Yenidünya Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı Yöntemleri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Yenidünya (Eriobotrya japonica) nasıl çoğaltılır? Tohumdan yetiştirme, çelikle köklendirme, hava daldırması ve aşı teknikleri hakkında bilmeniz gerekenler nelerdir?
Yenidünya (Eriobotrya japonica), hem meyvesi hem de yıl boyu yeşil kalan yapraklarıyla bahçelerde çok sevilen bir ağaçtır. Bahçenizde veya saksıda yenidünya yetiştirmek istiyorsanız, kullanacağınız çoğaltma yönteminin ağacın ne kadar sürede meyve vereceğini ve nasıl bir form alacağını doğrudan etkileyeceğini bilmelisiniz. Yenidünyayı tohum, hava daldırması, çelik ve aşı yöntemleriyle çoğaltmak mümkündür.
Tohumla çoğaltma mümkün mü?
Yenidünyayı tohumdan yetiştirebilirsiniz ancak bu yöntem genellikle profesyonel amaçlı (yeni bir çeşit geliştirmek gibi) kullanılır. Tohumdan yetişen bir ağaç, yediğiniz meyvenin özelliklerini (tadını, rengini, büyüklüğünü) birebir taşımaz. Ayrıca tohumdan gelen ağaçların meyveye yatması çok daha uzun sürer. Ev bahçeciliğinde, istediğiniz spesifik bir çeşidi (örneğin kalın kabuklu Akko XIII veya ince kabuklu Yuvarlak Çukurgöbek gibi) elde etmek istiyorsanız tohum yerine diğer yöntemleri tercih etmelisiniz.
Hava daldırması ile çoğaltma
Doğu ülkelerinde oldukça yaygın olan bu yöntem, kısa sürede büyük bir ağaç yapısı oluşturmak ve ağacı erken meyveye başlatmak için kullanılır. Ancak bu yöntemin bir dezavantajı vardır: Ağaç, gövde kısmından çok sayıda istenmeyen dip sürgünü verebilir.
Çelikle çoğaltma nasıl yapılır?
Evde veya serada yenidünya üretmek için en etkili yollardan biri çelik yöntemidir. Bu yöntemde amaç, ağacın bir dalını köklendirerek yeni bir birey oluşturmaktır. Adımlar şöyledir:
- Doğru dal seçimi: Yaz mevsiminde, ağacın olgunlaşmış dallarından yeşil çelikler seçilir.
- Ortam hazırlığı: Çeliklerin köklenmesi için nemin çok yüksek tutulması gerekir.
- Sisleme yöntemi: Çelikler, nemin sürekli sağlandığı bir sisleme sistemi yardımıyla serada köklendirilir.
Yenidünya Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler
Aşı yöntemi ile çoğaltma
Ticari bahçelerde ve kaliteli çeşitlerin korunmasında en çok tercih edilen yöntem aşılı fidan kullanmaktır. Yenidünyada aşı tutma oranı oldukça yüksektir. Aşı yaparken iki ana dönem vardır:

- İlkbahar Göz Aşısı: Mart başından Mayıs ayının 3. haftasına kadar yapılır. Tohumdan yetişmiş ve 1.5-2.0 yıl sonra 1.0-1.5 cm çapa ulaşmış çöğürlerin üzerine sürgün göz aşısı uygulanır. Bu yöntemde tutma oranı çok yüksektir.
- Sonbahar Durgun Göz Aşısı: Eylül sonu ile Kasım ayı arasında yapılır. Bu yöntemde tutma oranı ilkbahara göre daha düşüktür ancak aşılanan kısım daha kuvvetli gelişir.
Aşı yaparken kullanılan kalemler, bir yıl geçmiş olgun ve tüysüz sürgünlerden seçilmelidir. Çeşit değiştirmek istiyorsanız yarma ve kabuk kalem aşılarını; standart birleştirme için ise yama, T ve yongalı göz aşılarını kullanabilirsiniz.
Anaç seçimi neden önemlidir?
Aşı yapacağınız "anaç" (yani aşının üzerine takılacağı temel bitki), ağacın sağlığını ve yapısını belirler. Yenidünyada iki ana seçenek vardır:
- Yenidünya Çöğürleri: Akdeniz havzasındaki kalkerli (kireçli) topraklara çok iyi uyum sağlarlar.
- Ayva Klon Anaçları (A, B, C, B29): Bu anaçlar daha küçük ve kompakt (derli toplu) ağaçlar oluşturur. Meyveler daha iri, tatlı ve güzel renkli olur; ağaç daha erken meyve verir. Ancak dikkat! Bu anaçlar kalkerli topraklara karşı çok hassastır ve bazı çeşitlerle aşı uyuşmazlığı yaşayabilir.
Bahçıvan Notu: Yeni bir fidan dikerken veya çoğaltma denemeleri yaparken, bölgenizin iklim şartlarını ve toprak yapısını mutlaka göz önünde bulundurun. Toprak analizi yaptırmadan gübreleme yapmayın ve fidan dikiminde gövdeyi yağmurdan korumak için kâğıtla sarmayı ihmal etmeyin.
Yenidünya hesaplama araçları
Yenidünya fidanı hesaplama – arazime kaç yenidünya fidanı sığar?
Yenidünya verim hesaplama – yenidünya ağaçlarımdan kaç kilo yenidünya alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Alata Enstitüsü'ne göre Akko XIII çeşidinde dekara 1.300–1.400 kg verim alınır.
- Yenidünya 2–3 yaşında verime başlar, 10–12 yaşında ekonomik verime geçer.
- En yüksek verim 23–25 yaşında alınır; 30 yaşından sonra ekonomik verim düşer.
Ayrı sayfada hesaplayın: Yenidünya fidanı hesaplama · Yenidünya verim hesaplama
Kaynaklar
- Yeni Dünya (https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=24731)
- Wikipedia – Loquat (https://en.wikipedia.org/wiki/Loquat)
Yenidünya hakkında diğer yazılar
- Yenidünya Budama ve Bakım Rehberi: Şekil Verme ve Ağaç Yönetimi
- Yenidünya (Malta Eriği) Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Yenidünya (Malta Eriği) Fidanı Seçimi ve Çeşitler
- Yenidünya (Malta Eriği) Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübrelenmeli?
- Yenidünya (Malta Eriği) Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Yenidünya (Malta Eriği) Hasadı, Taşınması ve Saklama Koşulları
- Yenidünya (Malta Eriği) Hastalıkları: Belirtiler ve Korunma Yolları
- Yenidünya (Malta Eriği) İçin İklim ve Toprak İstekleri
- Yenidünya Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Yenidünya (Malta Eriği) Sulama Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Sulanmalı?
- Yenidünya (Malta Eriği) Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Yenidünya (Malta Eriği) Verimi ve Ekonomik Değeri
- Yenidünya (Malta Eriği) Bahçelerinde Gençleştirme ve Yeniden Dikim Rehberi
- Yenidünya (Malta Eriği) Zararlıları: Belirtiler, İzleme ve Mücadele Yöntemleri