Yer Fıstığı Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Yer fıstığı yetiştiriciliğinde ay ay yapılacak işler: toprak hazırlığı, ekim zamanı, sulama, gübreleme ve hasat süreçleri. Verimli bir üretim için dikkat edilmesi gerekenler.
Aşağıdaki takvim Türkiye genelindeki yer fıstığı üretim alanları için hazırlanmış genel bir rehberdir. Yer fıstığı sıcak iklim bitkisi olduğu için uygulama zamanları bölgeye göre ciddi farklılıklar gösterir; sahil şeridinde işler daha erken başlarken, iç bölgelerde iklim şartlarına göre daha geç yapılır. Tarihleri kendi bölgenizin toprak sıcaklığına ve hava durumuna göre ayarlayın.
Ocak – Şubat
- Toprak Analizi: Yeni bir ekim sezonu öncesinde toprak analizi yaptırarak fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve mikro besin elementlerinin seviyesini belirleyin.
- Münavebe Planlaması: Yer fıstığı azot bağlama özelliğine sahip olduğu için toprağı zenginleştirir. Bir sonraki yıl için mısır gibi bitkilerle yapılacak münavebe (ekim nöbeti) planını bu dönemde yapın.
- Ekipman Bakımı: Bahar döneminde yapılacak toprak hazırlığı ve ekim işlemleri için tarım makinelerinin bakımını tamamlayın.
Mart – Nisan
- Toprak Hazırlığı: Yer fıstığı en iyi hafif, kumlu tınlı ve pH değeri 5.9 ile 7 arasında olan topraklarda yetişir. Ekim öncesi toprağın bu yapıya uygun hale getirilmesi için hazırlık yapın.
- Ekim Öncesi Sulama: Eğer toprak çok kuruysa, ekim yapmadan önce toprağı nemlendirmek için ön sulama yapın. Bu, tohumun hızlı çimlenmesini sağlar ve yabancı ot ilaçlarının etkisini artırır.
- Ekim Zamanı: Toprak sıcaklığının uygun olduğu ve hızlı çimlenme sağlanabileceği ilk fırsatı kollayın. Toprak sıcaklığının 4 inç (yaklaşık 10 cm) derinlikte ortalama 18°C (65°F) civarında olması, hızlı ve homojen çıkış için idealdir.
- Ekim Derinliği: Toprak tipi, sıcaklık ve nem durumuna göre ekim derinliğini ayarlayın.
Mayıs – Haziran
- Çıkış Kontrolü: Ekimden sonraki 7 ila 14 gün içinde bitkilerin toprak yüzeyine çıkması beklenir. Çıkışları takip edin.
- Sulama Yönetimi: Bitkiler toprağa ulaştıktan sonra sulama ihtiyacını takip edin. Özellikle çiçeklenme ve erken meyve (koza) gelişimi dönemleri kuraklık stresine karşı çok hassastır.
- Gübreleme: Bitki gelişimi sırasında fosfor, potasyum, kalsiyum, demir ve bor gibi elementlerin eksikliğine karşı dikkatli olun. Eksiklik durumunda ruhsatlı ürünlerle takviye yapın.
- Zararlı Takibi: Yaprak bitleri, akarlar ve koza delicileri gibi zararlılara karşı bitkileri gözlemleyin.
Temmuz – Ağustos
- Su İhtiyacı: Kurak ve sıcak dönemlerde bitkinin su stresine girmemesi için sulamaya devam edin. Yetersiz su, özellikle çiçeklenme ve koza oluşumu aşamalarında verimi ciddi oranda düşürür.
- Hastalık Kontrolü: Yaprak leke hastalıkları, pas hastalıkları ve Aspergillus türü mantar riskine karşı bitki sağlığını kontrol edin.
- Yabancı Ot Mücadelesi: Yabancı otların bitkiyle rekabet etmemesi için gerekli kontrolleri yapın.
- Tuzluluk Kontrolü: Eğer sulama suyunuz tuzluysa, bitkide yaprak yanıklığı veya toprakta sertleşme (kabuk oluşumu) olup olmadığını gözlemleyin.
Öne Çıkan Ürünler
Eylül – Ekim
- Hasat Zamanlaması: Hasat zamanı çeşit tipine göre değişir. A. h. fastigiata tipi için ekimden 90-130 gün, A. h. hypogaea tipi için 120-150 gün civarıdır.
- Hasat Hassasiyeti: Hasadı çok erken yaparsanız koza sayısı az ve olgunlaşmamış olur; çok geç yaparsanız koza saplardan kopup toprağa düşebilir.
- Hasat Yöntemi: Geleneksel yöntemde bitki köküyle birlikte sökülür ve koza/toprak ayrımı için ters çevrilerek kurutulur. Mekanize sistemlerde makine ile bitki sökülüp sarsılır ve kurutulması için ters bırakılır.
- Kurutma: Hasat edilen bitkilerin nem oranının düşmesi için 3-4 gün boyunca ters şekilde kurumaya bırakılması gerekir.
Kasım – Aralık
- Ürün Temizleme: Kuruyan bitkilerden koza ayırma (harman) işlemlerini tamamlayın.
- Depolama: Hasat edilen ürünlerin uygun koşullarda saklanmasını sağlayın.
- Toprak Dinlendirme: Bir sonraki sezon için toprağın durumunu değerlendirin ve münavebe planına sadık kalarak alanı boş bırakın veya uygun bir bitkiyle kapatın.
Yer Fıstığı hesaplama araçları
Yer fıstığı tohumu hesaplama – arazime ne kadar yer fıstığı tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 60–70 cm, sıra üzeri 10–15 cm; dekara 12–16 kg kabuklu tohum.
Yer fıstığı verim hesaplama – dönümden ne kadar kabuklu yer fıstığı alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Kumlu-hafif topraklarda iyi gelişir; Osmaniye ve Adana başlıca üretim yerleridir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Yer fıstığı tohumu hesaplama · Yer fıstığı verim hesaplama
Kaynaklar
- Wikipedia – Peanut (https://en.wikipedia.org/wiki/Peanut)
- Texas Peanut Production Guide - Texas A&M University (https://peanut.tamu.edu/files/2012/04/D__peanut_pdfs_productionguide07_3_11.pdf)
- Peanut Pointers - University of Georgia (https://site.extension.uga.edu/plowpoints/files/2023/04/April-23-Peanut-Pointers.pdf)
Yer Fıstığı hakkında diğer yazılar
- Yer Fıstığı Yetiştiriciliği: Bakım, Temizlik ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Yer Fıstığı Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Üretim Teknikleri
- Yer Fıstığı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Yer Fıstığı Çeşit Seçimi ve Kaliteli Fidan Nasıl Olmalı?
- Yer Fıstığı Gübreleme Rehberi: Hangi Besin, Ne Zaman Verilir?
- Yer Fıstığı Hasadı: En Doğru Hasat Zamanı Nasıl Anlaşılır?
- Yer Fıstığı Hasat Sonrası: Kurutma, Saklama ve Kullanım Alanları
- Yer Fıstığı Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
- Yer Fıstığı İçin İklim ve Toprak İstekleri
- Yer Fıstığı Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Yer Fıstığı Sulama Rehberi: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Sulunmalı?
- Yer Fıstığı Verimi ve Yetiştirme Teknikleri
- Yer Fıstığı Üretiminde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Yer Fıstığı Zararlıları: İki Noktalı Sider Akarı, Pod Borers ve Diğerleri