği: Fosforun kökten alımını ve yukarı taşınmasını doğrudan engeller.

Gübreleme zamanı ve yöntemi

Gübre miktarları toprak analizine göre belirlenmelidir. Genel uygulama takvimi şu şekildedir:

1. Dikim Esnasında: Çukurlara 40-50 kg kadar iyi yanmış kaliteli çiftlik gübresi ile birlikte, toprak analizine göre belirlenen miktarlarda azotlu, fosforlu ve potaslı kompoze gübreler konulmalıdır.
2. Budama Anında: Azotun 1/4'ü ve potasyumun yarısı verilmelidir.
3. Budamadan 2 Ay Sonra: Azotun 1/4'ü verilmelidir.
4. Budamadan 4 Ay Sonra: Azotun 1/4'ü verilmelidir.
5. Budamadan 6 Ay Sonra: Azotun kalan 1/4'ü ve potasyumun kalan yarısı verilmelidir.

Dikkat: Azot miktarının gereğinden fazla uygulanması, salkımların tam oluşmadan kırılmasına ve salkım kaybına neden olabilir. Ayrıca aşırı fosfor uygulaması da tarak ve parmak sayısını azaltabilir. Gübreleme dozları için mutlaka bölgenizdeki tarım müdürlüklerine veya uzmanlara danışın.

Muz Yetiştiriciliğinde Budama, Bakım ve Hasat Teknikleri

Muz yetiştiriciliği, diğer meyve ağaçlarından farklı olarak bir "budama" değil, bir "sürgün yönetimi" sürecidir. Muz bitkisi teknik olarak bir ağaç değil, dev bir otsu bitkidir. Bu nedenle klasik anlamda dalları kesmek yerine, bitkinin verimini düşüren yaşlı gövdelerin (ana bitki) ve kontrolsüz büyüyen yavru sürgünlerin (pinçlerin) yönetilmesi esastır. Doğru bakım, meyve kalitesini ve bitkinin ömrünü doğrudan etkiler.

Muzda sürgün yönetimi ve temizleme nasıl yapılır?

Muz yetiştiriciliğinde temel amaç, ana bitkinin çevresinde çok fazla yavru oluşmasını engelleyerek enerjiyi meyveye yönlendirmektir. Bu süreçte şu adımlar izlenmelidir:

• Yaşlı bitkilerin temizlenmesi: Meyvesini vermiş olan ana bitki, dallar dipten kesilerek tamamen bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Bu işlem tüm bahçede ya bir defada ya da 2-3 seferde yapılabilir.
• Pinçlerin (yavruların) seçimi: Toprak altı gövdesinden (rizom) çıkan ve "pinç" olarak adlandırılan sürgünlerden sadece belirli olanlar bırakılmalıdır. Özellikle 40-50 cm boyunda, kılıç yapraklı, sağlıklı ve güçlü sürgünler seçilmelidir.
• Gereksiz sürgünlerin uzaklaştırılması: Bitkinin besinini tüketen, meyve verimi düşük veya çok sıklaşan yavrular temizlenmelidir.
• Yaprak temizliği: Kurumuş, hastalıklı veya meyve salkımının güneş almasını engelleyen yapraklar temizlenerek bitkinin hava alması sağlanmalıdır.

Gübreleme zamanları ve miktarları nasıl olmalıdır?

Muz, yüksek besin ihtiyacı olan bir bitkidir. Gübreleme programı budama ve sürgün yönetimiyle eş zamanlı yürütülmelidir. Özellikle azot (N), fosfor (P) ve potasyum (K) dengesi çok kritiktir:

• Budama/Temizleme anında: Bitkinin yeni sürgün verme döneminde azotun 1/4'ü, fosforun tamamı ve potasyumun yarısı verilmelidir.
• Gelişim döneminde: Budamadan 2 ay sonra azotun 1/4'ü, 4 ay sonra 1/4'ü, 6 ay sonra ise kalan 1/4'ü verilmelidir.
• Potasyum takviyesi: Potasyumun kalan yarısı da bu periyotlara uygun şekilde tamamlanmalıdır.

Hasat kriterleri ve meyve koruma

Muz hasadı, meyvenin fiziksel bütünlüğünü bozmadan yapılmalıdır. Hasat sırasında meyvenin zarar görmesi, zedelenmesi, meyvenin korunmasını zorlaştırır ve pazar değerini ciddi oranda düşürür.

