Bitki Yetiştirme Rehberi

Elma üretiminde iki tür anaç kullanılır: Tohumdan elde edilen çöğür anaçlar ve vegetatif (klonal) anaçlar. Çöğür anaçlar çok yüksek boylu ağaçlar oluşturur ve geç meyveye yatar. Eğer daha kontrollü bir büyüme istiyorsanız, çok bodurdan çok kuvvetliye kadar değişen klonal anaçları tercih edebilirsiniz. Örneğin, MM 106 anaçı hem yarı bodur hem de kuvvetli gelişen çeşitler için çok tercih edilen, kök sistemi güçlü bir seçenektir.

Dikim mesafeleri seçeceğiniz anaç tipine ve kullanacağınız terbiye sistemine göre değişir. Genel bir kural olarak, dekara (1000 m²) yaklaşık 15 ile 25 arasında elma fidanı dikilmesi öngörülmektedir.

Anaç seçerken dayanıklılık çok kritiktir. M9, M26, M27 ve Mark isimli anaçlar en duyarlı (hassas) olanlardır. Buna karşın M7, Novole ve Robusta 5 isimli anaçlar en dayanıklı elma anaçları arasında yer alır. Ayrıca pamuklu bite (Eryosoma lanigerum) karşı dayanıklı olan MM serisi anaçlar da mevcuttuar.

Kullanılan anaç ve çeşidin büyüme kuvvetine göre sistem değişir. Eğer kuvvetli gelişen bir çeşidi MM 106 gibi bir anaça aşılarsanız, "değişik doruk dallı" (modifiye lider) sistemini; yarı bodur çeşitleri aşılarsanız "çam şekli" (tek lider ve çok sayıda yan dal) sistemini uygulamanız tavsiye edilir.

En önemli kural, sağlıklı fidan ve göz kullanmaktır. Ağaçta hastalıklı çiçek demetleri, sürgün veya dallar fark ederseniz, bu kısımları enfeksiyon noktasının en az 30-40 cm altından kesip çıkarmalısınız. Kesilen büyük dalların üzerine %10'luk çamaşır suyu sürüp aşı macunu ile kapatmak yarayı korur. Ayrıca ağır hasta ağaçlar sökülmeli ve mutlaka yakılmalıdır.

Budama aletleri hastalık yayabileceği için her kullanımda dezenfekte edilmelidir. Aletlerinizi her seferinde %10'luk çamaşır suyuna daldırarak temizlemek, hastalık bulaşma riskini azaltacaktır.

Yaprak biti ve psillid gibi zararlılar, hastalıkların bahçeye yayılmasında çok etkili rol oynarlar. Bu nedenle bu zararlılarla mücadele aksatılmamalıdır. Eğer bahçenizde arı kovanları varsa, hastalıkla mücadele döneminde kovanların kaldırılması gerekebilir.

Özellikle MM 106 gibi yarı bodurlaştırıcı anaçlar, tınlı toprakları ve drenajı iyi olan yerleri sever. Drenaj sorunu olan, suyun biriktiği yerlerde bu tür anaçlar iyi sonuç vermez.

Tohumdan elde edilen çöğür anaçlar ağacın çok yüksek boylara ulaşmasına neden olur. Ayrıca bu ağaçlar "gençlik kısırlığı" denilen uzun bir dönemi geçirdikleri için meyve vermeye (meyveye yatış) çok geç başlarlar.

Fidanın anaç tipini (bodur, yarı bodur, kuvvetli), aşılı olduğu çeşidi ve anaç üzerindeki dayanıklılık özelliklerini mutlaka sorgulayın. Fidanın sağlıklı, gözlerinin diri ve aşının düzgün yapılmış olduğundan emin olun.

Doğru anaç seçimi, doğru terbiye sistemi uygulaması, düzenli budama hijyeni ve zararlılarla (yaprak biti, psillid vb.) etkin mücadele verimi doğrudan etkiler. Toprak yapısının drenajlı ve tınlı olması da kök gelişimini destekleyerek verime katkı sağlar.