Bitki Yetiştirme Rehberi

İncir Yetiştiriciliği Hakkında Genel Bilgi

İncir (Ficus carica), dutgiller (Moraceae) familyasına ait, Akdeniz ve Güneybatı Asya kökenli, yaprak döken, küçük ağaç veya büyük çalı formunda bir bitkidir. İnsanlık tarihinin en eski tarım ürünlerinden biri olan incir, 7-10 metre boyuna kadar ulaşabilen, pürüzsüz beyaz kabuklu ve geniş, loblu yapraklara sahip bir ağaç türüdür. Meyvesi botanik olarak bir "çoklu meyve" (infructescence) yapısındadır ve oldukça besleyici bir içeriğe sahiptir.

İncirin kökeni ve kullanım alanları nelerdir?

İncir, antik çağlardan beri yetiştirilen, dünyanın en eski evcilleştirilmiş bitkilerinden biridir. Akdeniz iklimine özgü olan bu bitki, bugün sadece meyvesi için değil, aynı zamanda süs bitkisi olarak da dünya çapında yaygın bir kullanım alanına sahiptir. İncir meyvesi çok yönlüdür:

• Taze tüketim: Mevsiminde taze olarak doğrudan yenilebilir.
• Kurutulmuş ürünler: Olgunlaşmış meyveler taşınması zor olduğu için ticari üretimin büyük bir kısmı kurutulmuş formdadır.
• İşlenmiş ürünler: Reçel, rulo, bisküvi ve çeşitli tatlıların yapımında önemli bir ham maddedir.

Besin değeri açısından zengin olan meyve; şeker, A, B ve C vitaminleri ile lif kaynağıdır. Ancak taze meyvenin %80'i su içerdiği için raf ömrü kısadır.

Dünya ve Türkiye üretimindeki yeri nedir?

İncir üretiminde Türkiye, dünyanın en önemli lider ülkelerinden biridir. 2018 ve 2020 verilerine göre dünya çiğ incir üretiminin yaklaşık %25'i tek başına Türkiye tarafından gerçekleştirilmektedir. Türkiye ile birlikte Mısır, Fas ve Cezayir gibi Kuzey Afrika ülkeleri, dünya toplam üretiminin büyük bir kısmını (%62-64 civarı) domine etmektedir. İncir, hem sıcak yaz karasal iklimlerinde hem de ılıman bölgelerde yetişebilse de, ticari başarısı Akdeniz iklim kuşağındaki üretimle doğrudan ilişkilidir.

İncir yetiştirirken bilinmesi gereken üç temel özellik

1. Tozlaşma için erkek ağaca ihtiyaç duyar: İncir ağaçları dişi ve erkek olarak ikiye ayrılır. Dişi ağaçlar meyve verirken, erkek ağaçların meyveleri yenilebilir lezzette değildir ancak tozlaşma (kaprifikasyon) için gereklidir. Genellikle bir erkek ağaç, birçok dişi ağacın bulunduğu bir bahçede tozlaşmayı sağlamak amacıyla dikilir. Bu süreçte Blastophaga psenes adlı özel bir böcek türü rol oynar.
2. Toprak ve su hassasiyeti: İncir ağacı çok seçici olmasa da, kaliteli kuru incir üretimi için derin, kumlu-killi, organik maddece zengin ve kireçli toprakları sever. Ancak, taban suyunun 2 metreden daha yakın olduğu, aşırı su birikintisi olan veya sodyum ve bora oranı yüksek topraklar ağaç için olumsuz sonuçlar doğurabilir.
3. Cilt tahrişine dikkat: İncir ağacının yeşil kısımlarında bulunan sütlü öz (lateks), insan derisi için tahriş edici bir maddedir. Budama veya meyve toplama sırasında bu özle temas edilmesi durumunda dikkatli olunmalıdır.