Bitki Yetiştirme Rehberi

Kayısı Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi

Kayısı bahçesi kurmak, uzun vadeli ve emek isteyen bir yatırımdır. Dikim sırasında yapılacak bir hata, fidanın köklerinin çürümesine, büyümesinin durmasına veya ağacın kısa sürede kurumasına neden olabilir. Özellikle aşı noktasının toprak altında kalması veya köklerin hava boşluğuyla baş başa kalması, en sık karşılaşılan ve geri dönüşü zor olan hatalardır.

Kayısı fidanı ne zaman dikilir?

Dikim zamanı, bölgenizin iklim şartlarına göre belirlenmelidir. Kış mevsiminin ılık geçtiği bölgelerde, yaprak dökümünden hemen sonra, yani sonbahar dikimi en uygun olanıdır. Bu yöntem, fidanın tutunma şansını artırıcı olumlu etkiler sağlar. Ancak kışın şiddetli soğuk geçtiği bölgelerde, don riskine karşı ilkbaharda, tomurcuklar kabarmadan hemen önce dikim yapılması daha güvenlidir.

Toprak hazırlığı nasıl yapılmalıdır?

Başarılı bir bahçe için dikimden önce toprağın hazır olması şarttır:

• Derin Sürüm: Arazi, traktörle derin olarak sürülmeli ve toprak yapısı iyileştirilmelidir.
• Drenaj ve Sulama: Eğer arazide su birikme (drenaj) sorunu varsa, dikimden önce mutlaka drenaj kanalları açılmalıdır. Ayrıca sulama sistemi de dikim aşamasından önce kurulmuş olmalıdır.
• Çukur Hazırlığı: Fidan çukurları, dikimden 1,5-2 ay önce açılarak havalandırılmalıdır. Çukurlar en az 60 cm derinlik ve genişlikte açılmalıdır.
• Temizlik: Çukur açılırken içindeki taş, yabancı madde ve yabancı otlar tamamen temizlenmelidir.
• Toprak Karışımı: Verimli üst toprak bir tarafa, alttan çıkan ham toprak diğer tarafa ayrılmalıdır. Dikim sırasında; bir ölçek bahçe toprağı + bir ölçek yanmış çiftlik gübresi + bir ölçek kum karıştırılarak hazırlanan harç çukurun dibine konulmalıdır.

Dikim mesafeleri nasıl belirlenir?

Dikim aralıkları; anaç tipine, iklim, toprak yapısı ve sulama imkânlarına göre değişir. Sulanabilen ve derin topraklarda mesafeler, susuz (kıraç) arazilere göre daha geniş tutulur.

• Kare Dikim: Sıra arası ve sıra üzeri mesafe eşittir. Toprak işlemek kolaydır ve büyük taçlı, uzun ömürlü ağaçlar için idealdir.
• Dikdörtgen Dikim: Sıra arası mesafe, sıra üzeri mesafeden daha fazladır. Birim alana daha az fidan dikilir.
• Üçgen Dikim: Fidanlar eşkenar üçgen köşelerine dikilir. Ağaçlar güneş, hava ve topraktan en eşit şekilde faydalanır ancak toprak işleme daha zordur.
• Sık Dikim: Özellikle Avrupa'da sofralık üretimde yaygındır. Bodur anaçlarla yapılan bu sistemde (örneğin 4,5 x 1,5-2 m) dekara 100-120 fidan düşebilir. Bu sistemde her yıl düzenli yaz budaması şarttır.
• Satranç (Beşli) Dikim: Kare dikimin köşelerine şeftali gibi kısa ömürlü türler dikilir. Ağaçlar büyüdüğünde ortadaki türler sökülür.

Adım adım fidan dikimi

1. Dikim Budaması: Dikimden önce fidanlara mutlaka dikim budaması yapılmalıdır. Gövdedeki yan dallar dipten çıkarılmalı ve fidanın tepesi 80-120 cm seviyesinden kesilmelidir. Ayrıca zarar görmüş, birbirine girmiş veya uzun kökler ayıklanmalıdır.
2. Fidanı Yerleştirme: Fidan dikim tahtası kullanılarak, sağa veya sola kaymayacak şekilde yerleştirilmelidir. Kökler, dikim tahtasının orta çentiğine yerleştirilmeli ve köklerin toprağa iyi yayılması sağlanmalıdır.
3. Aşı Noktasına Dikkat: En kritik kural; aşı noktasının toprak seviyesinden en az 10 cm yukarıda tutulmasıdır. Aşı yeri toprak altında kalırsa fidanın gelişimi durur ve kurumalar başlar.
4. Toprağı Sıkıştırma: Çukurun yarısına kadar toprak doldurulduğunda, kökler arasında hava boşluğu kalmaması için toprak hafif hafif ayakla bastırılarak sıkıştırılmalıdır.
5. Destekleme (Herek): Rüzgârlı bölgelerde fidanın zarar görmemesi için yanına bir herek dikilmeli; fidan, hereğe ters sekiz şeklinde ve çok sıkmadan (oynak) bağlanmalıdır. Önce herek dikilmeli, sonra fidan bağlanmalıdır.
6. Can Suyu: Dikim işlemi biter bitmez, fidanın toprağa tutunması için derhal can suyu verilmelidir.

Dikimden sonraki ilk süreç

Dikim tamamlandıktan sonra fidanın çevresine suyun yayılmasını sağlayacak bir çanak yapılmalıdır. Fidanın aşı noktasının hakim rüzgâr yönünün tersine bakmasına dikkat edilmelidir. İlk haftalarda toprağın nemini korumak ve fidanın kök gelişimini desteklemek için sulama takibi titizlikle yapılmalıdır.