Bitki Yetiştirme Rehberi

Asma (Üzüm) Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi

Bağ tesisi kurarken yapılan en kritik aşama dikim işlemidir. Doğru zamanda, doğru mesafeyle ve doğru teknikle dikilen bir asma, kök gelişimini sağlıklı tamamlayarak yüksek verim potansiyeline ulaşır. Dikim sırasında yapılan hatalar, örneğin aşı yerinin toprak altında kalması veya gübrenin köke doğrudan temas etmesi, yıllarca sürecek kayıplara yol açabilir.

Üzüm fidanı ne zaman dikilir?

Asma fidanlarının dikim zamanı, kullanılacak fidanın tipine ve bölgenin iklimine göre değişir. Genel kurallar şöyledir:

• Açık köklü fidanlar: İklimin çok sert geçtiği bölgelerde ilkbahar dikimi; iklimin daha ılıman olduğu yerlerde ise sonbahar dikimi uygundur. İlkbahar dikimini erken yapmak, asmanın yağışlardan ve uzun büyüme döneminden daha fazla yararlanmasını sağlar.
• Tüplü fidanlar: Bu fidanlar daha sıcak dönemlerde dikilebildiği için ilkbahar ve yaz başı (Mayıs-Hazim ayları) uygundur. Ancak tüplü fidan dikilirken, aşırı sıcak ve kurak dönemlerden etkilenmemesi için sulama imkânı olan yerler tercih edilmelidir.
• Dikim şartı: Dikim işlemine, toprağın tava gelip ısındığı ve toprak sıcaklığının 10°C’nin üzerine çıktığı dönemde başlanmalıdır.

Dikim mesafesi ve dikim şekli nasıl olmalı?

Dikim aralıkları; yetiştirme amacına (sofralık veya kurutmalık), çeşide, toprağa ve kullanılacak ekipmana göre belirlenir. Yanlış mesafe, ileride toprak işleme sırasında makinelerin zarar görmesine neden olabilir.

• Sofralık üzüm çeşitleri: Genellikle 3×2 metre sıra aralığı ve sıra üzeri mesafesi uygun görülür.
• Kurutmalık üzüm çeşitleri: Daha sık dikim yapılarak sıra üzeri mesafesi 1.60 metreye kadar düşebilir.
• Yer bağlar: Sıra arası mesafe 1×1 m ile 3.5×3.5 m arasında değişebilir.
• Dikim modelleri:
  • Kare dikim: Mesafe ve aralıkların eşit olduğu yer bağlarında veya kısa budama isteyen çeşitlerde kullanılır.
  • Dikdörtgen dikim: Aralık mesafelerinin eşit olmadığı telli terbiye sistemlerinde tercih edilir.
  • Üçgen dikim: Küçük işletmelerde, her üç kenarın eşit olduğu, daha sık bir yerleşim sağlar.
  • Kontur dikim: Meyilli arazilerde, erozyonu önlemek ve su yönetimini sağlamak için sıraların eğime dik yerleştirildiği yöntemdir.
• Yön: Arazide bir sorun yoksa, en iyi güneşlenmeyi sağlamak için sıralar kuzey-güney doğrultusunda oluşturulmalıdır.

Adım adım dikim süreci

1. Toprak hazırlığı ve çukur açma: Bağ tesisi öncesinde sonbaharda derin toprak işlemesi yapılmalıdır. Bu, toprağın havalanmasını ve zengin üst toprağın kök bölgesine inmesini sağlar. Çukurlar 40-50 cm derinliğinde ve 30-35 cm genişliğinde açılmalıdır. Çukur açarken toprağın tavında olmasına dikkat edilmelidir; aksi halde çukur kenarlarında sıkışma oluşur ve kök gelişimi zayıf kalır.
2. Gübreleme: Çukurun dibine, köklerin doğrudan temasını engellemek amacıyla yanmış çiftlik gübresi ve ince toprak karışımı konulmalıdır. Eğer toprak analizi sonucuna göre depo gübreleme yapılacaksa, potasyum ve fosfor içerikli gübreler uygulanabilir.
3. Fidanın budanması: Dikimden hemen önce fidanlara "dikim budaması" yapılmalıdır. Yan ve boğaz kökleri ile dip kökler yaklaşık 10 cm üzerinden temizlenmelidir. Kesilen yüzeylerin kurumaması için üzerleri nemli çuval ile örtülmelidir. (Not: Tüplü fidanlarda budama yapılmaz).
4. Fidanın yerleştirilmesi: Budanan veya tüplü fidan, açılan çukurun tam ortasına gelecek şekilde yerleştirilir. Aşı yeri mutlaka toprak seviyesinin üzerinde kalmalıdır.
5. Toprak doldurma ve sıkıştırma: Çukur yarıya kadar toprakla doldurulmalıdır. Toprak doldurulurken aşırı sıkıştırmadan kaçınılmalıdır; çünkü aşırı sıkıştırma can suyunun köklere ulaşmasını engeller. Toprak doldurulduktan sonra fidan hava almayacak şekilde hafifçe bastırılmalıdır.
6. Can suyu ve destek: Dikim tamamlandıktan sonra mutlaka can suyu verilmelidir. Fidanın yerini belirlemek ve dik durmasını sağlamak için yanına bir herek (destek kazığı) dikilmelidir.

Dikimden sonraki ilk haftalar

Dikimden sonraki süreçte en önemli unsur nem dengesidir. Eğer tüplü fidan dikildiyse, ambalajlar harç dağılmadan dikkatlice çıkarılmalıdır. Dikim sonrası bitkinin kök bölgesinin kurumasını önlemek için düzenli sulama yapılmalı, aşırı sıcaklarda bitkinin susuz kalmamasına azami dikkat gösterilmelidir. Yeni dikilen fidanların çevresindeki yabancı otlar, bitkinin besinine ortak olmaması için temiz tutulmalıdır.