Bitki Yetiştirme Rehberi

Nar ağaçlarında budama iki aşamalıdır. Fidan dikildikten sonraki ilk 2-3 yıl içerisinde, ağaç henüz verime yatmadan şekil budaması yapılır. Bu dönemde dipten çıkan sürgünler ana gövdeyi oluşturmak için seçilir ve tepeleri 50-60 cm’den kesilerek sağlanır. Seçilen gövdeler dışındaki sürgünler temizlenmelidir. Ağaç verime yattıktan sonra, yani 3. yıldan itibaren ise verim budamasına geçilir. Tek gövdeli yetiştiricilikte goble terbiye sistemine benzer bir taçlandırma yapılır; çok gövdeli yetiştiricilikte ise 5-6 gövde olacak şekilde budama yapılır. Budama yaparken çiçeklerin bir ve iki yıllık dallarda oluştuğunu unutmamalı, aşırı kesimden kaçınmalara dikkat etmelisiniz.

Fidan dikerken sürgün yeterince boylanmamış veya zayıf gelişmişse, dikimden hemen sonra 2-3 göz üzerinden keserek gelecek yıl için kuvvetli sürgün oluşumunu sağlayabilirsiniz. Dikim çukuruna toprak ve gübre karışımı doldurulmalıdır. Fidanın çelik kısmı tamamen toprak içinde kalacak şekilde yerleştirilmeli ve etrafı tekrar aynı karışımla takviye edilmelidir. Dikim sonrası toprak ayakla iyice bastırılmalı ve can suyu vermek için etrafına küçük bir çanak yapılmalıdır. Çok rüzgârlı bölgelerde fidanın zarar görmemesi için karşılıklı iki herek kullanılarak çapraz şekilde bağlanması faydalıdır.

Gövde zamklanma hastalığı (Phytophthora sp.), toprak kaynaklı bir fungus (mantar) hastalığıdır. Özellikle ağır su tutan, drenaj problemi olan yerlerde çok daha zararlıdır. Hastalık belirtileri genellikle kök boğazına yakın kısımlarda başlar; önce kabukta kuruluk görülür, ardından kabuk dokusu çatlar. Fungus ile enfekte olan iletim demetleri tıkanır ve kahverengileşir. Bu durum ağaçta sararma, gelişme geriliği ve şiddetli vakalarda tamamen kurumaya neden olur.

Bu hastalıkla mücadelede en önemli adım sulama yöntemini değiştirmektir. Salma ve çanak usulü sulama yapılmamalı; bunun yerine karık usulü veya damlama sulama tercih edilmelidir. Ayrıca derin dikimden kaçınılmalı, taban suyu yüksek olan yerlerde bahçe kurulmamalıdır. Toprağa bol organik madde verilmesi faydalıdır. Hastalıkla mücadelede ağaçların fazla sürgün faaliyeti gösterdiği ilkbahar, yaz ve sonbahar dönemlerinde ruhsatlı ürünler ve etiket dozundaki ilaçlar kullanılabilir; ancak uygulama için mutlaka bölgenizdeki tarım müdürlüğüne danışın.

Nar bahçelerinde tek başına veya birlikte zarar veren birçok zararlı bulunmaktadır. Bunların en önemlileri arasında Harnup güvesi, Portakal güvesi, Turunçgil unlubiti ve Akdeniz meyve sineği gibi zararlılar yer almaktadır. Kaliteli ürün elde etmek için bu zararlılarla ve yabancı otlarla mücadele etmek büyük önem taşır.

Nar yetiştiriciliğinde fungal (mantari) kaynaklı birçok hastalık görülebilir. Bunlar arasında Kahverengi leke hastalığı ve çeşitli meyve çürüklükleri en yaygın olanlarıdır. Hastalık belirtilerini gördüğünüzde, doğru teşhis ve mücadele yöntemi için mutlaka bir ziraat mühendisine veya tarım ilçe müdürlüğüne danışmalısınız.

Toprak analizi için örnek alırken, 1 kg'lık örnekler polietilen torbalara konulmalı ve üzerine okunaklı şekilde etiketlenmelidir. Örnekler doğrudan güneş ışığına, aşırı sıcak veya soğuğa maruz bırakılmamalı, buz kutusu içinde saklanarak en kısa sürede laboratuvara gönderilmelidir. Eğer örnek aynı gün gönderilemeyecekse, +4 °C'de rutubetini koruyacak şekilde en fazla 5 gün içinde gönderilmelidir. Örnek alınacak toprağın tavında olması ve sıcaklığının 15 °C'nin üzerinde olması gerekir; Temmuz ve Ağustos aylarındaki aşırı sıcak dönemlerde örnek alımı uygun değildir.

Türkiye'de bitkisel üretimin desteklenmesi kapsamında birçok farklı kalem bulunmaktadır. Bunlar arasında temel destek, planlı üretim, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, sertifikalı tohum ve fidan kullanımı gibi destekler yer alır. Ayrıca lisanslı depolarda ürün depolama için kira, nakliye ve analiz destekleri de verilmektedir. Güncel destek miktarları ve uygulama esasları her yıl Cumhurbaşkanı Kararları ile belirlenmektedir.

Nar bahçelerinde yabancı otlar, ağacın ihtiyaç duyduğu su, ışık ve besin maddelerini tüketerek gelişimi olumsuz etkiler. Daha kaliteli ve yüksek verimli bir ürün elde edebilmek için yabancı otlarla düzenli mücadele edilmesi, bahçe bakımının en temel unsurlarından biridir.

Fidan dikerken köklerin sağlıklı yayılması için derin dikimden kaçınılmalıdır. Fidanın çelik kısmının tamamen toprak altında kalması ve kök boğazının aşırı suyla temas etmemesi, hastalık riskini azaltmak adına kritiktir. Toprağın drenaj kapasitesi, narın sağlıklı gelişimi için belirleyici bir faktördür.

Nar ağaçlarının sağlıklı gelişimi ve meyve verimi için toprağın organik maddece zenginleştirilmesi gerekir. Özellikle drenaj sorunu olan veya hastalık riski taşıyan alanlarda toprağa bol organik madde verilmesi, bitki direncini artıracaktır. Gübreleme programı için toprak analizi yaptırmanız en doğrusudur.

Nar ağaçlarının verime yatma süresi, uygulanan budama tekniklerine ve bakım şartlarına göre değişir. Genellikle dikimden sonraki ilk 3 yıl şekil budaması yapılır ve ağaç bu dönemde verime yatmaz. 3. yıldan itibaren yapılan verim budamasıyla birlikte ağaç meyve vermeye başlar. İyi bakılan ağaçlarda bu süreç daha düzenli ve verimli ilerler.