• Hasat zamanı: Meyvelerin parmaklarındaki köşeli yapının dörtte üçü kaybolduğu (3/4 dolulukta) dönem hasat için en uygun zamandır.
• Hasat süresi: Meyvenin çiçeklenmeden (doğumdan) itibaren çeşit ve yetiştirme koşullarına bağlı olarak 90 ile 140 gün arasında bir süre geçmesi gerekir.

Meyve olgunlaştırma süreci nasıl yönetilir?

Ticari olarak kapalı odalarda muzun olgunlaştırılması, kontrollü bir süreç gerektirir. Bu süreçte sıcaklık ve etilen gazı yönetimi şu aşamalardan oluşur:

1. Sıcaklık yönetimi: Olgunlaştırma sırasında sıcaklık kademeli olarak düşürülmelidir.
2. Etilen uygulaması: Meyveye başlangıç sıcaklığında 100-150 ppm oranında etilen gazı uygulanır. Uygulama sonrası odalar 24 saat kapalı tutulmalıdır.
3. Hava sirkülasyonu: Olgunlaştırma sürecinde oda havası sürekli değiştirilmelidir. Özellikle biriken karbondioksiti (CO2) uzaklaştırmak için havalandırma fanları otomasyona bağlı olarak çalıştırılmalıdır.
4. Üç aşamalı süreç: Sıcaklığı artırma, etilen verilmesi ve sıcaklığın kademeli olarak azaltılması işlemleri sırayla uygulanmalıdır.

Bakım ekipmanları ve hijyen

Muz yetiştiriciliğinde kullanılan budama makası, aşı bıçağı ve testere gibi ekipmanların temizliği, hastalıkların bir bitkiden diğerine geçmesini önlemek adına hayati önem taşır. Kesim yapılan yüzeylerde temiz bir budama makası kullanılmalı ve aletler her kullanım sonrası dezenfekte edilmelidir. Ayrıca çalışma sırasında eldiven ve maske kullanımı iş sağlığı açısından ihmal edilmemelidir.

Muz Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları

Muz yetiştiriciliğinde başarılı bir verim almanın yolu, hastalığı henüz belirti vermeden durdurmaktan geçer. Muz bitkisi, özellikle nemli ve sıcak ortamları sevdiği için mantar ve virüslerin yayılmasına çok müsaittir. Bu nedenle mücadelenin temel taşı ilaçlama değil, doğru bahçe yönetimidir: Temiz fidan kullanımı, iyi drenajlı topraklar ve steril ekipmanlar. Hastalıklarla mücadelede kimyasal bir çözüm arıyorsanız, yalnızca ruhsatlı ürünleri, etiketindeki doz ve zamanda kullanın ve mutlaka il/ilçe tarım müdürlüklerine danışın.

1. Panama Hastalığı (Fusarium oxysporum f. sp. cubense)

Fotoğraf: Keith Weller, USDA-ARS · Public domain

Belirtiler: Muz yetiştiriciliğindeki en tehlikeli hastalıktır. Mantar, bitkiye köklerden girerek yumru gövdelerde zarar yapar. İlk belirti, alt yapraklarda kenardan orta damara doğru uzanan parlak sarı bir bant görülmesidir. Bu yapraklar birkaç gün içinde solar, yaprak sapları bükülür ve kuruyarak aşağı sarkar. Hastalık ilerledikçe üst yapraklar da kurur ve bitki tamamen çürür. Bitkinin yalancı gövdesi kesildiğinde, özsu borularında sarı lekeler fark edilebilir.

Zararı: Bu hastalık, özellikle Gross Michel klonu gibi hassas çeşitlerde bahçenin tamamen ölmesine yol açacak kadar ağır zarar verebilir. Hastalık, meyveler tam gelişmeden yakalanırsa, bitki ölmeden önce çok düşük bir olasılıkla hasat yapılabilir ancak verim kaybı kaçınılmazdır.

Yayılma Şartları: Mantar toprakta uzun süre canlı kalabilir. Sıcak toprak ısısı, yüksek toprak rutubeti ve kötü drenaj (suyun toprakta birikmesi) hastalığın yayılmasını hızlandırır.

Korunma:

• Panama hastalığına dayanıklı olan Cavendish grubu gibi klonlar tercih edilmelidir.
• Bahçede drenaj sistemini iyi kurun; suyun toprakta göllenmesine izin vermeyin.
• Toprak ısısının ve neminin kontrol altında tutulması, hastalığın yayılmasını sınırlayabilir.

