Domates Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata

Domates, Türkiye'de sebze üretiminin lokomotifidir; ancak doğru teknikler uygulanmadığında verim ve kalite hızla düşer. Çiftçilerimizin ve bahçe meraklılarının en çok yaptığı hataları ve bu hataların nasıl düzeltileceğini aşağıda sıraladık.

1. Aynı tarlaya üst üste biber veya patlıcan ekmek. Domates, biber ve patlıcan aynı familyadan gelir. Bunları arka arkaya aynı yere ekerseniz, hastalık ve zararlılar artar, toprak besin maddeleri hızla tükenir. Doğrusu: Münavebe (ekim nöbeti) yapın; toprağı beslemek ve hastalık baskısını azaltmak için domatesin ardından baklagil bitkileri ekerek yeşil gübreleme yapın.
2. Toprak analizi yaptırmadan gübreleme yapmak. "Daha çok gübre daha çok ürün getirir" düşüncesi yanlıştır. Gereksiz gübreleme hem maliyeti artırır hem de bitki dengesini bozar. Doğrusu: Gübreleme yapmadan önce mutlaka toprak analizi yaptırın ve fosfor, potasyum, azot ihtiyaçlarını bu sonuçlara göre belirleyin.
3. Gübreyi yanlış zamanda ve yanlış şekilde vermek. Fosforu sürümden önce, azot ve potasyumun büyük kısmını ise bitki gelişimi ve meyve tutumu aşamalarında vermek gerekir. Doğrusu: Fosforlu gübreyi ilkbaharda sürümden önce pulluk altına; azotlu ve potasyumlu gübrelerin bir kısmını ise ilk meyve tutumunda, kalan kısmını ise ilk hasattan sonra verin.
4. Yanlış sulama yöntemi kullanmak. Karık sulama gibi yöntemlerde suyu fazla taşırmak veya bitkiyi susuz bırakmak meyve kalitesini bozar. Doğrusu: En iyi yöntem damla sulama sistemidir. Sulamayı, toprakta rutubet seviyesini iklim ve toprak özelliklerine göre dengeli tutacak şekilde yapın.
5. Fideleri diker dikmez sulamayı ihmal etmek. Yeni dikilen fideler kök salana kadar suya çok ihtiyaç duyar. Doğrusu: Fideleri dikimden hemen sonra bolca sulayarak can suyunu verin.
6. İlk çapaları geç yapmak veya kök boğazını açıkta bırakmak. Çapa yapılmazsa yabancı otlar domatesi boğar, kök boğazı açık kalırsa bitki zayıflar. Doğrusu: Dikimden 10-20 gün sonra ilk çapayı yapın ve fidelerin kök boğazlarını toprakla doldurarak destekleyin. İkinci çapayı ise birinci çapa sonrası 2-3 hafta sonra yapın.
7. Sırık domateslerde budama ve destekleme yapmamak. Desteksiz büyüyen domatesler yere değer, meyveler çürür ve hastalık riski artar. Doğrusu: Sırık domateslerde "koltuk alma" yöntemiyle (ana gövde ile yeni yaprak sürgünlerini kopararak) budama yapın. Bitki 30-35 cm boya ulaşınca 10 cm uzağına bir herek dikip bitkiyi 8 rakamı şeklinde bağlayın.
8. Meyve tutumu öncesi aşırı sulama yapmak. İlk meyveler görülene kadar aşırı su vermek bitkiyi strese sokabilir. Doğrusu: İlk meyveler görülünceye kadar sulamadan kaçının ve sulama zamanlamasını meyve gelişimine göre ayarlayın.
9. Dikim mesafelerini yanlış ayarlamak. Çok sık dikim ışık ve hava akışını engellerken, çok seyrek dikim verimi düşürür. Doğrusu: Sırık çeşitlerde 60x40 cm, yer çeşitlerinde ise 120-135x50 cm gibi uygun sıra arası ve üzeri mesafeleri koruyun.
10. Hastalık belirtilerini yanlış yorumlayıp rastgele ilaç kullanmak. Erken yanıklık, geç yanıklık, bakteriyel lekeler veya Blossom-end rot (çiçek burnu çürüklüğü) gibi birçok sorun vardır. Doğrusu: Belirtileri doğru teşhis edin; hastalıkla mücadelede ruhsatlı ürünleri etiket dozunda kullanın ve mutlaka il/ilçe tarım müdürlüğüne danışın.

Bir ipucu daha: Domates yetiştiriciliğinde başarı, toprağın hazırlanmasından hasat sonrasına kadar her aşamada disiplinli olmaktan geçer. Özellikle organik maddeyi artırmak için dekar başına 3-4 ton yanmış çiftlik gübresi kullanmak toprağın yapısını iyileştirecektir.