Bitki Yetiştirme Rehberi

Erik Yetiştiriciliğinde Verim, Ekonomi ve Pazar Değeri

Erik üretiminde Türkiye'nin yeri

Erik, sert çekirdekli meyve üretiminde dünya genelinde zeytin ve şeftaliden sonra üçüncü sırada yer alan çok önemli bir meyve türüdür. Türkiye, dünya erik üretiminde oldukça kritik bir konumdadır. Veriler incelendiğinde Türkiye, yaklaşık 200.000 ile 330.000 ton arasında değişen üretim miktarıyla dünyanın önde gelen üreticileri arasında yer almaktadır. Üretim potansiyelimiz mevcut miktarın çok daha üzerindedir; doğru tekniklerle bu potansiyeli artırmak mümkündümüzdür.

Verimi etkileyen en önemli faktör: Döllenme

Erik bahçesi kurarken yapılacak en büyük hata, tek bir çeşit dikerek kapama bahçe oluşturmaktır. Erik çeşitleri döllenme özelliklerine göre üç gruba ayrılır ve bu durum verimi doğrudan belirler:

• Kendine verimli çeşitler: Kendi çiçek tozuyla tozlandığında meyve tutumu %3'a kadar çıkabilir.
• Kendine kısmen verimli çeşitler: Mutlaka bir tozlayıcıya ihtiyaç duyarlar.
• Kendine kısır çeşitler: Kendi tozlarıyla tozlandıklarında meyve tutumu sadece %1.5 civarında kalır.

Özellikle Japon erikleri arasında kendine verimli bir çeşit bulunmamaktadır; bu türlerde tozlayıcı kullanımı zorunludur. Ayrıca Avrupa erikleri ile Japon erikleri genellikle birbirleriyle uyuşmazlar. Başarılı bir bahçe için tozlayıcı çeşidin, ana çeşitle aynı anda çiçeklenmesine ve bol miktarda çiçek tozu üretmesine dikkat edilmelidir. İdeal bir dikim düzeninde 2 sıra ana çeşide 1 sıra tozlayıcı veya 8 ana ağaca 1 tozlayıcı şeklinde bir yerleşim önerilmektedir.

Toprak bakımı ve besleme

Yüksek verim ve kaliteli meyve için toprak yapısı ve besleme programı hayati önem taşır. Verim ve kaliteyi artırmak için şu adımlar izlenmelidir:

• Toprak Analizi: Bahçe kurulmadan önce mutlaka toprak analizi yapılmalı ve eksikliklar belirlenmelidir.
• Organik Madde: Toprağın yapısını hafifletmek ve zenginleştirmek için bahçenin ilk tesisinden itibaren dekara 2-3 ton yanmış ahır gübresi her yıl düzenli verilmelidir.
• Besin İhtiyacı: Meyve veren ağaçların yıllık olarak dekardan yaklaşık 3-4 kg Azot (N), 450-650 g Fosfor (P2O5) ve 2,5-4 kg Potasyum (K2O) tükettiği bilinmektedir. Tam verim çağındaki ağaçlarda ağaç başına 300-500 g N, 200-500 g P2O5 ve 200-1000 g K2O verilmesi verimi destekleyebilir.

Pazar değeri ve kullanım alanları

Erik; kullanım amacına göre sofralık, kurutmalık veya mutfaklık olarak değerlendirilen çok yönlü bir üründür. Ürünün ekonomik değeri; meyvenin büyüklüğü, rengi, şeker oranı ve raf ömrü gibi kalite unsurlarına bağlıdır. Hasat sonrası süreçte meyve eti sertliğindeki değişimler ve yumuşama, ürünün raf ömrünü ve dolayısıyla pazar değerini doğrudan etkiler. Zararlı organizmalar, hastalıklar, don, dolu ve kuraklık gibi stres faktörleri ise ürünün ekonomik kaybına (salgın durumlarda %100'e kadar) neden olabileceği için zirai mücadele çok kritiktir.