2. Bunchy Top Virüsü (Banana Bunchy Top Virus)

Belirtiler: Bir virüs hastalığıdır ve bahçelere çok büyük zararlar verir. Hastalıklı bitkilerde büyüme geriliği belirgindir. Yapraklarda, damarlar boyunca uzanan düzenli olmayan şeritler görülür. Hastalık ilerledikçe bu şeritler tüm damarlar boyunca uzanır. En karakteristik özelliği ise yaprakların bitki tepesinde bir rozet şeklinde toplanmasıdır.

Nasıl Yayılır? Bu virüs, bitkiden bitkiye afitler (yaprak bitleri) aracılığıyla taşınır.

Korunma:

• En önemli önlem, bahçeye mutlaka hastalıksız fidanlar ile giriş yapmaktır.
• Virüsü taşıyan afitlere karşı bitki sağlığını koruyacak önlemler alınmalıdır.

3. Yaprak Leke Hastalığı (Cercospora musae)

Belirtiler: Mantar kaynaklı bir hastalıktır. İlk belirti, yaprağın orta damarı boyunca ve ona paralel, 0.3–1 mm uzunluğunda, hafif kahverengi-yeşil, yaprak üzerinde açık sarı lekelerdir. Lekeler büyüdükçe 1 cm uzunluğa ve 1.5 cm genişliğe ulaşarak kahverengiden siyaha dönen, eliptik ve kuru bir hal alır. Lekeler birleşerek yaprağın büyük kısmını bozabilir. Meyve aşamasında ise parmaklar olgunlaşmadan sararır, meyveler köşeli hale gelir ve erken olgunlaşır.

Zararı: Lekeler küçükken zarar azdır; ancak yaprak dokusu öldükçe fotosentez alanı azalır. Bu da salkım ve meyvelerin küçülmesine neden olur.

Korunma:

• Yaprak sağlığını korumak için bitki besleme ve nem kontrolü önemlidir.
• Ülkemizde henüz bu hastalığın yaygın bir tespiti yapılmamış olsa da, tropikal şartlarda risk yüksektir.

4. Bakteriyel Solgunluk (Pseudomonas solanacearum)

Fotoğraf: Clemson University - USDA Cooperative Extension Slide Series, , Bugwood.org · Public domain

Belirtiler: Bakteriyel bir hastalıktır. Süreç, alt yaprakların sararmasıyla başlar. Hastalık ilerledikçe diğer yapraklar da sararır, bitki kurur ve sonunda çürüyerek yıkılır. Bitkinin gövdesi kesilip incelendiğinde, özsu borularında sarı lekeler görülür.

Korunma:

• Bahçede kullanılan tüm aletlerin (budama makası vb.) mutlaka steril olması gerekir.
• Sadece hastalıksız fidanlar kullanılmalıdır.

5. Kök Zararlıları (Nematodlar)

Muz köklerinde iki önemli nematod türü zarar verebilir:

• Kök Oyucu Nematod (Radopholus similis): Kök dokularında delikler açarak çürümeye neden olur. Bulaşmış köklerde kırmızı ve siyah lekeler görülür; bu delikler mantarların yerleşmesi için kapı açar.
• Spiral Nematod (Helicotylenchus multicinctus): Kılcal köklere zarar vererek bitki özsuyunu emer. Köklerin dış kısmında turuncu, mor veya kırmızı renkli benekler oluşturur.

Önemli Not: Dikim öncesi fidanlar, kök bölgesindeki nematodları öldürmek için en az bir saat ilaçlı su havuzunda bekletilmelidir. Bu havuz için bahçe girişinde plastik örtüyle basit bir çukur oluşturulabilir.

Muz Zararlıları ve Mücadele Yolları: Kök Nematodları, Böcekler ve Hastalıklar

Muz yetiştiriciliği, bitkinin yapısı gereği oldukça hassas bir süreçtir. Muz, bir ağaç değil, büyük bir otsu bitkidir. Bu yapısal farklılık, bitkiyi çevresel faktörlere ve zararlılara karşı daha savunmasız kılar. Muz bahçelerinde zararlılarla mücadele; sadece ilaçlama değil, doğru dikim materyali seçimi, toprak yönetimi ve kültürel önlemlerin bir bütünüdür. Özellikle kök sistemine saldıran zararlılar, bitkinin besin ve su ile bağını kopararak tüm bahçeyi yok edebilir.

