Bitki Yetiştirme Rehberi

Nar Budama ve Bakım Rehberi: Şekil Verme, Verim Artırma ve Dal Temizliği

Nar yetiştiriciliğinde budama, ağacın hem formunu korumak hem de ekonomik verim alabilmek için hayati önem taşır. Nar, doğal haliyle bırakıldığında çalı formunda gelişen bir bitkidir; ancak ticari bir bahçe kurmak istiyorsanız doğru budama tekniklerini uygulamalısınız. Budama yaparken temel kural, meyve verecek olan dalların yapısını korumak ve ağacın iç kısmının güneşlenmesini sağlamaktır.

Şekil (terbiye) budaması nasıl yapılır?

Şekil budaması, fidan dikildikten sonraki ilk 2-3 yıl içerisinde, ağaç henüz verime yatmadan önce gerçekleştirilir. Bu aşamadaki amacımız ağaca sağlam bir iskelet kazandırmaktır.

• Tek gövdeli yetiştiricilikte: Dikimden sonra dipten çıkan kuvvetli sürgünler arasından ana gövdeyi oluşturacak olanlar seçilir. Seçilen bu sürgünlerin tepeleri 50-60 cm’den kesilerek alçak taçlanma sağlanır. Taç yapısı dışında kalan, ana gövdeyi oluşturan sürgünlerin diplerindeki gereksiz sürgünler temizlenmelidir. Bu sistemde ağaç "goble" (vazo) sistemine benzer bir yapıda terbiye edilir.
• Çok gövdeli yetiştiricilikte: Eğer daha çok gövdeli bir yapı hedefleniyorsa, ağaç 5-6 gövde olacak şekilde budanmalıdır.

Verim budaması ve uç alma

Nar ağaçları genellikle 2. veya 3. yıldan itibaren meyve vermeye başlar. Ekonomik verim ise 5-6. yıldan sonra alınabilir. Verim budaması yapılırken şu noktalara dikkat edilmelidir:

• Dal yapısı: Nar çiçekleri genellikle bir ve iki yıllık dallarda oluşur. Bu nedenle verim budaması yaparken özellikle iki yıllık dalları korumalı, aşırı kesimlerden kaçınmalardan kaçınmalısınız.
• Uç alma: Ağaç verime yattıktan sonra, meyve verecek dalların uçları kesinlikle alınmamalıdır.
• Seyreltme ve temizlik: Taç kısmında görülen obur dallar dipten kesilmelidir. Eğer taç kısmı çok sıklaşmışsa, güneşlenmeyi ve havalanmayı artırmak için seyreltme budaması yapılmalıdır. Ayrıca her yıl zayıf, kurumuş ve hastalıklı dallar öncelikli olarak budanmalıdır.

Ağaç bakımı ve destekleme (herekleme)

Nar ağaçları büyüdükçe ve meyveler olgunlaştıkça, dalların ağırlığı ve meyve yükü nedeniyle aşağı doğru sarkma meydana gelir. Bu durum, özellikle olgunlaşma döneminde dalların kırılma riskini artırır. Dalların kırılmasını önlemek için dallara herek (destek çubuğu) vererek desteklemek çok önemlidir.

Ayrıca, gövde ve dallarda ilkbahar ve yaz aylarında kırmızımsı, kışa doğru ise grimsi yeşil renk alan yosunlar görülebilir. Bu yosunlar gövdede hafif çatlaklara neden olsa da bitkiye doğrudan bir zarar vermez, sadece bir yaşam alanı olarak gelişir.

Hastalıkla mücadelede kültürel önlemler

Budama ve bakım sırasında zararlı organizmalarla mücadele etmek için şu adımları izleyebilirsiniz:

• Budama aletlerinin temizliği: Budama yaparken kullandığınız makasları her ağaç geçişinde dezenfekte etmelisiniz. Bu, hastalıkların bir ağaçtan diğerine taşınmasını engeller.
• Bulaşık dalların temizliği: Budama sırasında veya kontrollerde zararlı gördüğünüz dalları keserek bahçeden uzaklaştırmalısınız.
• İlaçlama desteği: Kış ve ilkbahar aylarında, gövde ve dalların %1'lik bordo bulamacı veya bakır içerikli diğer ilaçlarla iyice yıkanması, ağacın sağlığını korumaya yardımcı olur.
• Larva mücadelesi: Eğer düşük yoğunlukta larva giriş delikleri fark ederseniz, uygun kalınlıkta bir tel yardımıyla larvaları öldürebilirsiniz.