Tütün Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Tütün yetiştiriciliğinde ay ay yapılacak işler: fide hazırlığı, dikim, uç alma, hasat ve kurutma süreçleri. Bölgesel iklim şartlarına göre bakım takvimi rehberi.
Aşağıdaki takvim Türkiye genelindeki tütün üretim bölgeleri için hazırlanmış genel bir rehberdir. İklim koşulları ve bölgenin toprak yapısına göre işlerin zamanlaması değişebilir; kıyı bölgelerinde süreçler daha erken başlarken, iç kesimlerde don riskine bağlı olarak daha geç ilerleyebilir. Uygulamalarınızda yerel tarım müdürlüklerinin tavsiyelerini esas alınız.
Ocak – Şubat
- Tütün toprağının sonbahar döneminde işlenmiş olması gerekir; bu dönemde toprak yapısı kontrol edilmelidir.
- Eğer ardı ardına tütün ekimi yapılan bir arazideyseniz, toprağın mineral dengesini korumak için azotlu, fosforlu ve potasyumlu gübrelerin sürümle karıştırılarak verilmesi planlanmalıdır.
- Fide yastıklarının hazırlanması için toprak ve kum karışımı (bir ölçek elenmiş toprak, bir ölçek kum ve yanmış gübre) hazırlanmaya başlanabilir.
- Fidelik döneminde görülebilecek siyah kök çürüklüğü, çökerten ve mavi küf gibi hastalıklara karşı önlem alınmalıdır.
Mart – Nisan
- Tohum ekimi öncesinde tohumların suda ıslatılması işlemi yapılmalıdır.
- Fide yastıklarına ekim aşamasına geçilir. Kapalı yastıklarda metrekareye 1 gr, açık yastıklarda ise 2 gr tohum yeterlidir.
- Tohumların fideliğe düzgün saçılması için ince kum veya odun külü ile karıştırılması önerilir.
- Ekimden sonra tohumun üzerine kapak gübresi serilip hafifçe bastırılmalıdır.
- Fideler küçükken az ama sık sulama yapılmalı, fideler büyüdükçe sulama aralıkları seyreltilmelidir.
- Fideliklerde ot savaşı, sulama ve gübreleme işleri titizlikle takip edilmelidir.
- Fidelik döneminde danaburnu, sümüklü böcek, köstebek ve toprak solucanları gibi zararlılara karşı gözlem yapılmalıdır.
Mayıs – Haziran
- Don tehlikesi geçtikten sonra, fideler 6–8 cm boyuna ulaştığında tarlalara dikim yapılır.
- Tütün yastıklarının güneşli bir alanda kurulmuş olması gelişim için kritiktir.
- Tarla döneminde mavi küf, virüs hastalıkları, afit (yaprak biti), trips, bozkurt ve nematod gibi zararlı ve hastalıklara karşı dikkatli olunmalıdır.
- Bitkinin gelişimine göre sulama ve havalandırma düzenli olarak kontrol edilmelidir.
- Dikim aralıkları, bitkinin beslenme alanı ve kök gelişimi ile yaprak kalitesi (alkaloid, protein, kül oranları) arasındaki dengeyi belirlediği için dikkatle ayarlanmalıdır.

Temmuz – Ağustos
- Tütünün yetişme süreci (90-120 gün) devam ederken bitki takibi yapılmalıdır.
- Kaliteli yaprak elde etmek için çiçeklenmenin başlangıcında "uç alma" işlemi uygulanır. Bu işlemde bitki üzerinde 10-15 yaprak kalacak şekilde üst kısmı kesilir.
- Temmuz başından itibaren hasat süreci başlar.
- Hasat, yaprakların tazeliğini korumak için el ile ve günün erken saatlerinde yapılmalıdır.
- Hasat yöntemine göre (sapla birlikte veya tek tek) verim ve kalite farkları oluşabileceği için bölgeye uygun yöntem seçilmelidir.
Öne Çıkan Ürünler
Eylül – Ekim
- Hasat edilen tütünlerin kurutma işlemleri (güneşte, ambarda veya bacada kurutma) gerçekleştirilir.
- Kurutma işlemi bittikten sonra depolanan yapraklar, işleme kolaylığı sağlamak için su ile ıslatılır (tavlama).
- Yumuşayan yapraklar ayrıldıktan sonra denklenir ve ticari süreç için hazır hale getirilir.
- Hasat zamanlaması (erken veya geç hasat), yaprakların kimyasal bileşimi ve kurutma sırasındaki kayıplar üzerinde etkili olduğundan dikkatle yönetilmelidir.
Kasım – Aralık
- Kurutma ve tavlama işlemleri tamamlanan tütünlerin depolanması ve sevkiyatı yapılır.
- Tütünlerin ilçe dışına taşınması gerekiyorsa, Bakanlıktan önceden "Tütün Taşıma Bildirimi" ile izin alınması zorunludur.
- Üretilen tütünlerin, üretildikleri ilçe sınırları içinde muhafaza edilmesi ve alım satımının yapılması yasal bir zorunluluktur.
- Bir sonraki sezon için toprak hazırlığı ve yeni ekim planlaması bu dönemde gözden geçirilmelidir.
Tütün hesaplama araçları
Tütün fidesi hesaplama – arazime ne kadar tütün fidesi gerekir?
Standart dikim: sıra arası 40–45 cm, sıra üzeri 10–15 cm.
Tütün verim hesaplama – dönümden ne kadar kuru tütün yaprağı alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Ege (şark) tütününde sık dikim yapılır; Virginia tipinde aralık daha geniştir ve verim daha yüksektir.
Ayrı sayfada hesaplayın: Tütün fidesi hesaplama · Tütün verim hesaplama
Kaynaklar
- Unvan Değişi̇kli̇ği̇ Ders Notu (Mühendi̇s - Tütün Teknoloji̇si̇) (https://www.tarimorman.gov.tr/PERGEM/Lists/KutuMenu/Attachments/124/Muhendis+(Tütün+Teknolojisi).pdf)
- Tütün Üreti̇mi̇, İşlenmesi, İç Ve Diş Ti̇careti̇ İle İlgi̇li̇ Usul Ve Esaslar ... (https://www.tarimorman.gov.tr/TADAB/Belgeler/Yönetmelikler/Tütün+Piyasası/Tutun_Uretim_Yonetmeligi.pdf)
- Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Tütün ve Tütün ... - SBB (https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/08/Sekizinci-Bes-Yillik-Kalkinma-Plani-Tutun-ve-Tutun-Mamulleri-Sanayii-OIK-Raporu.pdf)
Tütün hakkında diğer yazılar
- Tütün Yetiştiriciliği: Bakım, Temizleme ve Kurutma Yöntemleri
- Tütün Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Tütün Yetiştirme Rehberi
- Tütün Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Tütün Fidanı Seçimi ve Çeşitleri: Hangi Çeşidi Dikmeliyim?
- Tütün Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Tütün Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalı?
- Tütün Hasadı Sonrası: Kurutma, Taşıma ve Depolama Teknikleri
- Tütün Hastalıkları ve Zararlıları: Belirtiler ve Korunma Yolları
- Tütün Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Şartları Nasıl Olmalı?
- Tütün Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Tütün Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Yapılmalı?
- Tütün Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Süreçler
- Tütün Yetiştiriciliğinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Tütün Zararlıları ve Hastalıkları: Belirtiler, Takip ve Mücadele Yöntemleri