1. Kök Ur Nematodları (Meloidogyne spp.)

Fotoğraf: Photo by William Wergin and Richard Sayre. Colorized by Stephen Ausmus. U.S. Dep · CC BY 2.0

Zarar şekli: Bu zararlı, bitkinin kök damarlarında delikler açarak şiddetli çürümelere neden olur. Köklerde irili ufaklı ur (gal) oluşumu görülür. Bu ur yapıları enine kesildiğinde, beyaz inci tanesi gibi küçük, küre şeklinde dişi nematodlar ve ortalarında siyah yumurta keseleri fark edilebilir. Bitki, köklerindeki bu hasar nedeniyle topraktan su ve besin taşıyamaz; bu da bitkinin üst kısmında tipik kuraklık belirtileri, yaprak sararması, pörsüme ve parçalanma gibi besin eksikliği semptomlarına yol açar.

Mücadele ve Korunma: Nematod mücadelesi en başta "önleyici" olarak yapılmalıdır:

• Bahçe Seçimi: Muz bahçeleri mutlaka nematod bulunmayan, temiz alanlar üzerine kurulmalıdır.
• Dikim Materyali: Doku kültürü ile üretilmiş, hastalık ve zararlılardan arındırılmış, nematod içermeyen fideler kullanılmalıdır. Doku kültürü yöntemiyle üretilen bitkilerde en az 5 yıl boyunca nematod mücadelesine gerek kalmamaktadır.
• İlaçlı Hazırlık: Yeni dikilecek fideler, mutlaka ruhsatlı nematod ilaçları ile hazırlanmış ilaçlı su havuzlarında en az yarım saat bekletilerek dikilmelidir.
• Münavebe: Dayanıklı muz çeşitleri kullanılarak münavebe (ekim nöbeti) uygulanmalıdır.

2. Muz Hortumlu Böceği, Trips ve Muz Afidi (Aphididae)

Zarar şekli: Muz yetiştirilen bölgelerde 200'den fazla böcek türü zarar vermektedir. Bunlar arasında muz hortumlu böceği, trips ve muz afidi (yaprak bitleri) en kritik olanlardır. Bu zararlılar bitkinin özsuyunu emerek yaprak yapısında bozulmalara, meyve kalitesinde düşüşe ve bitki gelişiminde duraksamalara neden olurlar.

Mücadele: Bu zararlılarla mücadelede bitki sağlığını korumak için düzenli gözlem şarttır. Zararlı yoğunluğu arttığında, bölgeye uygun ruhsatlı ürünler ve etiket dozundaki uygulamalar için mutlaka il/ilçe tarım mühendislerine veya uzmanlara danışılmalıdır.

3. Panama Hastalığı (Fusarium oxysporum f. sp. cubense)

Fotoğraf: Norbert Nagel · CC BY-SA 3.0

Zarar şekli: Muz yetiştiriciliğindeki en tehlikeli hastalıklardan biridir. Bir mantar türü olan etken, bitkiye köklerden girerek yalancı gövde içindeki öz su borularında zarar yapar. Alt yapraklarda kenardan orta damara doğru parlak sarı bir bant görülmesi hastalığın ilk belirtisidir. Bu yapraklar birkaç gün içinde solar, yaprak sapları bükülür ve kuruyarak aşağı sarkar. Son aşamada üst yapraklar da kurur ve bitki tamamen çürür. Mantar toprakta çok uzun süre canlı kalabilir.

Önemli Not: Gross Michel klonu bu hastalığa karşı oldukça duyarlıdır ve bu klonun kullanıldığı bahçelerde bitki ölümleri toplu halde görülebilir. Bu nedenle Cavendish grubu gibi hastalığa daha dayanıklı klonlar tercih edilmektedir.

Mücadele: Bu hastalıkla mücadelede en etkili yol, hastalığa dayanıklı klonlarla yetiştiricilik yapmaktır. Ayrıca sıcak toprak ısısı, kötü drenaj ve yüksek toprak rutubeti hastalığın yayılmasını artırır; bu yüzden drenajın iyi sağlanması kritiktir.

4. Diğer Zararlı ve Zarar Veren Etmenler

Muz bitkisi sadece böcek ve mantarlara değil, çeşitli hayvanlara karşı da hassastır. Bahçelerde mısır koçan kurdu, yeşil kurt, prodonya ve yaprak bitleri gibi zararlılar görülebilir. Ayrıca tavuk, fare ve domuz gibi hayvanlar da meyveye ve bitki yapısına doğrudan zarar verebilmektedir. Bu tür dış etkenlere karşı bahçenin fiziksel olarak korunması ve düzenli kontrol edilmesi gerekir.

