Gladiçya Hastalıkları: Belirtiler ve Korunma Yolları
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Gladiçya ağaçlarında görülen yaprak lekeleri, kök çürüklükleri, kanser ve külleme hastalıkları: belirtileri, nedenleri ve bahçe yönetiminde alınması gereken önlemler.
Gladiçya (Honey locust), şehir hayatının zorlu koşullarına, tuzlu püskürtmelere, sıkışmış topraklara ve kirliliğe karşı oldukça dirençli bir ağaçtır. Genel olarak çok az hastalığa yakalanan, dayanıklı bir türdür. Ancak ağacın sağlığını tehdit eden bazı mantari hastalıklar ve zararlılar mevcuttur. Bu türde mücadelenin anahtarı, bitkiyi strese sokmamak ve doğru kültürel önlemleri almaktır. İlaçlama yapmanız gerekirse yalnızca ruhsatlı ürünleri, etiketindeki doz ve zamanda kullanın ve bölgenizdeki il/ilçe tarım müdürlüğüne danışın.
1. Külleme (Powdery Mildew)
Fotoğraf: Wikimedia Commons · CC BY 3.0 usBelirtiler: Yaz aylarında başlayan bu hastalıkta, yaprakların ve bazen genç sürgünlerin üzerinde gri-beyaz, unsu bir tabaka oluşur. Mevsim ilerledikçe bu beyaz tabaka yoğunlaşır. Hastalığın ilerleyen aşamalarında, bu beyaz örtünün üzerinde mantarın meyve gövdeleri olan çok küçük siyah noktalar görülebilir. Etkilenen yapraklar şekil değiştirebilir, bodurlaşabilir veya vaktinden önce dökülebilir.
Korunma ve Mücadele:
- Ağaçları güneş alan, açık alanlara dikin.
- Hava sirkülasyonunu sağlamak için ağaçlar arasında uygun mesafe bırakın ve düzenli budama yapın.
- Ağacın altına dökülen enfekte olmuş yaprakları mutlaka toplayıp imha edin; çünkü külleme mantarı bu yaprak kalıntılarında kışlayabilir.
- Aşırı gübrelemeden kaçının; mevsim sonunda çıkan aşırı sulu ve yumuşak yeni sürgünler küllemeye karşı çok daha hassastır.
2. Kök Çürüklükleri (Ganoderma spp. ve Phymatotrichum spp.)
Fotoğraf: Cabarroi-Hernández M, Villalobos-Arámbula AR, Torres-Torres MG, Decock C, Guzmán · CC BY 4.0Belirtiler: Gladiçya, özellikle kök hastalıklarına karşı bazı durumlarda hassas olabilir. Phymatotrichum omnivorum gibi etmenler, özellikle fidan aşamasındaki genç ağaçlarda ölümcül olabilir. Ayrıca Ganoderma lucidum ve G. curtisii gibi mantarlar, köklerde ve ağacın alt gövde kısmında yaygın çürüklüğe neden olarak ağacın ölümüne yol açabilir. Bu tür kök çürüklüklerinin görülme sıklığı çok yüksek olmasa da, yakalandığında ağaç için ciddi risk taşır.
Korunma:
- Fidan dikiminde toprağın drenaj kapasitesine dikkat edin; su biriken, ağır topraklardan kaçının.
- Yeni dikimlerde, kök çürüklüğü riski olan topraklarda dikim yaparken dikkatli olun.
- Ağacın kök bölgesini fiziksel hasarlardan koruyun.
3. Kanser ve Odun Çürüklüğü (Thyronectria austro-americana ve Fomes/Polyporus spp.)
Belirtiler: En dikkat çekici hastalıklardan biri Thyronectria austro-americana kaynaklı kanserdir ve bu durum ağaç için ölümcül olabilir. Ayrıca Spiculosa tipi kanserler, ağacın ticari odun hacminde kayba veya ağacın kullanılamaz hale gelmesine neden olur. Bunun yanı sıra, Fomes ve Polyporus türleri gibi mantarlar, ağacın gövdesinde iç çürüklüğe (heart-rot) ve odun yapısında bozulmaya yol açabilir.
