Bitki Yetiştirme Rehberi

İncir fidanı dikimi için açılan çukurun genişliği ve derinliği, toprağın yapısına ve fidanın kök çapına göre değişmekle birlikte, genel olarak 50 cm derinlik ve 50 cm genişlik idealdir. Çukurun içine iyi kaliteli toprak ve iyi yanmış hayvan gübresi eklemek, fidanın gelişimini olumlu etkiler.

Şekil budaması, ağaç ürüne yatıncaya kadar tacı oluşturmak amacıyla yapılır. Yeni dikilen fidanlarda, ağacın iskeletini kurmak için topraktan yaklaşık 1 metre (ihtiyaca göre 60 cm'ye kadar inebilir) yükseklikten budama yapılır. İlk kış budamasında, gövde çevresine eşit dağılmış, aralarında 1 muayene 15 cm mesafe olan 3–4 ana dal seçilir. Bu dallar 30–50 cm mesafeden budanarak ağacın vazo şeklini alması sağlanır.

Ürün budaması, ağacın fizyolojik dengesini korumak ve normal sürgün oluşumunu sağlamak için yapılır. Bu yöntemde bir yıllık dallar üzerinde genel bir budama yapılmaz, sadece tepegözler bırakılır. Gerekiyorsa kuru, kırılmış, obur veya sıkışıklık yaratan dallar dipten çıkarılarak seyreltme yapılır.

Verimden düşmüş veya zarar görmüş yaşlı ağaçları canlandırmak için "gençleştirme budaması" uygulanır. Bu yöntemde ağaç, yeni bir taç oluşturacak şekilde budanır. Ayrıca, ağacın kalın dalları (8–10 cm) üzerinden budanarak yarma veya çoban aşısı gibi yöntemlerle ağaç yeniden gençleştirilebilir.

Gübreleme, ağacın büyüme durumuna ve toprak analizine göre yapılmalıdır. Azotlu gübreler, sürgün gelişmesini desteklemek için şubat-mart aylarında, mümkünse iki seferde uygulanmalıdır. Eğer yıllık sürgün uzunluğu 15 cm'den kısaysa azot uygulaması yapılmalıdır. Fosforlu ve potasyumlu gübreler ise sonbaharda veya en geç kışın ilk yarısında verilmelidir. Eğer bahçede bakla, bezelye veya fiğ gibi bitkilerle yeşil gübreleme yapıldıysa, ek olarak azotlu gübreye gerek kalmaz; ancak fosfor ve potasyum desteği yine de gereklidir.

İncir ağaçlarında kök bölgesinde en sık rastlanan önemli hastalıklar Beyaz kök çürüklüğü ve Armillaria kök çürüklüğüdür. Bu tür hastalıklar ağaç ölümlerine yol açarak ciddi kayıplara neden olabilir.

Gövde ve dallarda çelik marazı ile soğuk ve güneş yanıklığı zararları görülebilir. Meyve kısmında ise iç çürüklüğü, ekşime ve yüzey çürültüğü gibi hastalıklar meyve kalitesini düşürür. Ayrıca meyvelerde aflatoksin oluşumu, kaliteyi ve insan sağlığını tehdit eden kritik bir sorundur.

İncir üretiminde verim ve kaliteyi düşüren önemli zararlılar arasında nematodlar, kanlı balsıra, ekşilik böcekleri, sirke sinekleri ve akarlar (kırmızı örümcek gibi) yer alır. Bu zararlılarla mücadelede öncelikle kültürel önlemler alınmalı, sorun çözülmezse ruhsatlı ürünler ve etiket dozuna uygun ilaçlı mücadeleye geçilmelidir.

Toprak analizi için en uygun zaman, hasat sonrası bitkilerin dinlenmeye geçtiği kasım ve aralık aylarıdır. Örnekler 0-30 veya 30-60 cm derinlikten alınmalıdır. Örnek alırken gübre veya ot yığılmış yerlerden, su birikintisi olan noktalardan kaçınılmalıdır. Araziyi temsil etmesi için M, N veya X şeklinde yürüyerek 8-10 farklı noktadan örnek alınmalı ve bu örnekler temiz bir kapta karıştırılarak laboratuvara gönderilmelidir. Homojen olmayan arazilerde 10 dekarlık alanlar için ayrı örnek alınması uygundur.

Aşı yöntemi fidanın yaşına göre değişir. Fidanlıklarda genellikle göz aşısı kullanılır. 1–3 yaşındaki dallara göz aşısı yapılırken, 4–5 yaşındaki daha kalın dallara kabuk aşısı uygulanır. Çok yaşlı ve verimden düşmüş ağaçlarda ise yarma veya çoban aşısı tercih edilebilir.

Zararlı ve yararlı türlerin sayımı, vejetasyon süresince (gözler kabardıktan sonra) 1-2 hafta veya ayda bir aralıklarla yapılmalıdır. Bahçeyi temsil eden 10 ağaç seçilerek; tomurcuk, yaprak ve meyve üzerindeki böcek ve akarlar gözle veya el lupu ile sayılmalıdır. Akarların yoğunluğunu belirlemek için yapraklardan örnek alınıp laboratuvarda mikroskop altında inceleme yapılması en kesin sonuçları verir.

Özellikle kır taban ve kır arazilerdeki incir bahçelerinde, her yıl yeterli miktarda yanmış çiftlik gübresi verilemediği durumlarda bakla, bezelye ve fiğ gibi bitkiler yetiştirilerek yeşil gübreleme yapılır. Bu yöntem toprağın organik yapısını destekler; ancak bu durumda bile fosforlu ve potasyumlu gübreleme ihtiyacı devam eder.