Bitki Yetiştirme Rehberi

İncir Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yöntemleri

İncir yetiştiriciliğinde verim ve kaliteyi belirleyen en temel unsur, ağacın hastalık ve zararlılardan korunmasıdır. Özellikle Ege bölgesindeki eğimli ve dağlık alanlarda, toprak niteliğinin yetersizliği ve iklim değişimleri hastalık riskini artırmaktadır. İncir bahçelerinde başarılı bir üretim için ilaçtan ziyade, doğru kültürel önlemler hayati önem taşır. Eğer hastalık veya zararlı kültürel önlemlerle kontrol altına alınamıyorsa, mutlaka ruhsatlı ürünleri, etiket dozunda kullanmalı ve bölgenizdeki il/ilçe tarım müdürlüklerine danışmalısınız.

1. Çelik Marazı (Phomopsis kanseri / Geriye doğru ölüm)

Belirtiler: Bu hastalık, ağaçta büyüme geriliği ve "geriye doğru ölüm" şeklinde kendini gösterir. Sürgünlerde ve ince dallarda kahverengimsi-siyah renk değişiklikleri, zamanla bu kısımlarda çatlaklar ve açık kanser yaraları oluşur. Hastalık kalın dallara, gövdeye ve kök boğazına kadar ilerleyerek ağacın tamamen kurumasına yol açabilir. Hastalık etmeni, dallardaki siyah küçük noktalar (piknit) halinde yıl boyu canlı kalabilir. Nemli kış sonrasında bu noktalardan çıkan sporlar enfeksiyonu başlatır.

Gelişim Koşulları: Etmenin en uygun gelişim sıcaklığı 25 °C'dir. 15–30 °C arasındaki sıcaklıklarda gelişimini sürdürür; ancak 35 °C ve üzerindeki sıcaklıklarda gelişimi yavaşlar. Hastalık; budama yaraları, don, dolu ve güneş yanıklığı gibi yaralardan ağaca giriş yapar.

Korunma ve Mücadele:

• Budama aletlerinizi her kullanım sonrası mutlaka dezenfekte edin. Hastalıklı ağaçları en son budayın.
• Budama aletlerini alevden geçirerek dezenfekte etmek etkili bir yöntemdir.
• Kesim yaralarını, don ve dolu yaralarını gözler uyanmadan önce uygun bir koruyucu (örneğin %2’lik bordo bulamacı) ile kapatın.
• Ağaçta ağır hasar ve kuruma varsa, hastalıklı kısımları sağlam dokuya kadar temizleyin. Temizlenen yerlere 3 kısım ardıç katranı ve 1 kısım toz göztaşı karışımı sürebilirsiniz.
• Ağaç tamamen kurumuşsa, geniş bir kök bölgesi açılarak hastalıklı parçalarla birlikte sökülmeli ve yakılmalıdır. Sökülen yere hemen yeni fidan dikmeyin; toprağı sönmemiş kireçle veya uzman önerisiyle ilaçlı bir şekilde dezenfekte edip yaz boyu güneşe maruz bırakın.

2. Kök Çürüklükleri (Beyaz Kök Çürüklüğü ve Armillaria)

Belirtiler: Kök bölgesindeki bu hastalıklar ağacı zayıflatır, yaprakların sararmasına, küçülmesine ve dökülmesine neden olur. Ağaçta büyüme durur ve sonunda ölüm gerçekleşir. Özellikle fidan ve genç ağaçlarda hastalık çok hızlı görülür; hasta ağaçlar elle çekildiğinde topraktan kolayca çıkabilir.

Tanımlayıcı Özellikler:

• Beyaz Kök Çünüklüğü: Kök kabuğunun altında ve çevresindeki toprakta ağ şeklinde beyaz bir miselyum (mantar örtüsü) görülür. İnce kökler esmerleşip çürür.
• Armillaria Kök Çürüklüğü: Köklerde ve kök boğazında beyaz mantar yapısı görülürken, zamanla bu tabaka koyulaşarak gri ve siyah renk alır.

Korunma:

• Sulama suyu, sel ve yağmur sularının hastalık etmenini yayabileceğini unutmayın. Bahçe çevresine sel sularının girişini engelleyecek önlemler alın.
• Toprak işlemesi sırasında hastalık etmeninin yayılmamasına dikkat edin.

3. İncir İç Çürüklüğü (Fusarium spp.)

Fotoğraf: Wikimedia Commons · Public domain

Belirtiler: Hastalık meyvenin iç kısmında lekelenme ve pulpanın (meyve eti) kahverengileşmesi şeklinde görülür. İlerledikçe meyve içi sulu, erimiş bir hal alır; meyve ağzı (ostiol) kısmında kırmızımsı-mor, ıslak görünümlü bir kabuk oluşur. Meyvenin üst kısmı da kırmızımsı-mor bir renk alabilir.

Nasıl Yayılır? Hastalık etmeni önce ilek (erkek) incirlerin çiçeklerinde yaşar. İlek arıcığı aracılığıyla dişi incire taşınır. Nemli ve sıcak mevsimlerde belirtiler daha belirgin hale gelir.

Korunma: En etkili yol, fungussuz (mantar taşımayan) temiz ilek elde etmektir.

4. İncir Mozaik Virüsü ve Diğer Zararlılar

Mozaik Virüsü Belirtileri: Yapraklarda dağınık, sarı-yeşilden açık sarıya kadar değişen mozaik şeklinde lekeler görülür. Meyvelerde de yaprağa benzer lekeler oluşabilir. Bu durum verim ve kaliteyi düşürür.

Örnekleme ve Teşhis: Virüs şüphesi varsa, yaprak örnekleri ağacın dört farklı yönünden toplanmalı, etiketlenmeli ve en kısa sürede laboratuvara gönderilmelidir. Hastalıklı ağaçlardan asla aşı kalemi veya çelik alınmamalıdır.

Önemli Zararlılar: İncir kalitesini düşüren diğer önemli zararlılar arasında; nematodlar, kanlı balsıra, ekşilik böcekleri, sirke sinekleri ve akarlar (kırmızı örümcekler) yer alır. Bu zararlılar meyvelere saldırarak verim kaybına yol açar.