Fidan Dikim Planı ve Dikim Aralıkları
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Meyve bahçesinde ağaçların nasıl ve hangi aralıkla dikileceği, bahçenin onlarca yıllık verimini ve yönetim kolaylığını belirler. Bu yazıda fidan dikim planının nasıl yapılacağını ve meyve fidanları için önerilen dikim aralıklarını anlatıyoruz.
Dikim Aralığını Belirleyen Faktörler
- Tür ve çeşit: Ceviz gibi büyük taçlı ağaçlar geniş, şeftali gibi küçük taçlı ağaçlar daha dar aralık ister.
- Anaç: Bodur anaçlar sık, kuvvetli anaçlar seyrek dikime uygundur.
- Toprak verimliliği: Verimli topraklarda ağaçlar daha büyük olur; aralık biraz artırılır.
- Sulama: Sulu bahçelerde daha sık dikim yapılabilir.
- Terbiye sistemi: Goble, merkezi lider veya çit sistemleri farklı aralıklar gerektirir.
- Makine kullanımı: Sıra arası, traktör ve ekipman genişliğine göre planlanmalıdır.
Dikim Sistemleri
Kare Dikim
Ağaçlar, sıra arası ve sıra üzeri mesafesi eşit olacak şekilde dikilir (ör. 5 x 5 m). Uygulaması kolaydır, iki yönde toprak işlemeye imkân tanır.
Dikdörtgen Dikim
Sıra arası geniş, sıra üzeri dar tutulur (ör. 5 x 3 m). Modern bahçelerde en çok kullanılan sistemdir; makineli bakım ve hasada uygundur.
Üçgen (Şeşbeş) Dikim
Ağaçlar bir eşkenar üçgenin köşelerine gelecek şekilde dikilir. Birim alana yaklaşık %15 daha fazla ağaç sığar ve ışıklanma iyidir.
Eş Yükselti (Kontur) Dikimi
Eğimli arazilerde, aynı yükseklikteki noktaları birleştiren hatlar boyunca dikim yapılır. Erozyonu önler ve suyun toprağa sızmasını kolaylaştırır.
Türlere Göre Önerilen Dikim Aralıkları
- Elma (M9 bodur): 3,5 x 1-1,5 m
- Elma (MM106 yarı bodur): 4 x 2,5-3 m
- Armut (ayva anaçlı): 3,5-4 x 1,5-2 m
- Kiraz (Gisela 5): 4 x 2 m
- Kiraz (kuvvetli anaç): 6 x 5 m
- Şeftali-nektarin: 5 x 4 m (goble), 4,5 x 2 m (Y sistemi)
- Erik ve kayısı: 5 x 4-5 m
- Badem: 6 x 5 m veya 7 x 6 m
- Ceviz: 8 x 8 m (yan dal verimli) - 10-12 m (uç dal verimli)
- Zeytin: 6 x 6 m (sulu), 8-10 m (kuru), 4 x 1,5 m (süper yoğun)
- İncir ve nar: 5 x 4-5 m
Bu değerler ortalamadır; bölge, çeşit ve anaca göre fidanlık veya ziraat mühendisinden öneri alınması faydalıdır.
Sıra Yönü
Düz arazilerde sıraların kuzey-güney yönünde planlanması, ağaçların gün boyu her iki yüzünden eşit ışık almasını sağlar. Eğimli arazilerde ise sıralar eğime dik (eş yükselti) yönünde yapılmalıdır.
Öne Çıkan Ürünler
Tozlayıcıların Yerleşimi
Kendine verimsiz türlerde tozlayıcı çeşitler, her sırada belirli aralıklarla veya her 2-3 sırada bir tam sıra olacak şekilde yerleştirilir. Arıların uçuş mesafesi düşünülerek tozlayıcılar bahçeye dengeli dağıtılmalıdır.
Dikim Planı Hazırlarken
- Arazinin krokisini çıkarın; yollar, sulama hatları ve su kaynağını işaretleyin.
- Bahçe kenarlarında makine dönüşü için boşluk bırakın.
- Ağaç sayısını ve tozlayıcı oranını hesaplayın.
- Dikim noktalarını ip ve kazıklarla işaretleyin.
İyi hazırlanmış bir dikim planı, bahçenizin ışıklanmasını, verimini ve bakım kolaylığını uzun yıllar boyunca belirler.
İlgili Yazılar
- Dikimden Önce Nelere Dikkat Edilmeli? Fidan Hazırlığı
- Fidan Dikiminden Sonra Yapılması Gerekenler
- Fidancılık Nedir? Fidan Yetiştiriciliği Hakkında Her Şey
- Fidanın Tuttuğu Nasıl Anlaşılır? Tutmama Sorunu ve Çözümleri
Fotoğraf: Hayden Soloviev · CC BY 4.0