Çeltik (Pirinç) Yıllık Bakım ve Yetiştirme Takvimi
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Çeltik üretiminde ay ay yapılması gerekenler: Hastalıklarla mücadele, gübreleme zamanları, yabancı ot kontrolü ve hasat süreçleri. Verimli bir çeltik tarımı için rehber.
Aşağıdaki takvim Türkiye genelindeki çeltik üretim alanları için hazırlanmış genel bir rehberdir. Çeltik, ekimden hasada kadar su içinde yetişen bir bitkidir. İklim koşullarına, bölgenize (sahil şeridi veya iç kesimler) ve seçtiğiniz çeşide göre işlerin zamanlaması değişiklik gösterebilir. Uygulamalarınızda her zaman bölgenizdeki tarım müdürlüklerinden veya uzmanlardan destek alınız.
Ocak – Şubat
- Geçen yılki hasattan kalan hastalıklı bitki artıklarının tarladan temizlenmesi; bu, hastalıkların kışlamasını önlemek için kritiktir.
- Eğer tarlada hastalık etmeni (fungus) kalıntıları varsa, bu dönemde hijyen önlemleri gözden geçirilmelidir.
- Toprak hazırlığı öncesinde, imkan varsa toprak analizi yaptırılarak gübreleme planı hazırlanmalıdır.
- Çeltik tohumlarının kalitesi kontrol edilmeli; mutlaka hastalıktan ari, sertifikalı tohumluk kullanılmalıdır.
Mart – Nisan
- Ekim hazırlığı ve tohumluk kullanımı: Hastalık direnci yüksek veya toleranslı çeşitlerin seçilmesi verim için önemlidir.
- Azotlu gübreleme planlaması: Azotlu gübrelerin zamanında ve analiz sonuçlarına göre dengeli uygulanması gerekir. Aşırı azot kullanımı hastalık riskini artırabilir.
- Ekimin yapılması: Çeltik bitkisi ekimden hasada kadar su içinde yetişeceği için su yönetimi bu dönemde başlar.
- Yabancı ot kontrolü: Çeltik tarlalarının en önemli sorunu olan Darıcan ve Baraj Otu gibi türlere karşı dikkatli olunmalıdır.
- Nematod riski: Nematodlar tohumla veya sulama suyuyla taşınabileceğinden, sulama suyunun temizliği ve tohum kalitesi takip edilmelidir.
Mayıs – Haziran
- Fide devresi takibi: Çeltik Yaprak Yanıklığı gibi hastalıkların ilk belirtileri olan küçük, yuvarlak ve kahverengi lekeler bu dönemde görülebilir.
- Hastalık belirtisi kontrolü: Yapraklarda baklava dilimi şeklini alan lekeler görülürse hastalık yayılımı takip edilmelidir.
- Yabancı ot mücadelesi: Darıcan gibi bitkiler, kültür çeltiğinden daha uzun, daha ince ve daha açık yeşil yapraklarıyla ayırt edilebilir; bu dönemde temizlik önemlidir.
- Su yönetimi: Bitkinin susuz bırakılmaması, hastalık gelişimini önlemek adına kritik bir kültürel önlemdir.
- Nemli ortam kontrolü: Larvaların gelişimi için uygun olan rutubetli ortamlar ve bitki köklerindeki hareketlilik gözlemlenmelidir.

Temmuz – Ağustos
- Gübreleme kontrolü: Azotlu gübrelemenin aşırıya kaçmamasına dikkat edilmelidir; aksi halde 1-2 metre çapında çökmüş ocaklar meydana gelebilir.
- Hastalık ve zararlı takibi: Patojenlerin yaprak, sap ve başak üzerinde oluşturabileceği lekeler (kahverengi, gri-bej veya saman sarısı) düzenli kontrol edilmelidir.
- Sulama suyunun sıcaklığı: Serin sulama suyu kullanımı hastalık gelişimini artırabileceğinden, suyun sıcaklığı ve yönetimi önemlidir.
- Ekonomik zarar eşiği takibi: Zararlı popülasyon yoğunluğu, ekonomik zarar seviyesine ulaşmadan önce mücadele kararı verilmelidir.
Öne Çıkan Ürünler
Eylül – Ekim
- Hasat hazırlığı: Çeltik bitkisinin yetişme süresi (90-180 gün) ve bölge sıcaklıklarına göre hasat zamanı belirlenir.
- Hasat işlemi: Ürün olgunlaştığında hasat yapılır.
- Hasat sonrası temizlik: Tarlada kalan hastalıklı bitki artıkları mutlaka yok edilmelidir; bu, bir sonraki yılın hastalık yükünü azaltır.
- Verim ve randıman takibi: Hasat edilen ürünün içindeki sağlam pirinç, kırık pirinç ve kepek oranları (randıman) kontrol edilmelidir.
Kasım – Aralık
- Ürün depolama ve işleme: Hasat edilen çeltiğin işlenmesi (değirmende işlem) ve randımana göre ayrıştırılması süreci.
- Tohum ve artık yönetimi: Eğer tohumluk ayrılacaksa, tohumlarda hastalık etmenlerinin (fungus) bulunmadığından emin olunmalıdır.
- Bir sonraki yıl için planlama: Toprak hazırlığı ve yeni ekim dönemi için maliyet ve destekleme (mazot, gübre vb.) hesaplamalarının yapılması.
Çeltik (Pirinç) hesaplama araçları
Çeltik (pirinç) tohumu hesaplama – arazime ne kadar çeltik (pirinç) tohumu gerekir?
Standart ekim: serpme veya mibzerle; dekara 18–20 kg tohum, su altında yetiştirilir.
Çeltik (pirinç) verim hesaplama – dönümden ne kadar çeltik (kabuklu) alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Ekimde dekara 18 kg civarında tohum kullanılmalıdır.
- Çankırı Merkez'de dekara 714 kg çeltik verimi kaydedilmiştir.
- Geç hasatta dökülme, erken hasatta tebeşirimsi tane kaybı olur.
Ayrı sayfada hesaplayın: Çeltik (pirinç) tohumu hesaplama · Çeltik (pirinç) verim hesaplama
Kaynaklar
- Çelti̇k Entegre Mücadele Tekni̇k Tali̇mati (https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/Entegre/Çeltik+Entegre+Mücadele+Teknik+Talimatı.pdf)
- Çankırı İli Çeltik İşleme (https://yatirimadestek.gov.tr/pdf/assets/upload/fizibiliteler/cankiri-ili-celtik-isleme-tesisi-on-fizibilite-raporu2024.pdf)
Çeltik (Pirinç) hakkında diğer yazılar
- Çeltik (Pirinç) Yetiştiriciliği: Bakım, Sulama ve Zararlı Mücadelesi
- Çeltik (Pirinç) Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Ekim ve Dikim Yöntemleri
- Çeltik (Pirinç) Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Çeltik (Pirinç) Çeşit Seçimi ve Kaliteli Tohum Nasıl Olmalı?
- Çeltik (Pirinç) Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübreleme Yapılmalı?
- Çeltik (Pirinç) Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Çeltik (Pirinç) Hasat Sonrası: Taşıma, Depolama ve İşleme Teknikleri
- Çeltik Hastalıkları: Belirtiler, Teşhis ve Mücadele Yöntemleri
- Çeltik (Pirinç) Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Koşulları
- Çeltik Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Çeltik (Pirinç) Sulama Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Sulama Yapılmalı?
- Çeltik (Pirinç) Verimi ve Ekonomik Değeri
- Çeltik Tarlalarında Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Çeltik Zararlıları ve Hastalıkları: Etkili Mücadele ve Entegre Yönetim Yöntemleri