Genel Bahçecilik Tavsiyesi: Toprak ve Besleme

Zararlılarla mücadeleyi desteklemek için bitkinin direnci yüksek tutulmalıdır. Topraktaki organik madde oranının ortalama %5 seviyesinde olması, bitkinin hastalık ve zararlılara karşı dayanıklılığını artırır. Özellikle potasyum takviyesi, salkım ağırlığını artırmakla kalmaz, aynı zamanda bitkinin hastalıklara karşı direncini de yükseltir. Azotun aşırı kullanımı ise bitkiyi zayıf düşürerek salkım kaybına yol açabilir.

Muz Hasadı: Doğru Zaman ve Doğru Yöntem Nasıl Belirlenir?

Muz yetiştiriciliğinde hasat zamanını doğru seçmek, hem elde edeceğiniz verimi hem de meyvenin raf ömrünü ve kalitesini doğrudan belirleyen en kritik aşamdan biridir. Yanlış zamanda yapılan bir hasat, meyvede doku bozukluklarına, kabuk çatlamalarına ve ticari değer kaybına yol açabilir.

Muzun hasat olgunluğu nasıl anlaşılır?

Muz meyveleri genellikle tam olgunlaşmadan, yani henüz yeşil dönemdeyken hasat edilir. Meyvenin hasada hazır olduğunu anlamak için şu fiziksel değişimleri takip etmelisiniz:

• Renk Değişimi: Meyve kabuğunun rengi koyu yeşilden açık yeşil renge dönmeye başladığında hasat uygun hale gelir.
• Parmak Yapısı: Meyve parmaklarındaki köşeliğin yaklaşık dörtte üçü (3/4 doluluk) kaybolup, parmaklar dolgunlaşmaya ve köşeleri yuvarlaklaşmaya başladığında hasat yapılmalıdır.
• Dokunma Testi: Meyvenin çiçek ucuna hafifçe dokunulduğunda, çiçek kısmının meyveden ayrılma eğilimi gösterdiği dönem uygun bir göstergedir.
• Ses Kontrolü: Olgunlaşmaya yakın meyvelere hafifçe vurulduğunda metalik bir ses alınması, meyvenin dolgunluğunu gösterir.
meyve kabuğunun çatlamasını önlemek için meyvelerin ağaç üzerinde tamamen sararması beklenmemelidir.

Hasat zamanı ne kadardır?

Hasat süresi, kullandığınız muz çeşidine, iklim koşullarına ve yetiştirme yöntemine göre farklılık gösterir:

• Gelişim Süresi: Muzun meyve gelişme evresi genel olarak 110-130 gün sürer. Ancak bu süre, çevre koşullarına bağlı olarak 75 ile 150 gün arasına kadar genişleyebilir.
• Türkiye Koşulları: Ülkemizdeki üretimde bu süre genellikle 120-150 gün civarındadır.
• Çeşit Farklılıkları: Bodur çeşitlerde hasat 11-14 ay içinde gerçekleşebilirken, uzun boylu çeşitlerde bu süre 15-16 ayı bulabilir.
• İklim Etkisi: Güneşlenme azaldığında ve sıcaklık düştüğünde meyvenin olgunlaşması ve hasat zamanı gecikir.

Hasat yöntemleri ve dikkat edilmesi gerekenler

Hasat işlemi, bitkinin boyuna ve yetiştirme şekline göre değişiklik gösterir:

• Alçak Boylu Çeşitler: Boyu kısa olan çeşitlerde salkım sapı, en üstteki elin yaklaşık 30-35 cm üzerinden kesilerek hasat edilir.
• Uzun Boylu Çeşitler: Boyu uzun olan bitkilerde, salkımı işçinin erişebileceği seviyeye indirmek için bitki gövdesinin bir kısmı kesilerek salkım aşağı çekilir.
• Pazar Hedefine Göre Seçim: Yerel pazarlar için kabuk rengi belirleyici bir kriterken, uzak pazarlara gönderilecek meyveler için daha erken (daha yeşil) hasat yapılması gerekir.

Hasat sırasında yapılan hatalar ve riskler

• Aşırı Olgunlaşmayı Beklemek: Meyveler ağaç üzerinde çok fazla olgunlaşırsa, kabuk çatlamaları meydana gelir ve bu da meyvenin zarar görmesine, çürümesine neden olur.
• Besleme Hataları: Hasat döneminde potasyum eksikliği yaşanması, meyvenin büyümesini ve dolgunluğunu olumsuz etkiler. Ancak aşırı potasyum uygulaması da meyvenin vaktinden önce sararmasına yol açabilir.
• Nem ve Kuraklık: Hasat öncesi dönemde yaşanan aşırı kuraklık, meyvenin gelişimini bozabilir ve dane kalitesini düşürebilir.