Çeltik Hastalıkları: Belirtiler, Teşhis ve Mücadele Yöntemleri

Çeltik yetiştiriciliğinde yüksek verim ve kaliteli tane elde etmek için hastalıklarla mücadele hayati önem taşır. Çeltik tarlalarında tek başına veya birlikte zarar veren pek çok hastalık, zararlı ve yabancı ot türü bulunmaktadır. Başarılı bir üretim için en etkili yöntem, hastalıkları erkenden fark etmek ve Entegre Zararlı Yönetimi ilkelerini uygulamaktır. İlaçlama yapmanız gerekirse yalnızca ruhsatlı ürünleri, etiketindeki doz ve zamanda kullanın ve mutlaka il/ilçe tarım müdürlüklerine danışın.

1. Çeltik Yanıklık Hastalığı (Pyricularia oryzae)

Fotoğraf: Jie-Hao Ou · CC BY 4.0

Çeltik üretiminde en önemli ve yaygın görülen hastalıklardan biridir. Patojen; yaprak, yakacık, kulakçık (kın), sap, boğum, başak sapı, başakçık sapı ve kavuzlar üzerinde lekeler oluşturabilir.

Belirtiler: Hastalık gelişimi başlangıcında sap üzerinde yağ lekesine benzer belirtiler oluşur ve bu lekenin üzerinde petrol yeşili renkte bir küf gelişebilir. Eğer enfeksiyon boğum bölgesindeyse, bitki üst kısmından çekildiğinde boğumdan kolayca kopar. Salkım oluşumundan sonra, salkımın altındaki boğumda görülen enfeksiyona "salkım boğum yanıklığı" denir. Bu durumda salkım normal yeşil renk yerine mavi-yeşil bir renk alır. Sonuç olarak; tane oluşturmayan boş kavuzlar, cılız, çimlenme yeteneği düşük veya pazar değeri olmayan tebeşirimsi taneler meydana gelir.

Hastalık Gelişimi: Hastalık döngüsünü sıcaklığa bağlı olarak 5-7 gün içerisinde tamamlayabilir. Hastalığın gelişimi için uygun sıcaklık ve %88 üzeri nisbi nem gereklidir.

Korunma ve Mücadele:

• Tohum: Hastalıktan ari sertifikalı tohumluk kullanılmalıdır. Tohum ilaçlaması mutlaka koruyucu olarak yapılmalıdır.
• Çeşit Seçimi: Bölgeye uygun, hastalığa toleranslı veya dayanıklı çeşitler ekilmelidir.
• Gübreleme: Azotlu gübre zamanında ve dengeli uygulanmalıdır. Aşırı azotlu gübre kullanımı ve sık/geç ekim gibi kültürel koşullar hastalık gelişimini artırır.
• İlaçlama Zamanı: Yeşil aksam ilaçlamasında, hastalığın ilk belirtileri görülür görülmez veya hava koşulları hastalığın gelişmesine uygun gidiyorsa hemen başlatılmalıdır. Gerekirse ilacın etki süresine bağlı olarak ikinci veya üçüncü ilaçlama uygulanabilir.

2. Çeltik Kahverengi Yaprak Lekesi Hastalığı (Cercospora spp.)

Fotoğraf: Meswaet Y, Mangelsdorff R, Yorou NS, Piepenbring M (2021) Unravelling unexplored · CC BY 4.0

Bu hastalık yaprak, yakacık, kın ve diğer bitki kısımlarında karakteristik lekeler oluşturur.

Belirtiler: Fide devresinde yapraklarda küçük, yuvarlak ve kahverengi noktalar şeklinde başlar. Bu belirtiler yanıklık hastalığına benzese de, ilerleyen günlerde lekeler damarlar boyunca uzayarak tipik baklava dilimi şeklini alır. Lekelerin ortası gri-bej veya saman sarısı renkte, etrafı ise kahverengi bir hale ile çevrilidir. Yakacık (kın) enfeksiyonlarında ise leke yaprak ayasındakinden farklıdır; belirli bir şekli yoktur ve uzunlamasına gelişerek iple sıkılmış gibi bir görünüm alabilir.

Zararı: Duyarlı çeşitlerde hastalık yaprak ayasını tamamen kaplayarak yaprağın kurumasına neden olabilir.

Korunma:

• Hasat sonrası tarladaki hastalıklı bitki artıkları mutlaka yok edilmelidir.
• Dengeli gübreleme yapılmalı, aşırı azot kullanımından kaçınılmalıdır.

3. Çeltik Kök ve Kök Boğazı Çürüklüğü

Bu hastalık bir fungus (mantar) etmenidir ve kışı çeltik tohumlarında, hasat sonrası tarlada kalan bitki artıklarında veya bazı yabancı otlarda geçirebilir. Mantar, rüzgar veya sulama suyu ile sağlam bitkilere ulaşarak enfeksiyonu başlatır.

Sürvey ve Tespit: Hastalığın tespiti, şiddeti ve yaygınlığını belirlemek için sistematik örnekleme yapılmalıdır. Tarlanın tamamında değil de sadece sınırlı bir alanda oluşmuşsa, enfeksiyonun tarlanın yüzde kaçına tekabül ettiği hesaplanmalıdır.

Korunma:

• Tarlada hastalık yaygınsa, bitki artıkları temizlenmelidir.
• Sulama suyunun hastalık yayılımında rol oynayabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Öne Çıkan Ürünler

  Zeytin Fidanı Yeni

150,00 TL’den başlayan

Favori

  Ceviz Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Badem Fidanı Yeni

250,00 TL’den başlayan

Favori

  Üzüm Fidanı Yeni

200,00 TL

Favori

  Menengiç Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Elma Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Antep Fıstığı Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Alıç Fidanı Yeni

600,00 TL

Favori

  Nar Fidanı Yeni

250,00 TL

Favori

  İncir Fidanı Yeni

Fiyat Sorunuz

Favori

  Kayısı Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Armut Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

  Şeftali Fidanı Yeni

300,00 TL

Favori

Çeltik Tarlalarında Genel Mücadele İlkeleri

Çeltik üretiminde başarılı olmak için sadece hastalıklarla değil, darıcan ve baraj otu gibi yabancı otlarla da mücadele edilmelidir. Entegre mücadele kapsamında şu adımlar izlenmelidir:

1. Gözlem (Sürvey): Hastalığın tespiti için gözle kontrol yapılmalı; şiddet ve yaygınlık belirlenirken bölümlü örnekleme yöntemleri kullanılmalıdır.
2. Kültürel Önlemler: Uygun ekim zamanı, dengeli gübreleme ve temiz tohum kullanımı ilk savunma hattıdır.
3. Ekonomik Zarar Eşiği: Mücadeleye karar verirken, zararlı popülasyonunun ekonomik zarar seviyesine ulaşmasını engelleyecek olan "ekonomik zarar eşiği" dikkate alınmalıdır.