Çilek Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları

Çilek yetiştiriciliğinde verim ve kaliteyi belirleyen en kritik unsur, bitkinin hastalıklarla mücadelesidir. Çilek, özellikle nemli ve havasız ortamlarda hastalıklara karşı oldukça hassastır. Mücadelede en etkili yöntem, hastalık ortaya çıkmadan önce doğru kültürel önlemleri almaktır. İlaçlama yapmanız gerektiğinde ise yalnızca ruhsatlı ürünleri, etiketindeki doz ve zamanda kullanın; mutlaka bölgenizdeki il/ilçe tarım müdürlüklerine danışın.

1. Meyve Çürüklükleri (Botrytis cinerea ve C. acutatum)

Fotoğraf: Rasbak · CC BY-SA 3.0

Belirtiler: Çilekte meyve çürüklüğü en yaygın görülen sorundur. Botrytis (Esmer Çürüklük) durumunda, hastalık çiçek saplarını, erkek organları ve pistilleri enfekte edebilir. Meyvelerde önce kahverengi lekeler görülür; meyve olgunlaştığında bu lekeler sert, kalın ve açık kahverengi bir hal alır. Hastalıklı alanlar üzerinde tozlu, gri bir mantar tabakası (sporlar) oluşabilir. Yüksek nemli havalarda ise meyveler pamuksu beyaz bir tabakayla kaplanabilir. C. acutatum ise özellikle malçlama yapılmış tek yıllık çileklerde meyve çürüklüğüne yol açar. Meyvelerde olgunlaşma döneminde su emmiş gibi görünen açık kahverengi lekeler oluşur; bu lekeler hızla sert, yuvarlak, koyu kahverengi-siyah lekelere dönüşerek meyvenin mumyalaşmasına neden olur.

Nasıl Yayılır? Nemli ve sisli havalarda sporlar hızla üretilir. Meyveler nemli ortamlarda depolanırsa hastalık depolarda da devam eder.

Korunma:

• Örtü altı (sera) yetiştiriciliğinde seraların havalandırılmasına çok büyük önem verilmelidir.
• Meyve tutumundan sonra, hastalık riskine karşı organik kaynaklı mantari ilaçlar kullanılabilir.
meyvelerin hasat sonrası nemli kalmamasına dikkat edilmelidir.

2. Yaprak Hastalıkları (Yaprak Lekesi ve Beyaz Leke)

Belirtiler: Yaprak leke hastalığı (Mycosphaerella fragaria) en yaygın yaprak hastalığıdır. Lekeler ilk başta yaprak yüzeyinde küçük, koyu erguvani renkte, belli belirsiz noktalar şeklinde görülür. Zamanla bu lekelerin orta kısımları kahverengileşip grileşir; lekenin çevresi ise erguvani kırmızısı-kahverengi bir sınırla çevrelenir. Çok sayıda leke birleşerek yaprağın tamamını etkileyebilir. Beyaz leke ve Külleme gibi hastalıklarda ise yaprak yüzeyinde beyazlaşmalar ve yaprak kenarlarında yukarı doğru kıvrılmalar görülebilir.

Korunma:

• Sera havalandırması yaprak hastalıklarının önlenmesinde temeldir.
• Hastalık riskine karşı bitki temizliğine dikkat edilmelidir.

3. Kök ve Kökboğazı Çürüklükleri (Phytophthora fragariae ve Diğerleri)

Belirtiler: Kırmızı stil kök çürüklüğü (Phytophthora fragrafiae) çok ciddi bir fungal (mantari) etkendir. Özellikle serin iklim koşullarında bitkiye zarar verir. Kökboğazı çürüklüğünde ilk belirti, sıcak saatlerde genç yaprakların solması, ardından bitkinin tekrar sağlıklı görünmesidir; ancak hastalık ilerleyip kökboğazı tamamen çürüdüğünde bitki kurur ve ölür. Bitki boyuna kesildiğinde kırmızımsı-kahverengi bir çürüklük fark edilir. Kısmi kök çürüklüğünde ise bitkinin sadece bir kısmı hastalanırken diğer kısımları sağlıklı kalabilir, ancak sonuçta bitki ölür.

Nasıl Yayılır? Kil içeriği fazla olan topraklarda ve zayıf drenajlı (su tutan) arazilerde daha yaygındır. Hastalık; bitki artıkları, toprakların taşınması, hatalı toprak işleme ve hatalı sulama yöntemleriyle yayılır.

Korunma:

• Drenajı iyi, su tutmayan topraklar tercih edilmelidir.
• Toprak işleme ve sulama hatalarından kaçınılmalıdır.
• Yeni alanlara dikim yaparken bitki artıkları temizlenmeli ve toprak taşınırken dikkatli olunmalıdır.

Çilek Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler

  Çilek Fidanı Yeni

100,00 TL

Favori

  Zeytin Fidanı Yeni

150,00 TL’den başlayan

Favori

  Ceviz Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Badem Fidanı Yeni

250,00 TL’den başlayan

Favori

  Üzüm Fidanı Yeni

200,00 TL

Favori

  Menengiç Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Elma Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Antep Fıstığı Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Alıç Fidanı Yeni

600,00 TL

Favori

  Nar Fidanı Yeni

250,00 TL

Favori

  İncir Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Kayısı Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Armut Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Şeftali Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

4. Bakteriyel Hastalıklar (Xanthomonas fragariae)

Fotoğraf: Annemik M.C. Schilder · CC BY-SA 4.0

Belirtiler: Köşeli yaprak lekesi olarak da bilinen bu bakteriyel hastalıkta, ilk belirtiler yaprak alt yüzeyinde küçük, suyla ıslanmış gibi görünen lekelerdir. Bu lekeler genişleyerek küçük damarlarla sınırlanan, yarı saydam ve açılı şekiller alır. Bu bölgelerden yapışkan bir bakteriyel akıntı salgılanır; bu salgı kuruduğunda yaprak üzerinde beyaz bir film tabakası oluşturur. İlerleyen aşamalarda lekeler birleşerek yaprakların alt yüzeyinde kırmızı kahverengi lekeler oluşturur.

Nasıl Yayılır? Bakteri toprakta doğrudan yaşamaz ancak enfekte bitki artıkları üzerinde kışlayabilir. Su sıçramaları, yağmur ve aşırı sulama bakterinin bitkiye bulaşmasını sağlar. Dondurucu, serin ve nemli havalarda daha etkilidir.

Korunma:

• Bulaşık bitki materyallerinden (fide, artık vb.) uzak durulmalıdır.
• Sulama yaparken suyun yapraklara sıçramamasına (damlama sulama tercih edilmelidir) dikkat edilmelidir.

5. Zararlılar ve Diğer Sorunlar

Çilek yetiştiriciliğinde hastalıklar kadar zararlılarla mücadele de hayati önem taşır:

• Zararlılar: En sık rastlanan zararlılar kırmızı örümcek, yaprak bitleri ve nematodlardır. Nematod mücadelesinde en iyi yöntem sağlıklı ve temiz fide kullanmak ve toprağın fumige edilmesidir. Kırmızı örümcek ve yaprak bitleri için ise ruhsatlı akarisitler kullanılabilir.
• Virüsler: Çilekte mücadelesi en zor olan grup virüslerdir. Bunlarla mücadelenin en etkili yolu, bahçeyi kurarken mutlaka sağlıklı fide kullanmaktır.
• Besleme: Çilek çok ürün verdiği için topraktan çok besin kaldırır. Verimi artırmak için dekara 3–4 ton çiftlik gübresi (dikim öncesi veya bir ay önce) ve organik kaynaklı gübreler verilmelidir.