Korunma:
- Budama yaparken mutlaka temiz ve dezenfekte edilmiş budama makasları kullanın.
- Ağaçta görülen yaralı, çatlak veya kanserli dokuları temizlerken dikkatli olun ve bu dalları yakarak imha edin.
- Ağacın genel sağlığını korumak için kuraklık stresini azaltacak düzenli sulama yöntemleri uygulayın.
Öne Çıkan Ürünler
4. Zararlı Böcekler ve Yaprak Zararları
Belirtiler: Şehir ortamındaki gladiçya ağaçlarında üç ana zararlı grubu görülebilir: Gladiçya bitki biti (Blepharidopterus chlorionis), mimosalar (Homadaula anisocentra) ve örümcek akarları (Platytetranychus multidigituli). Özellikle mimosalar, yumurtalarını dallara bırakarak genç ağaçlara zarar verebilir. Dikenli olmayan (thornless) çeşitler, mimosaların saldırılarına karşı daha hassas olabilir.
Önemli Not: Sağlıklı ağaçlar bir veya iki yıllık yaprak dökümünü (defoliation) tolere edebilir; ancak zaten stres altında olan (susuzluk, kötü toprak vb.) ağaçlar bu saldırılar sonucunda ölebilir.
Korunma:
- Ağaçların birbirine çok yakın dikilmesinden kaçının; mimosaların saldırısı, ağaçlar birbirine yakın olduğunda (10 metre mesafe içinde) artış gösterir.
- Ağacın çevresindeki beton veya sert zeminlerin (hardscape) genişliği, ağacın stres seviyesini etkileyebilir; ağaç çevresinde bitki gelişimi için uygun alan bırakmaya çalışın.
- Ağacı her türlü çevresel stresten (susuzluk, aşırı tuzlanma) koruyarak bağışıklığını güçlü tutun.
Kaynaklar
- Gleditsia triacanthos L. Honeylocust - Virginia Tech (https://dendro.cnre.vt.edu/dendrology/USDAFSSilvics/30.pdf)
- Yalancı Akasya, Gladiçya, bazı Ardıç ve Alıç türlerinde ba (https://www.ktu.edu.tr/dosyalar/15_01_01_d663c.pdf)
- YARDIMCI DOÇEN - goksunmyo.ksu.edu.tr (https://goksunmyo.ksu.edu.tr/depo/kullanici/ozgecmis/ÇAĞRI+ÖZGÜR_ÖZKAN+CV+2018_1802012257440423.pdf)
- Yonca silajlarında katkı maddesi olarak gladiçya meyvelerinin ... (https://acikerisim.uludag.edu.tr/entities/publication/93dc2e65-1276-4d7c-9fb3-8ff803c0b6e6)
- Wikipedia – Honey locust (https://en.wikipedia.org/wiki/Honey_locust)
- Honey locust: Powdery mildew | Hortsense | Washington State ... (https://hortsense.cahnrs.wsu.edu/fact-sheet/honey-locust-powdery-mildew/)
Gladiçya hakkında diğer yazılar
- Gladiçya (Honey Locust) Budama ve Bakım Rehberi: Şekil Verme ve Sağlıklı Büyüme
- Gladiçya (Honey Locust) Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı Yöntemleri
- Gladiçya (Honey Locust) Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Gladiçya (Honey Locust) Fidanı Seçimi ve Çeşitleri
- Gladiçya Gübreleme Rehberi
- Gladiçya Hasadı: Meyve ve Yaprak Ne Zaman, Nasıl Toplanır?
- Gladiçya (Honey Locust) Tohumları Nasıl Hasat Edilir, Saklanır ve Çimlendirilir?
- Gladiçya (Honey Locust) İçin İklim ve Toprak İstekleri
- Gladiçya (Honey Locust) Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Gladiçya Sulama Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Sulanmalı?
- Gladiçya (Honey Locust) Yıllık Bakım Takvimi
- Gladiçya Verimi ve Ekonomik Değeri
- Gladiçya (Honey Locust) Ağaçlarında Gençleştirme ve Yeniden Dikim Rehberi
- Gladiçya Zararlıları: Yaprak Yiyiciler, Akarlar ve Kabuk Zararlıları