Bitki Yetiştirme Rehberi

İncir Nasıl Çoğaltılır? Çelik, Aşı ve Daldırma Yöntemleri

İncir yetiştiriciliğinde en yaygın ve en kolay yöntem çelikle çoğaltmadır. Ancak ihtiyaca göre daldırma, dip sürgünü kullanımı veya çeşit değiştirmek amacıyla aşı yöntemlerine de başvurulabilir. Bahçenizi kurarken veya mevcut ağaçlarınızın cinsini değiştirirken kullanabileceğiniz yöntemleri adım adım inceley

Çelikle çoğaltma (En etkili yöntem)

İncirde fidan üretiminin temelini odun çelikleri oluşturur. Bu yöntemle üretilen fidanlar, ana ağacın özelliklerini birebir taşır. Başarılı bir üretim için şu adımları izlemelisiniz:

• Çelik Seçimi: Çelikler; sağlıklı, orta yaşlı, bir yıllık sürgünleri kuvvetli ve pişkinleşmiş dallardan alınmalıdır.
• Ölçüler: Hazırlanacak çelikler 25–35 cm uzunluğunda ve 1,5–2,5 cm kalınlığında olmalıdır.
• Tepe Tomurcuğu Önemi: Çeliğin ucunda mutlaka tepe gözü (tepegöz) bulunmalıdır. Tepe gözü olan çelikler daha erken uyanır ve daha kuvvetli gelişir. Tepe kısmı kesilmiş çelikler yan gözlerden sürgün verdiği için gövde yapısı düzgün olmaz ve geç pişkinleşir.
• Yeşil Çelik Yöntemi: Eğer yapraklı (yeşil) çelikle üretim yapacaksanız; 20–25 cm boyunda, uç kısmında tepe tomurcuğu olan ve dip kısmında biraz yaşlı sürgün barındıran parçalar seçmelisiniz. Su kaybını önlemek için üzerindeki yaprakların yarısını kesmeli, 3-4 yaprak bırakmalışınız. Bu tür çelikler nemli (sisleme yapılan) sera veya tünellerde, kum-perlit karışımında köklendirilmelidir.

Aşı ile çoğaltma ve çeşit değiştirme

İncirde aşı, genellikle çekirdekten yetişmiş fidanları kullanırken veya mevcut büyük ağaçlarda çeşit değiştirmek istendiğinde tercih edilir. Kullanılan yöntemler ağacın yaşına göre değişir:

• Göz Aşısı: Fidanlıklarda en çok tercih edilen yöntemdir. Genç ağaçlarda 1–3 yaşındaki dallara uygulanır.
• Kabuk Aşısı: Daha kalın olan 4–5 yaşındaki dallara yapılır.
• Yarma veya Çoban Aşısı: Ağaç yaşlandığında, örneğin 8–10 cm kalınlığındaki dallar budanarak gençleştirildiğinde bu yöntemler kullanılır.

Çeliklerin muhafaza edilmesi ve dikimi

Hazırladığınız çelikleri dikim zamanına kadar nemini kaybetmeyecek şekilde saklamanız gerekir. Bunun için iki yol izlenebilir:

1. Hendek Yöntemi: Açık arazide bir hendek kazılır. Dibine bir karış çakıl, üzerine dört parmak kadar kum serilir. Çelikler demetler halinde, başları aşağı gelecek şekilde ters ve dik yerleştirilir. Üzeri tekrar kumla doldurulur ve kumun daima nemli kalması sağlanır.
2. Mahzen Yöntemi: Çelikler ellişerli demetler halinde serin, karanlık ve kumlu bir mahzende saklanabilir. Bu yöntemle muhafaza süresi yaklaşık 1–1,5 aydır.

Dikim: Köklenen çelikler Mart ayında dikilir. Sıra araları 60 cm, çelik araları 30 cm olacak şekilde toprak hazırlanır. Çelikler uçları toprak hizasına gelecek şekilde dikilmeli ve dikimden hemen sonra ilk su verilmelidir. Yazın ise sulama ve yabancı ot temizliği (çapalamalar) aksatılmamalıdır.

Hastalık riskine karşı kritik uyarılar

Çoğaltma materyali seçerken çok dikkatli olmalısınız. Hastalıkla bulaşık ağaçlardan asla çelik veya aşı kalemi alınmamalıdır. Ayrıca budama yaparken kullandığınız makas veya bıçak gibi aletleri, bir ağaçtan diğerine geçerken mutlaka %10'luk çamaşır suyu (sodyum hipoklorit) veya alevle dezenfekte etmelisiniz. Bu, hastalıkların bahçenize yayılmasını engellemenin en temel yoludur.