Bitki Yetiştirme Rehberi

Erik Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları

Erik yetiştiriciliğinde başarılı bir verim almanın yolu, hastalığı henüz belirti vermeden fark etmekten geçer. Erik ağaçları; nemli, hava akımının az olduğu ve budama hatalarının yapıldığı bahçelerde hastalıklara karşı oldukça savunmasızdır. Mücadelede en temel kural, kimyasal ilaçlardan önce bahçe hijyenini sağlamaktır. İlaçlama yapmanız gerektiğinde ise mutlaka ruhsatlı ürünleri, etiket dozunda ve zamanında kullanmalı, uygulama öncesinde mutlaka il/ilçe tarım müdürlüklerine danışmalısınız.

1. Monilya (Monilinia fructicola)

Fotoğraf: Mary Ann Hansen · CC BY 3.0 us

Belirtiler: Bu mantar hastalığı çiçek, meyve ve sürgünlerde ciddi hasar bırakır. Çiçekler kahverengileşerek dal üzerinde kurur ve "mumyalaşmış" bir görünüm alır. Meyvelerde ise çürüklük görülür; meyve yüzeyinde kahverengi, ıslak görünümlü lekeler oluşur. Hastalık ilerledikçe meyve üzerinde kahverengi mantar tüyleri (püstüller) belirginleşir.

Nasıl yayılır? Yüzey nemi ve ılıman sıcaklıklar hastalığın gelişimini hızlandırır. Rüzgar, dolu, böcekler veya mekanik yaralar meyvenin enfekte olmasını kolaylaştırıcı etkendir. Hastalık etmeni, kışın enfekte olmuş meyvelerde (mumya meyveler) ve eski meyve saplarında kışı geçirir.

Korunma ve Mücadele:

• Sonbahar döneminde bahçedeki tüm hastalıklı dalları ve siyah kabuklu, kurumuş "mumya" meyveleri toplayıp bahçeden uzaklaştırmalısınız.
• Meyve ağaçlarında meyve yüzeyinde yaralanmaları önlemek için dikkatli hasat yapın.
• Hastalıkla mücadelede ruhsatlı fungisitler kullanılabilir; ancak en önemli adım bahçe temizliğidir.

2. Bakteriyel Kanser ve Zamklanma (Pseudomonas syringae)

Fotoğraf: Dr. Jan Hinrichs-Berger, Landwirtschaftliches Technologiezentrum Augustenberg, K · CC BY-SA 4.0

Belirtiler: Gövde, ana dallar ve sürgünlerde kanserler oluşur. Bu kanserlerin yüzeyi ıslak ve yanık görünümlü olabilir; bu bölgelerden dışarıya doğru zamk çıkışı gözlenir. İnce dallarda ve sürgünlerde yanıklık, kabukta ise esmer, çökük lekeler görülür. Şiddetli vakalarda dallar tamamen kuruyabilir.

Nasıl yayılır? Bakteriler, kışın kanserli dokulardaki kabuk çatlaklarında kışı geçirir. İlkbaharda bakteriler çoğalmaya başlar; yağmur damlalarıyla çiçeklere ve genç yapraklara yayılır. Budama yaraları ve gözlerdeki çatlaklar bakterinin bitkiye girmesi için en uygun kapılardır.

Korunma ve Mücadele:

• Budama işlemlerini ağaçlar tam uyku (dormansi) halindeyken, yani Ocak ve Şubat aylarında yapın.
• Budama yaparken kullandığınız makasları her ağaç geçişinde dezenfekte edin.
müsadenin olduğu dönemlerde, ağaçlar uyku halindeyken bakırlı preparatlar kullanılabilir.
• Yaz sonuna doğru aşırı azotlu gübreleme yapmaktan kaçının; çünkü aşırı sulu ve taze sürgün gelişimi bakterinin enfekte olmasını kolaylaştırır.
• Hastalık belirtisi gösteren dalları, kanserli bölgenin 5-10 cm altından keserek bahçeden uzaklaştırın.

3. Yaprak Delen / Çil (Schizomelas / Çil benzeri etkiler)

Belirtiler: Yapraklarda küçük, yağ yeşili veya sarımtırak haleli lekeler oluşur. Zamanla bu lekeler morumsu-kahverengi bir renk alır, kurur ve yapraktan düşer. Bu durum yaprağın "saçma ile delinmiş" gibi görünmesine neden olur. Ayrıca tomurcuklar da kuruyabilir.

Korunma ve Mücadele:

• Sonbahar döneminde hastalıklı dalları budayarak kesin ve bu dalları mutlaka yakarak imha edin.
• Bahçedeki bitki temizliğine (sanitasyon) her zaman önem verin.

4. Erik Pası (Gymnosporangium asiaticum / Tranzschelia türleri)

Fotoğraf: Atsushi Nakajima · CC BY 4.0

Belirtiler: Hastalığın ilk belirtileri Mayıs-Haziran aylarında yaprağın üst yüzeyinde parlak sarı renkli lekeler şeklinde görülür. Daha sonra yaprağın alt yüzeyinde bu lekelerin altında turuncu renkli püstüller (kabarcıklar) oluşur. Yaz sonuna doğru bu püstüller koyulaşır.

Korunma ve Mücadele:

• Bu hastalık genellikle şiddetli zarar oluşturmasa da yaprak dökümünü artırabilir.
• Bahçedaki bitki sağlığını korumak için dengeli besleme ve uygun budama yapılması önemlidir.

5. Kök Çürüklükleri (Armillaria ve diğerleri)

Belirtiler: Kök sistemini etkileyen bu hastalıklar, ağacın su ve besin iletimini keser. Belirtiler arasında sürgün oluşumunun azalması, yaprakların sararması ve zamanla ağacın tamamen kuruması yer alır. Köklerde çürüklük oluşur; bazı türlerde kök boğazında kabuk ile odun dokusu arasında beyaz bir tabaka görülebilir.

Korunma ve Mücadele:

• Drenajı iyi olmayan, su biriken topraklarda erik yetiştirmekten kaçının.
• Ağaç dikerken kök bölgesinin havalanmasını sağlayacak uygun toprak yapısı oluşturun.
• Ağaçların kök sistemini zayıflatacak aşırı sulama hatalarından kaçının.